pochodna sulfonamidowa

Pochodne sulfonamidowe to grupa leków o działaniu przeciwbakteryjnym, które zawierają w swojej strukturze chemicznej grupę sulfonamidową (-SO₂NH₂). Pierwszy sulfonamid (sulfanilamid) został wprowadzony do lecznictwa w latach 30. XX wieku, co stanowiło przełom w farmakoterapii zakażeń bakteryjnych.

Mechanizm działania sulfonamidów polega na kompetycyjnym hamowaniu syntetazy dihydropteroinowej – enzymu niezbędnego bakteriom do syntezy kwasu foliowego. Ponieważ komórki ludzkie nie syntetyzują kwasu foliowego, a pobierają go z pożywienia, sulfonamidy wykazują selektywną toksyczność wobec drobnoustrojów. Działają one bakteriostatycznie wobec szerokiego spektrum bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych.

Współcześnie stosowane pochodne sulfonamidowe obejmują m.in. sulfametoksazol (często w połączeniu z trimetoprimem jako kotrimoksazol), sulfadiazynę, sulfasalazynę czy sulfacetamid. Znajdują zastosowanie w leczeniu zakażeń układu moczowego, oddechowego, przewodu pokarmowego, a także w terapii toksoplazmozy, niektórych zakażeń oportunistycznych u pacjentów z HIV oraz w miejscowym leczeniu zakażeń oczu.

Główne działania niepożądane pochodnych sulfonamidowych to reakcje nadwrażliwości (od łagodnych wysypek po zespół Stevensa-Johnsona i toksyczną nekrolizę naskórka), zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna), hepatotoksyczność oraz nefrotoksyczność. Istotnym ograniczeniem stosowania jest możliwość wystąpienia reakcji krzyżowych u pacjentów z nadwrażliwością na inne leki zawierające grupę sulfonamidową, w tym niektóre leki przeciwcukrzycowe, diuretyki i niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl