Leki w grupie
„progestageny”

Progestageny to grupa hormonów steroidowych, obejmująca zarówno naturalny progesteron, jak i syntetyczne związki o działaniu podobnym do progesteronu. Ich głównym mechanizmem działania jest wiązanie się z receptorami progesteronowymi, co prowadzi do zmian w ekspresji genów i wywoływania efektów biologicznych, takich jak przygotowanie endometrium do implantacji zarodka, utrzymanie ciąży oraz hamowanie owulacji.

Do najważniejszych progestagenów należą: progesteron (stosowany jako Luteina, Progesterone), dydrogesteron (Duphaston), medroksyprogesteron (Depo-Provera), noretysteron (Primolut-Nor), lewonorgestrel (Mirena, składnik wielu tabletek antykoncepcyjnych), drospirenon (składnik preparatów Yasmin, Yaz), dienogest (Visanne, składnik Dienille), norgestymat i dezogestrel (składniki różnych tabletek antykoncepcyjnych).

Progestageny dzielą się na kilka generacji. Pierwsza generacja obejmuje medroksyprogesteron i noretysteron – charakteryzują się stosunkowo wysoką androgenną aktywnością. Druga generacja to np. lewonorgestrel – o mniejszej aktywności androgennej. Trzecia generacja (dezogestrel, gestoden, norgestymat) ma jeszcze słabsze działanie androgenne. Czwarta generacja, w tym drospirenon, wykazuje działanie antyandrogenowe. Osobną grupę stanowią pochodne progesteronu (np. dydrogesteron), które mają profil bardziej zbliżony do naturalnego hormonu.

Największymi zaletami stosowania progestagenów są: skuteczna antykoncepcja (zwłaszcza w połączeniu z estrogenami), regulacja cyklu miesiączkowego, leczenie endometriozy, łagodzenie objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego, leczenie krwawień dysfunkcyjnych oraz hormonalna terapia zastępcza. Progestageny są również stosowane w leczeniu niektórych typów nowotworów hormonozależnych oraz w zapobieganiu porodom przedwczesnym.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem progestagenów obejmują: zwiększone ryzyko zakrzepicy żylnej (zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu estrogenów), potencjalny negatywny wpływ na profil lipidowy, zwiększone ryzyko cukrzycy, możliwe zaburzenia nastroju i libido, a także nieregularne krwawienia. Niektóre progestageny mogą nasilać objawy trądziku i hirsutyzmu ze względu na działanie androgenne. Długotrwałe stosowanie progestagenów, zwłaszcza w wysokich dawkach, może wiązać się z ryzykiem nowotworów hormonozależnych, choć dane w tym zakresie są niejednoznaczne.

Lista leków w tej grupie

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl