Leki w grupie
„hormony wzrostu”

Hormony wzrostu (somatotropina, GH) to peptydy wydzielane przez przednią część przysadki mózgowej, odpowiedzialne za stymulację wzrostu tkanek i pobudzanie procesów anabolicznych w organizmie. Działają bezpośrednio na receptory w tkankach docelowych oraz pośrednio poprzez indukowanie wytwarzania insulinopodobnych czynników wzrostu (IGF-1) w wątrobie. Hormony wzrostu zwiększają syntezę białek, ułatwiają transport aminokwasów do komórek, stymulują lipolizę i zwiększają stężenie glukozy we krwi.

Głównym przedstawicielem tej grupy leków jest somatropina, rekombinowany ludzki hormon wzrostu (rhGH). Dostępna jest pod różnymi nazwami handlowymi, takimi jak Genotropin, Omnitrope, Norditropin, Saizen czy Zomacton. Wytwarzana jest metodami inżynierii genetycznej, co zapewnia identyczność z naturalnym ludzkim hormonem wzrostu.

Wskazania do stosowania hormonów wzrostu obejmują przede wszystkim niedobór hormonu wzrostu u dzieci i dorosłych, zespół Turnera, przewlekłą niewydolność nerek u dzieci przed okresem dojrzewania, zespół Pradera-Williego, dzieci urodzone małe w stosunku do wieku ciążowego (SGA) oraz zespół Noonana. U dorosłych stosowane są głównie w leczeniu zastępczym przy niedoborze hormonu wzrostu oraz w leczeniu wyniszczenia związanego z AIDS.

Największymi zaletami stosowania hormonów wzrostu jest skuteczność w stymulowaniu wzrostu u dzieci z niedoborem GH, poprawa składu ciała (zwiększenie masy mięśniowej i zmniejszenie tkanki tłuszczowej), poprawa gęstości mineralnej kości, poprawa profilu lipidowego oraz zwiększenie wydolności fizycznej i jakości życia u osób z niedoborem GH.

Najpoważniejsze zagrożenia związane ze stosowaniem hormonów wzrostu obejmują możliwość rozwoju insulinooporności i cukrzycy typu 2, obrzęków, bólów stawów i mięśni, zespołu cieśni nadgarstka, podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego (rzadko), a także potencjalne ryzyko promocji wzrostu nowotworów. Z tego powodu leki te są przeciwwskazane u pacjentów z aktywnym procesem nowotworowym. Długotrwałe stosowanie, zwłaszcza w dawkach suprafizjologicznych (np. w celach pozamedycznych), może prowadzić do rozwoju akromegalii i kardiomiopatii.

Warto zaznaczyć, że obok legalnych preparatów medycznych, na czarnym rynku funkcjonują także nielegalnie stosowane hormony wzrostu używane przez sportowców i kulturystów. Takie niemedyczne zastosowanie wiąże się z poważnym ryzykiem zdrowotnym i jest zabronione przez organizacje antydopingowe.