Leki w grupie
„hormony”
Hormony to substancje chemiczne wytwarzane przez gruczoły endokrynne lub wyspecjalizowane komórki, które działają jako chemiczne przekaźniki regulujące funkcje organizmu. Wydzielane do krwi, transportowane są do narządów docelowych, gdzie wiążą się ze specyficznymi receptorami, uruchamiając kaskadę reakcji biochemicznych. Hormony regulują kluczowe procesy fizjologiczne, takie jak metabolizm, wzrost i rozwój, funkcje reprodukcyjne, równowagę wodno-elektrolitową czy odpowiedź na stres.
Hormony można sklasyfikować ze względu na ich budowę chemiczną na: hormony peptydowe (np. insulina, glukagon), hormony steroidowe (np. kortyzol, estrogeny, testosteron), hormony pochodne aminokwasów (np. adrenalina, noradrenalina, hormony tarczycy) oraz eikozanoidy (np. prostaglandyny). Inny podział uwzględnia gruczoły, które je wydzielają: przysadka mózgowa (np. hormon wzrostu, TSH, ACTH), tarczyca (tyroksyna, trijodotyronina), nadnercza (kortyzol, aldosteron, adrenalina), trzustka (insulina, glukagon), przytarczyce (parathormon), gonady (estrogeny, progesteron, testosteron).
Wśród najważniejszych preparatów hormonalnych stosowanych w medycynie znajdują się: insuliny (NovoRapid, Lantus, Humulin), hormony tarczycy (Euthyrox, Letrox), glikokortykosteroidy (Encorton, Metypred, Dexaven), estrogeny (Estrofem, Oesclim), progestageny (Luteina, Duphaston), testosteron (Nebido, Androtop), hormony wzrostu (Omnitrope, Genotropin), gonadotropiny (Menopur, Gonal-F) oraz analogi GnRH (Diphereline, Zoladex).
Największą zaletą terapii hormonalnej jest możliwość uzupełnienia niedoborów hormonów endogennych w przypadku niewydolności gruczołów wydzielania wewnętrznego, co pozwala na normalizację zaburzonych funkcji organizmu. Przykładem jest insulinoterapia w cukrzycy typu 1, substytucja hormonów tarczycy w niedoczynności tarczycy czy terapia zastępcza hormonami płciowymi w okresie menopauzy lub w hipogonadyzmie. Leki hormonalne umożliwiają także hamowanie nadmiernej produkcji hormonów endogennych poprzez mechanizmy sprzężenia zwrotnego.
Największe niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem hormonów obejmują zaburzenia homeostazy organizmu przy nieprawidłowym dawkowaniu. Przedawkowanie insuliny może prowadzić do hipoglikemii zagrażającej życiu, a nadmierne stosowanie glikokortykosteroidów do zespołu Cushinga, osteoporozy, nadciśnienia czy zaburzeń glikemii. Hormonalna terapia zastępcza u kobiet zwiększa ryzyko incydentów zakrzepowo-zatorowych i niektórych nowotworów. Anaboliczne sterydy androgenowe mogą powodować uszkodzenie wątroby, zaburzenia profilu lipidowego i zmiany psychiczne. Istotnym ryzykiem jest także rozwój oporności tkanek na działanie hormonu.
Hormony stosowane w lecznictwie dzielą się na kilka głównych podgrup. Hormony przysadki mózgowej i podwzgórza obejmują hormon wzrostu, gonadotropiny i analogii GnRH. Hormony tarczycy (lewotyroksyna, liotyronina) służą do leczenia niedoczynności tarczycy. Insuliny i leki przeciwcukrzycowe regulują gospodarkę węglowodanową. Glikokortykosteroidy (prednizon, deksametazon) mają silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne. Hormony płciowe żeńskie (estrogeny, progestageny) stosowane są w antykoncepcji i terapii zastępczej, a męskie (androgeny) w leczeniu hipogonadyzmu. Istotną grupą są także mineralokortykosteroidy (fludrokortyzon) regulujące gospodarkę wodno-elektrolitową.
Lista leków w tej grupie
-
Estrofem – Tabletki powlekane – 2 mg
Produkt leczniczy zawiera 2 mg estradiolu w postaci estradiolu półwodnego oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w formie niebieskich, powlekanych tabletek. Stosuje się go w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) w celu łagodzenia objawów niedoboru estrogenów u kobiet po menopauzie. Szczególnie wskazany jest u kobiet po usunięciu macicy, które nie wymagają terapii złożonej estrogenowo-progestagenowej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Genotropin 5,3 – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań – 5,3 mg (16 j.m.)
Produkt leczniczy zawiera somatropinę, czyli rekombinowany hormon wzrostu produkowany technologią DNA w bakteriach Escherichia coli. Preparat występuje w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, służącego do leczenia niedoboru hormonu wzrostu. Stosuje się go u dzieci z zaburzeniami wzrostu, takimi jak zespół Turnera, przewlekła niewydolność nerek czy zespół Pradera-Williego oraz u dorosłych z potwierdzonym niedoborem hormonu wzrostu. Terapia ma na celu poprawę wzrostu oraz korektę budowy ciała.
Wskazania do stosowania- niedobór hormonu wzrostu u osób dorosłych
- zaburzenie wzrostu u dzieci z opóźnieniem wzrastania wewnątrzmacicznego
- zaburzenie wzrostu związane z niewystarczającym wydzielaniem hormonu wzrostu
- zaburzenie wzrostu związane z przewlekłą niewydolnością nerek
- zaburzenie wzrostu związane z zespołem Turnera
- zespół Pradera-Williego
Substancja czynnaKategoria leku -
Genotropin 12 – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań – 12 mg (36 j.m.)
Lek jest proszkiem i rozpuszczalnikiem do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, zawierającym somatropinę, czyli rekombinowany ludzki hormon wzrostu produkowany metodą DNA. Stosuje się go u dzieci z zaburzeniami wzrostu związanymi z niedoborem hormonu wzrostu, zespołem Turnera, przewlekłą niewydolnością nerek, opóźnionym wzrostem wewnątrzmacicznym oraz zespołem Pradera-Williego. U dorosłych jest wskazany jako terapia zastępcza przy niedoborze hormonu wzrostu, zarówno nabytym, jak i wrodzonym. Preparat wspomaga poprawę wzrostu oraz metabolizmu u pacjentów z potwierdzonym niedoborem hormonu wzrostu.
Wskazania do stosowania- niedobór hormonu wzrostu u osób dorosłych
- zaburzenie wzrostu u dzieci z opóźnieniem wzrastania wewnątrzmacicznego
- zaburzenie wzrostu związane z niewystarczającym wydzielaniem hormonu wzrostu
- zaburzenie wzrostu związane z przewlekłą niewydolnością nerek
- zaburzenie wzrostu związane z zespołem Turnera
- zespół Pradera-Williego
Substancja czynnaKategoria leku -
Norditropin SimpleXx – Roztwór do wstrzykiwań we wkładzie – 10 mg/1,5 ml
Lek zawiera somatropinę, syntetyczny hormon wzrostu produkowany metodą rekombinacji DNA Escherichia coli. Stosowany jest w leczeniu niedoboru wzrostu u dzieci z różnymi schorzeniami, takimi jak zespół Turnera, przewlekła niewydolność nerek czy zespół Noonan. Ponadto jest wykorzystywany u dorosłych z potwierdzonym niedoborem hormonu wzrostu pochodzenia różnego, między innymi po urazach mózgu czy naświetlaniach. Produkt jest dostępny w formie przejrzystego roztworu do wstrzykiwań we wkładzie.
Wskazania do stosowania- niedobór hormonu wzrostu nabyty w dzieciństwie
- niedobór hormonu wzrostu nabyty w wieku dorosłym
- niedobór wzrostu spowodowany niewystarczającym wydzielaniem hormonu wzrostu
- niedobór wzrostu spowodowany zespołem Noonan
- niedobór wzrostu u dzieci przed okresem dojrzewania spowodowany przewlekłą niewydolnością nerek
- niedobór wzrostu u dziewcząt spowodowany dysgenezją gonad
- zaburzenie wzrostu u niskich dzieci z niedoborem długości ciała po urodzeniu
Substancja czynnaKategoria leku -
Femistelin – Tabletki – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera dehydroepiandrosteron w dawkach 10 mg lub 25 mg, a także laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Tabletki mają postać białych, okrągłych tabletek, które mogą być podzielone na mniejsze dawki. Stosuje się go w celu uzupełnienia niedoborów dehydroepiandrosteronu (DHEA) u kobiet i mężczyzn z potwierdzonym laboratoryjnie niedoborem tego hormonu. Lek jest przeznaczony dla pacjentów z potwierdzonym brakiem DHEA w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Stymen – Tabletki – 10 mg
Produkt zawiera 10 mg prasteronu, który jest aktywnym składnikiem służącym do uzupełnienia niedoborów dehydroepiandrosteronu (DHEA). W tabletkach znajduje się również laktoza jednowodna jako substancja pomocnicza. Lek stosowany jest u mężczyzn z potwierdzonym laboratoryjnie niedoborem DHEA. Jego celem jest wyrównanie poziomu tego hormonu w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Systen 50 – System transdermalny – 50 mcg/24 h (3,2 mg)
Produkt leczniczy w postaci systemu transdermalnego w formie plastra zawiera jako substancję czynną estradiol w ilości 3,2 mg, który jest uwalniany stopniowo przez skórę. Stosowany jest jako hormonalna terapia zastępcza w leczeniu objawów niedoboru estrogenów, takich jak uderzenia gorąca i atrofia narządów moczowo-płciowych związanych z menopauzą, szczególnie u kobiet po histerektomii. U pacjentek z zachowaną macicą zaleca się dodatkowe podawanie progestagenu, aby zapobiegać hiperplazji i rakowi endometrium. Ponadto produkt ten służy profilaktyce osteoporozy u kobiet po menopauzie z podwyższonym ryzykiem złamań, zwłaszcza gdy inne metody leczenia są przeciwwskazane lub nietolerowane.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Nebido – Roztwór do wstrzykiwań – 1000 mg/4 ml
Jest to roztwór do wstrzykiwań zawierający 250 mg testosteronu undecylanu w 1 ml, co odpowiada 157,9 mg testosteronu. Preparat stosuje się w terapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem, gdy występuje niedobór testosteronu udokumentowany klinicznie i biochemicznie. Substancją pomocniczą jest benzylu benzoesan, który znajduje się w dawce 2000 mg na ampułkę. Lek ma postać przejrzystego, olejowego roztworu o barwie od bezbarwnej do żółtawo-brązowej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Luteina 50 – Tabletki podjęzykowe – 50 mg
Produkt leczniczy zawiera 50 mg progesteronu w formie tabletki podjęzykowej oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest głównie w zaburzeniach miesiączkowania, takich jak brak owulacji, niewydolność ciałka żółtego czy zespół napięcia przedmiesiączkowego. Wskazany jest również jako wsparcie w leczeniu bezpłodności, w tym podczas zapłodnienia in vitro, oraz w profilaktyce poronień związanych z niedoborem progesteronu. Lek pomaga także zapobiegać rozrostom endometrium u kobiet stosujących estrogeny podczas hormonalnej terapii zastępczej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Novostella – Tabletki – 10 mg
Preparat zawiera 10 mg prasteronu oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w celu uzupełnienia niedoborów dehydroepiandrosteronu u kobiet, u których potwierdzono laboratoryjnie jego niedobór. Produkt dostępny jest w postaci tabletek. Jest przeznaczony przede wszystkim dla kobiet wymagających terapii hormonalnej związanej z niedoborem DHEA.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Undestor Testocaps – Kapsułki – 40 mg
Produkt zawiera 40 mg testosteronu undekanonianu, co odpowiada 25,3 mg czystego testosteronu, oraz substancje pomocnicze takie jak żółcień pomarańczowa i glikol propylenowy monolaurynian. Preparat dostępny jest w formie miękkich, pomarańczowych kapsułek z żółtą oleistą zawartością. Stosowany jest w terapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym niedoborem testosteronu, który objawia się klinicznie i biochemicznie. Produkt pomaga uzupełnić niedobór tego hormonu w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Testavan – Żel przezskórny – 20 mg/g
