Leki w grupie
„hormony płciowe”
Hormony płciowe to grupa związków steroidowych lub peptydowych wydzielanych głównie przez gonady (jajniki u kobiet i jądra u mężczyzn), a także przez nadnercza i łożysko podczas ciąży. Odpowiadają za rozwój i funkcjonowanie układu rozrodczego, powstawanie drugorzędowych cech płciowych oraz regulację procesów rozrodczych. Działają poprzez wiązanie się ze specyficznymi receptorami w komórkach docelowych, wpływając na ekspresję genów i modyfikując metabolizm komórkowy.
Hormony płciowe dzielą się na trzy główne grupy: estrogeny (hormony żeńskie), androgeny (hormony męskie) i progestyny (hormony ciążowe). Estrogeny, z których najważniejszy to estradiol, odpowiadają za rozwój żeńskich cech płciowych, regulację cyklu miesiączkowego i przygotowanie macicy do ciąży. Androgeny, głównie testosteron, odpowiadają za rozwój męskich cech płciowych, spermatogenezę i libido. Progestyny, z progesteronem na czele, przygotowują błonę śluzową macicy do implantacji zarodka i podtrzymują ciążę.
Do najważniejszych estrogenów należą: estradiol (preparaty handlowe: Estrofem, Oesclim), estriol (Oestriol) i estron. Androgeny to przede wszystkim testosteron (Nebido, Androtop) i dihydrotestosteron. Wśród progestynów wyróżniamy progesteron naturalny (Luteina, Lutinus) oraz syntetyczne progestageny jak: medroksyprogesteron (Depo-Provera), dydrogesteron (Duphaston), lewonorgestrel (składnik wielu tabletek antykoncepcyjnych, np. Microgynon) czy drospirenon (Yasmin).
Hormony płciowe są szeroko stosowane w terapii zastępczej u osób z niedoborami hormonalnymi, w antykoncepcji hormonalnej, leczeniu zaburzeń miesiączkowania, endometriozy, niepłodności, raka prostaty czy raka piersi hormonozależnego. Ich największą zaletą jest możliwość skutecznej regulacji procesów fizjologicznych związanych z rozrodczością oraz łagodzenie objawów niedoborów hormonalnych, takich jak objawy menopauzy czy hipogonadyzmu.
Stosowanie hormonów płciowych wiąże się jednak z ryzykiem działań niepożądanych. Estrogeny mogą zwiększać ryzyko zakrzepicy, udaru, zawału serca oraz niektórych nowotworów hormonozależnych. Androgeny mogą powodować zaburzenia lipidowe, nadciśnienie, przerost prostaty, a u kobiet wirylizację. Progestyny mogą wywoływać zmiany nastroju, tkliwość piersi, bóle głowy czy zatrzymanie wody w organizmie. Wszystkie hormony płciowe stosowane długotrwale mogą wpływać na funkcje wątroby i gospodarkę węglowodanową.
W obrębie hormonów płciowych wyróżniamy również podgrupy związane z ich zastosowaniem klinicznym: antykoncepcja hormonalna (jednoskładnikowa, dwuskładnikowa), selektywne modulatory receptora estrogenowego (SERM – np. tamoksyfen, raloksyfen), inhibitory aromatazy (anastrozol, letrozol), antyandrogeny (flutamid, bikalutamid) oraz analogi gonadoliberyny (GnRH – goserelina, leuprorelina). Każda z tych podgrup ma specyficzne zastosowania kliniczne i unikalne profile bezpieczeństwa.
Lista leków w tej grupie
-
Lustork – Tabletki dopochwowe – 200 mg
Produkt leczniczy zawiera 200 mg progesteronu w formie tabletek dopochwowych. Stosuje się go w programach zapłodnienia in vitro oraz jako część hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie z zachowaną macicą. Preparat ma na celu ochronę endometrium. Tabletki są owalne, białe lub kremowe, i ułatwiają lokalne podanie hormonu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Progesteron Adamed – Tabletki dopochwowe – 100 mg
Lek zawiera 100 mg progesteronu w postaci tabletek dopochwowych. Jest stosowany w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie w celu ochrony endometrium. Preparat znajduje również zastosowanie w programach zapłodnienia in vitro. Tabletki mają biały lub złamany biały kolor i okrągły kształt.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Omnadren 250 – Roztwór do wstrzykiwań – (30 mg + 60 mg + 60 mg + 100 mg)/ml
Preparat zawiera cztery różne formy testosteronu: propionian, fenylopropionian, izokapronian oraz dekanonian, rozpuszczone w oleju arachidowym z dodatkiem alkoholu benzylowego. Jest stosowany w terapii zastępczej hormonalnej u mężczyzn z potwierdzonym niedoborem testosteronu, objawiającym się m.in. hipogonadyzmem, opóźnionym dojrzewaniem, zaburzeniami spermatogenezy czy impotencją. Lek może również być wyjątkowo używany u kobiet w schorzeniach związanych z nadmiarem estrogenów. Podaje się go w formie roztworu do wstrzykiwań, umożliwiającego długotrwałe uwalnianie hormonu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Luttagen – Kapsułki miękkie – 100 mg
Produkt zawiera progesteron w dawkach 100 mg lub 200 mg oraz lecytynę sojową jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci miękkich kapsułek w dwóch rozmiarach. Stosuje się go w leczeniu zaburzeń związanych z niedoborem progesteronu, takich jak zespół napięcia przedmiesiączkowego, zaburzenia cyklu miesiączkowego oraz w okresie przedmenopauzalnym. Może być także wykorzystywany jako element hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie w połączeniu z estrogenami.