pochodna sulfonamidowa
Pochodne sulfonamidowe to grupa leków o działaniu przeciwbakteryjnym, które zawierają w swojej strukturze chemicznej grupę sulfonamidową (-SO₂NH₂). Pierwszy sulfonamid (sulfanilamid) został wprowadzony do lecznictwa w latach 30. XX wieku, co stanowiło przełom w farmakoterapii zakażeń bakteryjnych.
Mechanizm działania sulfonamidów polega na kompetycyjnym hamowaniu syntetazy dihydropteroinowej – enzymu niezbędnego bakteriom do syntezy kwasu foliowego. Ponieważ komórki ludzkie nie syntetyzują kwasu foliowego, a pobierają go z pożywienia, sulfonamidy wykazują selektywną toksyczność wobec drobnoustrojów. Działają one bakteriostatycznie wobec szerokiego spektrum bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych.
Współcześnie stosowane pochodne sulfonamidowe obejmują m.in. sulfametoksazol (często w połączeniu z trimetoprimem jako kotrimoksazol), sulfadiazynę, sulfasalazynę czy sulfacetamid. Znajdują zastosowanie w leczeniu zakażeń układu moczowego, oddechowego, przewodu pokarmowego, a także w terapii toksoplazmozy, niektórych zakażeń oportunistycznych u pacjentów z HIV oraz w miejscowym leczeniu zakażeń oczu.
Główne działania niepożądane pochodnych sulfonamidowych to reakcje nadwrażliwości (od łagodnych wysypek po zespół Stevensa-Johnsona i toksyczną nekrolizę naskórka), zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna), hepatotoksyczność oraz nefrotoksyczność. Istotnym ograniczeniem stosowania jest możliwość wystąpienia reakcji krzyżowych u pacjentów z nadwrażliwością na inne leki zawierające grupę sulfonamidową, w tym niektóre leki przeciwcukrzycowe, diuretyki i niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ramidilan HCT 5 mg + 5 mg + 25 mg
Ramidilan HCT, zawierający ramipryl, amlodypinę i hydrochlorotiazyd, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, w tym inhibitory ACE, dihydropirydyny, tiazydowe diuretyki oraz pochodne sulfonamidowe. Szczególnie istotne jest wykluczenie pacjentów z historią obrzęku naczynioruchowego, wstrząsem (w tym kardiogennym), niedociśnieniem tętniczym, zwężeniem drogi odpływu z lewej komory oraz ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 mL/min) lub istotnym obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych. Lek nie powinien być stosowany u osób z oporną hipokaliemią, hiponatremią, hiperkalcemią, objawową hiperurykemią oraz zaburzeniami czynności wątroby. Przeciwwskazaniem jest także drugi i trzeci trymestr ciąży oraz karmienie piersią ze względu na ryzyko toksyczności i przenikanie składników do mleka matki.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia objawowa, hipokaliemia oporna na leczenie, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, hydrochlorotiazyd, inhibitor konwertazy angiotensyny, klirens kreatyniny, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niestabilna niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, pochodna dihydropirydyny, pochodna sulfonamidowa, ramipryl, sakubitryl z walsartanem, tiazydowy lek moczopędny, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, wstrząs, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zwężenie drogi odpływu z lewej komory, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zanacodar Combi 40 mg + 12,5 mg
Lek Zanacodar Combi, zawierający telmisartan 40 mg oraz hydrochlorotiazyd 12,5 mg, jest produktem złożonym łączącym antagonizm receptora angiotensyny II z działaniem diuretyku tiazydowego. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (49,84 mg/tabletkę) oraz inne pochodne sulfonamidowe. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko teratogenności i poważnych uszkodzeń płodu. Ponadto, nie powinien być stosowany u pacjentów z zastojem żółci, zaburzeniami odpływu żółci, ciężką niewydolnością wątroby oraz ciężkim upośledzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min), gdyż może dochodzić do kumulacji substancji czynnych i nasilenia działań niepożądanych. Zanacodar Combi jest także przeciwwskazany u pacjentów z oporną na leczenie hipokaliemią lub hiperkalcemią, ze względu na potencjalne zaburzenia elektrolitowe i ryzyko powikłań kardiologicznych.
alergia krzyżowa, aliskiren, antagonista receptora angiotensyny II, bezpośredni inhibitor reniny, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, diuretyk tiazydowy, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hydrochlorotiazyd, kamica nerkowa, klirens kreatyniny, lek tiazydowy, nadwrażliwość na składniki, niedociśnienie, niewydolność wątroby, oporna hipokaliemia, pochodna sulfonamidowa, podwójna blokada układu, telmisartan, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie odpływu żółci, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zastój żółci - Leksykon substancji czynnych
Torasemid – Właściwości farmakodynamiczne
Torasemid, diuretyk pętlowy pochodzenia sulfonamidowego, działa poprzez hamowanie transportu jonów Na/K/2Cl w grubym ramieniu wstępującym pętli Henlego, co prowadzi do zwiększonej diurezy i wydalania jonów sodu, chlorków, potasu oraz magnezu. Jego działanie jest zależne od dawki: w małych dawkach przypomina diuretyki tiazydowe pod względem intensywności i czasu trwania (maksimum efektu po 2-3 godzinach, działanie do 12 godzin), natomiast w większych dawkach wywołuje szybki i intensywny efekt diuretyczny typowy dla diuretyków o wysokim pułapie. Torasemid wykazuje proporcjonalny do logarytmu dawki wzrost diurezy w zakresie 5-100 mg, co potwierdza jego wysoką skuteczność, także u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, gdzie inne diuretyki, np. tiazydy, mogą być nieskuteczne.
amina katecholowa, ciśnienie tętnicze, diuretyk o wysokim pułapie, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, działanie hipotensyjne, działanie moczopędne, efekt przeciwnadciśnieniowy, jony wapnia, kanalik dalszy, katecholamina, klasyfikacja ATC, naczynia tętnicze, niewydolność serca, obciążenie następcze, obciążenie wstępne, obrzęk, opór naczyń obwodowych, pętla Henlego, pochodna sulfonamidowa, podanie doustne, podanie dożylne, przewlekła niewydolność nerek, torasemid, transport jonów, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka 40 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka w dawce 40 mg telmisartanu i 12,5 mg hydrochlorotiazydu jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne lub pomocnicze, w tym na pochodne sulfonamidowe. Nie należy go stosować w drugim i trzecim trymestrze ciąży oraz u pacjentów z zastojem żółci, niedrożnością dróg żółciowych, ciężką niewydolnością wątroby, a także u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min). Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z oporną na leczenie hipokaliemią oraz hiperkalcemią. W terapii należy unikać jednoczesnego stosowania z aliskirenem u pacjentów z cukrzycą lub z zaburzeniami czynności nerek (GFR <60 ml/min/1,73 m²).
aliskiren, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, cukrzyca, drugi trymestr ciąży, hiperkalcemia, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na składniki, niedrożność dróg żółciowych, nietolerancja substancji, oporna hipokaliemia, pochodna sulfonamidowa, produkt leczniczy, sorbitol, telmisartan i hydrochlorotiazyd, trzeci trymestr ciąży, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zastój żółci - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Valtricom 5 mg + 160 mg + 12,5 mg
Valtricom, lek zawierający amlodypinę, walsartan i hydrochlorotiazyd, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne (w tym pochodne dihydropirydyny i sulfonamidowe), substancje pomocnicze, a także u kobiet w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń rozwojowych płodu. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (marskość żółciowa, cholestaza) oraz nerek (GFR <30 ml/min/1,73 m², bezmocz, dializoterapia), gdyż może to prowadzić do kumulacji leków i nieprzewidywalnych działań niepożądanych. Ponadto, jednoczesne stosowanie z aliskirenem jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniami czynności nerek (GFR <60 ml/min/1,73 m²) z powodu ryzyka hiperkaliemii i pogorszenia funkcji nerek.
amlodypina walsartan hydrochlorotiazyd, antagonista receptora angiotensyny II, bezmocz, cholestaza, dializoterapia, enzym wątrobowy, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia objawowa, hipokaliemia oporna na leczenie, hiponatremia, hipoperfuzja narządów, kardiomiopatia przerostowa, marskość żółciowa wątroby, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ciężkie, niewydolność serca, parametr nerkowy, pochodna dihydropirydyny, pochodna sulfonamidowa, przesączanie kłębuszkowe, stan hemodynamiczny, wstrząs kardiogenny, zawał serca, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zwężenie drogi odpływu, zwężenie zastawki aorty - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Telmizek HCT 40 mg + 12,5 mg
Telmizek HCT, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne lub pomocnicze, a także u osób uczulonych na pochodne sulfonamidowe ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Lek nie powinien być stosowany w drugim i trzecim trymestrze ciąży z uwagi na potencjalne uszkodzenie płodu, w tym niewydolność nerek, małowodzie oraz deformacje, wynikające z działania antagonistów receptora angiotensyny II. Ponadto, przeciwwskazania obejmują zastój żółci, niedrożność dróg żółciowych, ciężką niewydolność wątroby oraz ciężką niewydolność nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), co wiąże się z ryzykiem kumulacji leku i toksyczności. Telmizek HCT jest również przeciwwskazany u pacjentów z oporną hipokaliemią lub hiperkalcemią, gdyż hydrochlorotiazyd może nasilać zaburzenia elektrolitowe, prowadząc do poważnych powikłań kardiologicznych.
aliskiren, antagonista receptora angiotensyny II, filtracja kłębuszkowa, gospodarka wapniowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, łożysko, małowodzie, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na lek, niedociśnienie, niedotlenienie płodu, niedrożność dróg żółciowych, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pochodna sulfonamidowa, telmisartan, trymestr ciąży, zaburzenie rytmu serca, zastój żółci - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Osaver HCT 40 mg + 12,5 mg
Leczenie preparatem Osaver HCT, zawierającym olmesartan medoksomil oraz hydrochlorotiazyd, wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań, które różnią się w zależności od dawki leku. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne lub pochodne sulfonamidowe oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min dla dawek 20 mg + 12,5 mg i 20 mg + 25 mg) oraz u wszystkich stopniach zaburzeń nerek dla dawek 40 mg + 12,5 mg i 40 mg + 25 mg. Podobnie, przeciwwskazania dotyczące funkcji wątroby obejmują ciężkie zaburzenia dla niższych dawek oraz umiarkowane i ciężkie dla wyższych. Dodatkowo, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z cholestazą, niedrożnością dróg żółciowych, oporną hipokaliemią, hiperkalcemią, hiponatremią oraz objawową hiperurykemią. W ciąży preparat nie powinien być stosowany w II i III trymestrze ze względu na ryzyko dla płodu.
aliskiren, cholestaza, choroba współistniejąca, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, cukrzyca, elektrolit, GFR, hiperkalcemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, kwas moczowy, niedobór laktazy, niedrożność dróg żółciowych, nietolerancja galaktozy, objawowa hiperurykemia, olmesartan medoksomil, oporna hipokaliemia, pochodna sulfonamidowa, reakcja nadwrażliwości, trymestr ciąży, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie czynności nerek, zastój żółci, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sumilar HCT 5 mg + 5 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Sumilar HCT, zawierający ramipryl, amlodypinę oraz hydrochlorotiazyd, jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na toksyczne działanie na płód, takie jak pogorszenie czynności nerek, małowodzie oraz opóźnienie kostnienia czaszki. Stosowanie ramiprylu w pierwszym trymestrze wiąże się z potencjalnym, choć niejednoznacznym, ryzykiem teratogennym, dlatego zaleca się alternatywne leczenie u kobiet planujących ciążę. Ekspozycja na hydrochlorotiazyd w II i III trymestrze może prowadzić do niedokrwienia płodu i łożyska, zmniejszenia objętości osocza oraz przepływu maciczno-łożyskowego, a u noworodków obserwowano rzadkie przypadki hipoglikemii i małopłytkowości. Amlodypina powinna być stosowana w ciąży jedynie, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko, a dane dotyczące jej bezpieczeństwa są ograniczone.
antagonista wapnia, działanie teratogenne, hamowanie laktacji, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipowolemie, inhibitor ACE, leczenie przeciwnadciśnieniowe, małopłytkowość, małowodzie, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, opóźnienie kostnienia czaszki, pochodna sulfonamidowa, przepływ maciczno-łożyskowy, reakcja nadwrażliwości, skąpomocz, toksyczność płodowa, ultrasonografia czaszki, żółtaczka