hormonalna terapia zastępcza u kobiet po menopauzie
Wskazanie

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) u kobiet po menopauzie jest stosowana w celu łagodzenia objawów związanych z niedoborem estrogenów, który pojawia się po zaprzestaniu funkcji jajników. Do najczęstszych objawów menopauzy, które mogą być wskazaniem do HTZ, należą: uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu, wahania nastroju, suchość pochwy oraz dyspareunia.

HTZ może być stosowana również profilaktycznie w zapobieganiu osteoporozie pomenopauzalnej, zwłaszcza u kobiet z wysokim ryzykiem złamań osteoporotycznych. Ponadto, terapia ta ma korzystny wpływ na metabolizm tkanki kostnej, zmniejsza ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego (jeśli jest rozpoczęta w tzw. oknie terapeutycznym, czyli w ciągu 10 lat od menopauzy) oraz poprawia jakość życia pacjentek.

Na polskim rynku dostępnych jest wiele preparatów stosowanych w HTZ. Estrogeny podawane doustnie to m.in. Estrofem, Oesclim, Climara (systemy transdermalne). Preparaty złożone estrogenowo-progestagenowe to np. Femoston, Klimonorm, Angeliq, Climen, Novofem. Estriol do stosowania miejscowego na błonę śluzową pochwy dostępny jest w postaci kremów i globulek (np. Ovestin, Oekolp). Stosowane są również systemy terapeutyczne dopochwowe jak Vagirux, Vagifem czy Estring.

Największe trudności w leczeniu pacjentek HTZ dotyczą indywidualizacji terapii oraz oceny stosunku korzyści do ryzyka. Kluczowe jest uwzględnienie przeciwwskazań, takich jak aktywna choroba zakrzepowo-zatorowa, rak hormonozależny, niewydolność wątroby czy niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych. Wyzwaniem jest również obawa pacjentek związana z ryzykiem raka piersi, która często prowadzi do przedwczesnego przerwania leczenia. Istotne jest również odpowiednie monitorowanie leczenia, w tym regularne badania ginekologiczne, mammograficzne oraz ocena ryzyka sercowo-naczyniowego.

Pacjentki często zgłaszają obawy związane z powikłaniami HTZ, co wymaga od lekarza szczegółowego omówienia korzyści i ryzyka terapii. Obecnie podkreśla się znaczenie zindywidualizowanego podejścia, wyboru optymalnej drogi podania leku oraz minimalnej skutecznej dawki. W przypadku pacjentek z nasilonymi objawami wazomotorycznymi, które mają przeciwwskazania do klasycznej HTZ, można rozważyć zastosowanie preparatów niehormonalnych, takich jak SSRI/SNRI (np. Paroxetyna, Venlafaxyna) czy ziołowych (np. preparaty z fitoestrogenami).