Produkt leczniczy w formie żelu przezskórnego zawiera 20 mg testosteronu w gramie oraz glikol propylenowy jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w terapii zastępczej u dorosłych mężczyzn z hipogonadyzmem, kiedy niedobór testosteronu jest potwierdzony zarówno klinicznie, jak i badaniami biochemicznymi. Żel ma jednorodną, półprzezroczystą konsystencję i jest aplikowany na skórę. Terapia ma na celu uzupełnienie niedoboru testosteronu w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Femistelin – Tabletki – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera 10 mg dehydroepiandrosteronu (DHEA) w każdej tabletce, wraz z laktozą jednowodną jako substancją pomocniczą. Tabletki mają postać białych, okrągłych, obustronnie wypukłych tabletek z możliwością podziału na dwie równe dawki. Preparat stosuje się do uzupełnienia niedoborów DHEA u kobiet, u których niedobór ten został potwierdzony laboratoryjnie. Jest to terapia wspomagająca w przypadkach niedoboru dehydroepiandrosteronu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Androtop – Żel przezskórny – 50 mg/5 g
Produkt leczniczy w formie przezroczystego lub lekko opalizującego żelu zawiera 50 mg testosteronu w jednej saszetce. Skład opiera się na substancji czynnej testosteronie, uzupełnionej odpowiednimi substancjami pomocniczymi. Preparat stosuje się w terapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym klinicznie i biochemicznie niedoborem testosteronu. Jest przeznaczony do leczenia hipogonadyzmu męskiego, stanowiącego wskazanie do suplementacji testosteronem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Biosteron – Tabletki – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera dehydroepiandrosteron w dawkach 10 mg lub 25 mg oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci białych, obustronnie wypukłych tabletek, z opcją dzielenia na mniejsze dawki. Stosuje się go w celu uzupełnienia niedoborów hormonu dehydroepiandrosteronu (DHEA). Lek pomaga wyrównać poziom tego ważnego związku w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Testosteronum prolongatum Jelfa – Roztwór do wstrzykiwań – 100 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera 100 mg testosteronu enantanu w 1 ml roztworu do wstrzykiwań oraz substancje pomocnicze takie jak alkohol benzylowy i olej arachidowy. Preparat ma postać jasnożółtego, oleistego roztworu. Stosuje się go w hormonterapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym klinicznie i biochemicznie niedoborem testosteronu w przebiegu hipogonadyzmu. Leczenie ma na celu uzupełnienie poziomu testosteronu i złagodzenie objawów jego niedoboru.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Chorapur – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań – 5000 IU
Produkt leczniczy zawiera wysoko oczyszczoną ludzką gonadotropinę kosmówkową (hCG), pozyskiwaną z moczu kobiet w ciąży. W formie proszku i rozpuszczalnika do przygotowania roztworu do wstrzykiwań stosuje się go u mężczyzn, kobiet oraz dzieci i młodzieży. Lek wykorzystywany jest między innymi do leczenia hipogonadyzmu hipogonadotropowego, wnętrostwa oraz jako wsparcie w terapii wspomaganego rozrodu i indukcji owulacji. Ponadto służy do diagnostyki czynności jąder i różnicowania przyczyn wnętrostwa.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Biosteron – Tabletki – 10 mg
Lek zawiera dehydroepiandrosteron (DHEA) w dawkach 10 mg lub 25 mg oraz substancję pomocniczą laktozę. Jest dostępny w postaci białych, okrągłych tabletek, które można podzielić na pół w celu dostosowania dawki. Produkt stosuje się w celu uzupełnienia niedoborów dehydroepiandrosteronu. Preparat jest przeznaczony do wyrównania poziomu DHEA w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Ovestin – Tabletki – 2 mg
Tabletki zawierają 2 mg estriolu oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Preparat stosowany jest w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie z niedoborem estrogenów. Wskazany jest również w leczeniu niepłodności związanej z niekorzystnymi zmianami śluzu szyjkowego oraz przed i po operacjach pochwy u kobiet po menopauzie. Może być również używany jako pomoc diagnostyczna przy niejasnych wynikach cytologicznych wymazów z szyjki macicy.
Wskazania do stosowania- niedobór estrogenów u kobiet po menopauzie
- niepłodność w przebiegu wrogości śluzu szyjkowego
- pomoc diagnostyczna w przypadku wątpliwego obrazu cytologicznego wymazu z szyjki macicy
- przygotowanie pooperacyjne do zabiegu pochwowego u kobiet po menopauzie
- przygotowanie przedoperacyjne do zabiegu pochwowego u kobiet po menopauzie
Substancja czynna -
DHEA Aflofarm – Tabletki powlekane – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera 25 mg prasteronu (dehydroepiandrosteronu) w jednej tabletce powlekanej, a także substancję pomocniczą sorbitol oraz sód. Stosuje się go w celu uzupełnienia niedoborów dehydroepiandrosteronu (DHEA) w organizmie. Preparat jest dostępny w formie łatwych do przyjmowania tabletek powlekanych. Jego zastosowanie pomaga przywrócić prawidłowy poziom hormonu DHEA, który jest ważny dla różnych funkcji organizmu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Estrofem mite – Tabletki powlekane – 1 mg
Produkt zawiera 1 mg estradiolu w postaci estradiolu półwodnego oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci czerwonych, powlekanych tabletek o średnicy 6 mm. Preparat stosuje się w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie, u których występują objawy niedoboru estrogenów. Szczególnie zalecany jest kobietom po usunięciu macicy, które nie wymagają terapii skojarzonej z progestagenem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Androtop – Żel przezskórny – 16,2 mg/g
Jest to żel zawierający 16,2 mg testosteronu w jednym gramie, z dodatkiem etanolu jako substancji pomocniczej. Preparat ma postać przezroczystego lub lekko opalizującego żelu. Stosuje się go u dorosłych w terapii zastępczej testosteronu w przypadku potwierdzonego klinicznie i biochemicznie hipogonadyzmu męskiego. Dzięki aplikacji przezskórnej uzupełnia niedobory tego ważnego hormonu męskiego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Zivafert – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań – 5 000 IU
Produkt leczniczy jest proszkiem i rozpuszczalnikiem do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, zawierającym ludzką gonadotropinę kosmówkową otrzymaną z moczu ludzkiego. Stosuje się go u kobiet z brakiem lub rzadkim jajeczkowaniem (oligoowulacją) w celu wywołania owulacji i luteinizacji po stymulacji wzrostu pęcherzyków. Preparat wykorzystuje się także podczas technik wspomaganego rozrodu, np. zapłodnienia in vitro, do wywołania ostatecznego dojrzewania pęcherzyków i luteinizacji. Postać farmaceutyczna to liofilizowany proszek o barwie białej do prawie białej wraz z bezbarwnym roztworem chlorku sodu jako rozpuszczalnikiem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna