Leki w grupie
„estrogeny”
Estrogeny to grupa hormonów steroidowych produkowanych głównie przez jajniki, łożysko, a w mniejszym stopniu przez nadnercza i tkankę tłuszczową. Odgrywają kluczową rolę w rozwoju i funkcjonowaniu żeńskiego układu rozrodczego, wpływają na cykl miesiączkowy, przygotowują macicę do ciąży oraz odpowiadają za rozwój drugorzędowych cech płciowych. Działają poprzez wiązanie się z receptorami estrogenowymi w tkankach docelowych, regulując ekspresję genów.
Główne naturalne estrogeny to estradiol (najsilniejszy i najważniejszy fizjologicznie), estron oraz estriol. W terapii stosuje się zarówno naturalne estrogeny, jak i ich syntetyczne pochodne. Do najczęściej stosowanych substancji czynnych należą: 17β-estradiol (Estrofem, Oesclim, Climara), estriol (Ovestin), estradiol walerianian (Progynova), etynyloestradiol (składnik wielu doustnych środków antykoncepcyjnych), estradiol hemihydrat (Vagifem) oraz koniugowane estrogeny (Premarin).
Estrogeny stosowane są przede wszystkim w hormonalnej terapii menopauzalnej (HTM), łagodząc objawy wypadowe menopauzy takie jak uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu czy suchość pochwy. Wykorzystuje się je również w antykoncepcji hormonalnej, leczeniu zaburzeń miesiączkowania, niepłodności, hipogonadyzmu u kobiet oraz w terapii niektórych nowotworów hormonozależnych (np. raka prostaty).
Główne zalety stosowania estrogenów obejmują skuteczne łagodzenie objawów menopauzy, poprawę jakości życia kobiet w okresie okołomenopauzalnym, ochronę przed osteoporozą i złamaniami osteoporotycznymi, a także korzystny wpływ na profil lipidowy (zwiększają HDL, zmniejszają LDL). W niektórych przypadkach mogą również mieć działanie kardioprotekcyjne, jeśli są stosowane we wczesnym okresie menopauzy.
Największe niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem estrogenów to zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, udaru niedokrwiennego mózgu oraz, przy długotrwałym stosowaniu bez progestagenów, raka endometrium. Istnieje również potencjalny związek z niewielkim wzrostem ryzyka raka piersi, szczególnie przy długotrwałej terapii skojarzonej z progestagenami. Przeciwwskazania obejmują czynną lub przebytą chorobę zakrzepowo-zatorową, czynną chorobę wątroby, krwawienia z dróg rodnych o nieustalonej przyczynie oraz hormonozależne nowotwory.
Estrogeny można podzielić na naturalne (estradiol, estron, estriol), syntetyczne (etynyloestradiol, mestranol) oraz selektywne modulatory receptora estrogenowego (SERM) takie jak tamoksyfen i raloksyfen, które wykazują działanie estrogenowe w jednych tkankach i antyestrogenowe w innych. SERMy stosowane są głównie w terapii i profilaktyce raka piersi oraz osteoporozy pomenopauzalnej. Kolejną podgrupą są fitoesetrogeny – związki pochodzenia roślinnego o słabym działaniu estrogenowym, obecne w soi, czerwonej koniczynie czy pluskwicy groniastej.
Lista leków w tej grupie
-
Lenzetto – Aerozol przezskórny, roztwór – 1,53 mg/dawkę
Jest to aerozol przezskórny zawierający 1,53 mg estradiolu w każdej dawce. Preparat stosuje się w hormonalnej terapii zastępczej w celu leczenia objawów niedoboru estrogenów u kobiet po menopauzie. Przeznaczony jest dla kobiet, u których minęło co najmniej 6 miesięcy od ostatniej miesiączki lub które przeszły chirurgiczną menopauzę. W skład produktu wchodzi również etanol jako substancja pomocnicza.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Climara-50 – System transdermalny – 50 mcg/24 h (3,8 mg)
Produkt leczniczy zawiera estradiol, który jest uwalniany przez system transdermalny w dawce 50 mikrogramów na dobę. Stosuje się go w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie, które doświadczają objawów niedoboru estrogenów. Lek wykorzystywany jest także w zapobieganiu osteoporozie u kobiet z wysokim ryzykiem złamań, gdy inne metody leczenia są niewskazane lub źle tolerowane. Forma farmaceutyczna to system transdermalny, co umożliwia stałe dostarczanie hormonów przez skórę.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Divigel 0,1% – Żel – 1 mg
Produkt leczniczy w postaci żelu zawiera estradiol w postaci estradiolu półwodnego oraz substancje pomocnicze takie jak glikol propylenowy i etanol. Stosowany jest w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet doświadczających niedoboru estrogenów w okresie menopauzy naturalnej lub sztucznej. Ponadto, jest wykorzystywany w profilaktyce osteoporozy u kobiet pomenopauzalnych z wysokim ryzykiem złamań, które nie mogą stosować innych metod leczenia osteoporozy. Preparat dostępny jest w saszetkach zawierających jedną dawkę żelu do stosowania na skórę.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Femoston mini – Tabletki powlekane – 0,5 mg + 2,5 mg
Produkt leczniczy zawiera 0,5 mg estradiolu oraz 2,5 mg dydrogesteronu w postaci tabletek powlekanych. Składnikami pomocniczymi są między innymi laktoza jednowodna. Lek stosowany jest w hormonalnej terapii zastępczej w przypadku objawów niedoboru estrogenów u kobiet po menopauzie. Zalecany jest dla kobiet, u których od ostatniej miesiączki minęło co najmniej 12 miesięcy.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Systen 50 – System transdermalny – 50 mcg/24 h (3,2 mg)
Produkt leczniczy w postaci systemu transdermalnego w formie plastra zawiera jako substancję czynną estradiol w ilości 3,2 mg, który jest uwalniany stopniowo przez skórę. Stosowany jest jako hormonalna terapia zastępcza w leczeniu objawów niedoboru estrogenów, takich jak uderzenia gorąca i atrofia narządów moczowo-płciowych związanych z menopauzą, szczególnie u kobiet po histerektomii. U pacjentek z zachowaną macicą zaleca się dodatkowe podawanie progestagenu, aby zapobiegać hiperplazji i rakowi endometrium. Ponadto produkt ten służy profilaktyce osteoporozy u kobiet po menopauzie z podwyższonym ryzykiem złamań, zwłaszcza gdy inne metody leczenia są przeciwwskazane lub nietolerowane.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Estreva – Żel – 1 mg/g,0,1%
Produkt leczniczy zawiera estradiol w postaci żelu o stężeniu 0,1%, w tym 1 mg bezwodnego estradiolu na gram żelu. Substancją pomocniczą jest glikol propylenowy, który może powodować podrażnienia skóry. Preparat stosuje się w hormonalnej terapii zastępczej w leczeniu niedoboru estrogenów u kobiet po menopauzie. Ze względu na ograniczone dane, ostrożność zaleca się u kobiet powyżej 65 roku życia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Fem 7 – System transdermalny – 50 mcg/24 h (1,5 mg)
Produkt leczniczy to system transdermalny zawierający 1,5 mg estradiolu, który uwalnia 50 µg estradiolu na dobę przez 7 dni. Składnik aktywny, estradiol, jest formą estrogenu stosowaną w hormonalnej terapii zastępczej. Lek znajduje zastosowanie w leczeniu objawów niedoboru estrogenów u kobiet po menopauzie oraz w profilaktyce osteoporozy u kobiet z wysokim ryzykiem złamań. System jest dostępny w formie przezroczystego plastra aplikowanego na skórę.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Ovestin – Tabletki – 2 mg
Tabletki zawierają 2 mg estriolu oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Preparat stosowany jest w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie z niedoborem estrogenów. Wskazany jest również w leczeniu niepłodności związanej z niekorzystnymi zmianami śluzu szyjkowego oraz przed i po operacjach pochwy u kobiet po menopauzie. Może być również używany jako pomoc diagnostyczna przy niejasnych wynikach cytologicznych wymazów z szyjki macicy.
Wskazania do stosowania- niedobór estrogenów u kobiet po menopauzie
- niepłodność w przebiegu wrogości śluzu szyjkowego
- pomoc diagnostyczna w przypadku wątpliwego obrazu cytologicznego wymazu z szyjki macicy
- przygotowanie pooperacyjne do zabiegu pochwowego u kobiet po menopauzie
- przygotowanie przedoperacyjne do zabiegu pochwowego u kobiet po menopauzie
Substancja czynna