Leki w grupie
„leki hormonalnej terapii zastępczej”

Leki hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) stosowane są u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie w celu uzupełnienia niedoboru hormonów płciowych, głównie estrogenów, powstałego wskutek wygasania funkcji jajników. HTZ łagodzi objawy klimakterium, takie jak uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu czy zmiany nastroju, a także zapobiega konsekwencjom długotrwałego niedoboru estrogenów, w tym osteoporozie i atrofii narządów płciowych.

Podstawowy podział HTZ obejmuje terapię estrogenową (ET) oraz estrogenowo-progestagenową (EPT). ET stosowana jest u kobiet po histerektomii, natomiast EPT u kobiet z zachowaną macicą, gdzie progestagen chroni przed przerostem błony śluzowej macicy. Stosowane są różne schematy podawania: ciągły (estrogen codziennie), sekwencyjny (progestagen przez 10-14 dni cyklu) oraz ciągły złożony (estrogen i progestagen codziennie).

Wśród najczęściej stosowanych estrogenów wymienić należy: 17β-estradiol (Estrofem, Climara, Oesclim), estradiol walerianian (Progynova), estriol (Ovestin) i estrogeny skoniugowane (Premarin). Progestageny używane w HTZ to m.in.: octan medroksyprogesteronu (Provera), octan noretysteronu (Primolut Nor), dydrogesteron (Duphaston) oraz mikronizowany progesteron (Luteina, Utrogestan).

Największymi zaletami HTZ jest skuteczne łagodzenie objawów menopauzalnych, poprawa jakości życia, zmniejszenie ryzyka złamań osteoporotycznych, zmniejszenie ryzyka raka jelita grubego oraz pozytywny wpływ na metabolizm lipidów. HTZ może również poprawiać elastyczność skóry i zmniejszać jej suchość, a także korzystnie wpływać na funkcje poznawcze.

Jednak stosowanie HTZ wiąże się z pewnymi ryzykami. Najpoważniejsze zagrożenia obejmują zwiększone ryzyko raka piersi (szczególnie przy długotrwałej terapii estrogenowo-progestagenowej), zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, udaru niedokrwiennego mózgu oraz chorób pęcherzyka żółciowego. Istnieją także przeciwwskazania do stosowania HTZ, w tym aktywna choroba zakrzepowo-zatorowa, nieleczone nadciśnienie tętnicze, aktywne choroby wątroby oraz hormonozależne nowotwory.

Dostępne są różne postacie HTZ: doustne (tabletki, drażetki), przezskórne (plastry, żele), domaciczne (systemy uwalniające), dopochwowe (kremy, tabletki, pierścienie) oraz implanty podskórne. Wybór odpowiedniej formy zależy od indywidualnych potrzeb pacjentki, obecności chorób współistniejących oraz preferencji stosowania.