Leki w grupie
„antykoncepcyjne środki hormonalne”

Antykoncepcyjne środki hormonalne to grupa preparatów farmaceutycznych zawierających syntetyczne hormony, których podstawowym zadaniem jest zapobieganie niepożądanej ciąży. Ich działanie polega głównie na hamowaniu owulacji, zagęszczaniu śluzu szyjkowego oraz zmianach w błonie śluzowej macicy, co utrudnia implantację zapłodnionej komórki jajowej. Są one jedną z najbardziej skutecznych metod antykoncepcji, przy prawidłowym stosowaniu ich skuteczność wynosi 99%.

Antykoncepcyjne środki hormonalne dzielą się na kilka podgrup: dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne (zawierające estrogen i progestagen), jednoskładnikowe tabletki (zawierające tylko progestagen), plastry antykoncepcyjne, pierścienie dopochwowe, wkładki wewnątrzmaciczne z hormonem oraz implanty podskórne.

Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne zawierają etinyloestradiol (estrogen) w połączeniu z różnymi progestagenami, takimi jak: lewonorgestrel, dezogestrel, gestoden, drospirenon czy dienogest. Na polskim rynku dostępne są preparaty jak: Microgynon, Rigevidon (etinyloestradiol + lewonorgestrel), Novynette, Marvelon (etinyloestradiol + dezogestrel), Yasmin, Yaz (etinyloestradiol + drospirenon), Belara (etinyloestradiol + chlormadinon) czy Qlaira (estradiol + dienogest).

Antykoncepcja jednoskładnikowa (progestagenna) obejmuje tabletki zawierające dezogestrel (Cerazette), implanty podskórne z etonogestrelem (Nexplanon), wkładki wewnątrzmaciczne z lewonorgestrelem (Mirena, Kyleena, Levosert) oraz zastrzyki z medroksyprogesteronem (Depo-Provera).

Do największych zalet antykoncepcji hormonalnej należą: wysoka skuteczność, odwracalność działania, regulacja cyklu miesiączkowego, zmniejszenie bolesności i obfitości krwawień miesiączkowych, a także działanie terapeutyczne w przypadku endometriozy, PCOS, trądziku i hirsutyzmu. Niektóre preparaty zmniejszają również ryzyko zachorowania na raka jajnika i raka endometrium.

Stosowanie antykoncepcji hormonalnej wiąże się jednak z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, do których należą: zwiększone ryzyko zakrzepicy żylnej i tętniczej (zwłaszcza u kobiet palących i po 35 roku życia), niewielki wzrost ryzyka raka piersi i raka szyjki macicy, bóle głowy, nudności, zmiany nastroju, zmniejszenie libido, plamienia międzymiesiączkowe oraz przyrost masy ciała. Istnieją również przeciwwskazania do stosowania antykoncepcji hormonalnej, takie jak choroby zakrzepowo-zatorowe w wywiadzie, migrena z aurą, ciężkie choroby wątroby, niektóre nowotwory hormonozależne czy niekontrolowane nadciśnienie tętnicze.

Nowoczesne metody antykoncepcji hormonalnej to również systemy transdermalne (plastry Evra z etinyloestradiolem i norelgestrominem) oraz pierścienie dopochwowe (NuvaRing zawierający etinyloestradiol i etonogestrel), które zapewniają wygodniejsze stosowanie i bardziej stabilne stężenie hormonów w organizmie.