Leki w grupie
„androgeny”
Androgeny to grupa hormonów steroidowych, które odgrywają kluczową rolę w rozwoju i utrzymaniu męskich cech płciowych oraz mają działanie anaboliczne. Głównym androgenem wytwarzanym naturalnie w organizmie jest testosteron, produkowany przede wszystkim w jądrach u mężczyzn oraz w mniejszych ilościach w jajnikach u kobiet i nadnerczach u obu płci. Androgeny działają poprzez wiązanie z receptorami androgenowymi, wpływając na ekspresję genów i inicjując kaskadę procesów biologicznych.
Do najważniejszych androgenów stosowanych w lecznictwie należą: testosteron, metylotestosteron, mesterolon oraz syntetyczne pochodne testosteronu takie jak nandrolon i stanozolol. W Polsce dostępne są preparaty zawierające testosteron pod nazwami handlowymi Nebido, Androtardyl, Testim, Androgel oraz Sustanon. Mesterolon jest dostępny jako Proviron, zaś nandrolon jako Deca-Durabolin.
Androgeny można podzielić na dwie główne podgrupy: naturalne (testosteron i jego metabolity) oraz syntetyczne (pochodne testosteronu modyfikowane w celu zwiększenia aktywności anabolicznej lub zmniejszenia działania androgennego). Wśród syntetycznych androgenów wyróżniamy doustne alkilowane androgeny (np. metylotestosteron, mesterolon) oraz iniekcyjne estry testosteronu (np. propionian, enantat, cypionian testosteronu).
Największe zalety stosowania androgenów obejmują skuteczność w leczeniu hipogonadyzmu męskiego, opóźnionego dojrzewania płciowego u chłopców, niedokrwistości aplastycznej oraz kacheksji w przebiegu chorób przewlekłych. Androgeny wykazują również korzystne działanie w osteoporozie, sarkopenii oraz w niektórych przypadkach depresji związanej z niedoborem testosteronu. Terapia androgenami może znacząco poprawić jakość życia pacjentów z niedoborami tych hormonów.
Stosowanie androgenów wiąże się jednak z istotnymi zagrożeniami. Do najpoważniejszych należą: zaburzenia lipidowe (obniżenie HDL, podwyższenie LDL), zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, hepatotoksyczność (szczególnie w przypadku doustnych alkilowanych androgenów), niepłodność, ginekomastia oraz zaburzenia psychiczne (wahania nastroju, agresja). U kobiet androgeny mogą powodować wirylizację (hirsutyzm, obniżenie głosu, przerost łechtaczki). Długotrwałe stosowanie wysokich dawek androgenów może prowadzić do uzależnienia psychicznego i poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Lista leków w tej grupie
-
Femistelin – Tabletki – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera dehydroepiandrosteron w dawkach 10 mg lub 25 mg, a także laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Tabletki mają postać białych, okrągłych tabletek, które mogą być podzielone na mniejsze dawki. Stosuje się go w celu uzupełnienia niedoborów dehydroepiandrosteronu (DHEA) u kobiet i mężczyzn z potwierdzonym laboratoryjnie niedoborem tego hormonu. Lek jest przeznaczony dla pacjentów z potwierdzonym brakiem DHEA w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Stymen – Tabletki – 10 mg
Produkt zawiera 10 mg prasteronu, który jest aktywnym składnikiem służącym do uzupełnienia niedoborów dehydroepiandrosteronu (DHEA). W tabletkach znajduje się również laktoza jednowodna jako substancja pomocnicza. Lek stosowany jest u mężczyzn z potwierdzonym laboratoryjnie niedoborem DHEA. Jego celem jest wyrównanie poziomu tego hormonu w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Nebido – Roztwór do wstrzykiwań – 1000 mg/4 ml
Jest to roztwór do wstrzykiwań zawierający 250 mg testosteronu undecylanu w 1 ml, co odpowiada 157,9 mg testosteronu. Preparat stosuje się w terapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem, gdy występuje niedobór testosteronu udokumentowany klinicznie i biochemicznie. Substancją pomocniczą jest benzylu benzoesan, który znajduje się w dawce 2000 mg na ampułkę. Lek ma postać przejrzystego, olejowego roztworu o barwie od bezbarwnej do żółtawo-brązowej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Novostella – Tabletki – 10 mg
Preparat zawiera 10 mg prasteronu oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w celu uzupełnienia niedoborów dehydroepiandrosteronu u kobiet, u których potwierdzono laboratoryjnie jego niedobór. Produkt dostępny jest w postaci tabletek. Jest przeznaczony przede wszystkim dla kobiet wymagających terapii hormonalnej związanej z niedoborem DHEA.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Omnadren 250 – Roztwór do wstrzykiwań – (30 mg + 60 mg + 60 mg + 100 mg)/ml
Preparat zawiera cztery różne formy testosteronu: propionian, fenylopropionian, izokapronian oraz dekanonian, rozpuszczone w oleju arachidowym z dodatkiem alkoholu benzylowego. Jest stosowany w terapii zastępczej hormonalnej u mężczyzn z potwierdzonym niedoborem testosteronu, objawiającym się m.in. hipogonadyzmem, opóźnionym dojrzewaniem, zaburzeniami spermatogenezy czy impotencją. Lek może również być wyjątkowo używany u kobiet w schorzeniach związanych z nadmiarem estrogenów. Podaje się go w formie roztworu do wstrzykiwań, umożliwiającego długotrwałe uwalnianie hormonu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Undestor Testocaps – Kapsułki – 40 mg
Produkt zawiera 40 mg testosteronu undekanonianu, co odpowiada 25,3 mg czystego testosteronu, oraz substancje pomocnicze takie jak żółcień pomarańczowa i glikol propylenowy monolaurynian. Preparat dostępny jest w formie miękkich, pomarańczowych kapsułek z żółtą oleistą zawartością. Stosowany jest w terapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym niedoborem testosteronu, który objawia się klinicznie i biochemicznie. Produkt pomaga uzupełnić niedobór tego hormonu w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Testavan – Żel przezskórny – 20 mg/g
Produkt leczniczy w formie żelu przezskórnego zawiera 20 mg testosteronu w gramie oraz glikol propylenowy jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w terapii zastępczej u dorosłych mężczyzn z hipogonadyzmem, kiedy niedobór testosteronu jest potwierdzony zarówno klinicznie, jak i badaniami biochemicznymi. Żel ma jednorodną, półprzezroczystą konsystencję i jest aplikowany na skórę. Terapia ma na celu uzupełnienie niedoboru testosteronu w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Femistelin – Tabletki – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera 10 mg dehydroepiandrosteronu (DHEA) w każdej tabletce, wraz z laktozą jednowodną jako substancją pomocniczą. Tabletki mają postać białych, okrągłych, obustronnie wypukłych tabletek z możliwością podziału na dwie równe dawki. Preparat stosuje się do uzupełnienia niedoborów DHEA u kobiet, u których niedobór ten został potwierdzony laboratoryjnie. Jest to terapia wspomagająca w przypadkach niedoboru dehydroepiandrosteronu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Androtop – Żel przezskórny – 50 mg/5 g
Produkt leczniczy w formie przezroczystego lub lekko opalizującego żelu zawiera 50 mg testosteronu w jednej saszetce. Skład opiera się na substancji czynnej testosteronie, uzupełnionej odpowiednimi substancjami pomocniczymi. Preparat stosuje się w terapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym klinicznie i biochemicznie niedoborem testosteronu. Jest przeznaczony do leczenia hipogonadyzmu męskiego, stanowiącego wskazanie do suplementacji testosteronem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Testosteronum prolongatum Jelfa – Roztwór do wstrzykiwań – 100 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera 100 mg testosteronu enantanu w 1 ml roztworu do wstrzykiwań oraz substancje pomocnicze takie jak alkohol benzylowy i olej arachidowy. Preparat ma postać jasnożółtego, oleistego roztworu. Stosuje się go w hormonterapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym klinicznie i biochemicznie niedoborem testosteronu w przebiegu hipogonadyzmu. Leczenie ma na celu uzupełnienie poziomu testosteronu i złagodzenie objawów jego niedoboru.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
DHEA Aflofarm – Tabletki powlekane – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera 25 mg prasteronu (dehydroepiandrosteronu) w jednej tabletce powlekanej, a także substancję pomocniczą sorbitol oraz sód. Stosuje się go w celu uzupełnienia niedoborów dehydroepiandrosteronu (DHEA) w organizmie. Preparat jest dostępny w formie łatwych do przyjmowania tabletek powlekanych. Jego zastosowanie pomaga przywrócić prawidłowy poziom hormonu DHEA, który jest ważny dla różnych funkcji organizmu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Androtop – Żel przezskórny – 16,2 mg/g
Jest to żel zawierający 16,2 mg testosteronu w jednym gramie, z dodatkiem etanolu jako substancji pomocniczej. Preparat ma postać przezroczystego lub lekko opalizującego żelu. Stosuje się go u dorosłych w terapii zastępczej testosteronu w przypadku potwierdzonego klinicznie i biochemicznie hipogonadyzmu męskiego. Dzięki aplikacji przezskórnej uzupełnia niedobory tego ważnego hormonu męskiego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna