cechy płciowe wtórne
Cechy płciowe wtórne to zespół cech fizycznych, które rozwijają się podczas dojrzewania płciowego pod wpływem hormonów płciowych, ale nie są bezpośrednio związane z rozmnażaniem. Ich rozwój rozpoczyna się zwykle w okresie pokwitania, gdy następuje wzmożone wydzielanie hormonów płciowych: testosteronu u chłopców i estrogenów u dziewcząt.
U mężczyzn do cech płciowych wtórnych zalicza się m.in. zmianę głosu (obniżenie barwy), rozwój owłosienia twarzy i ciała, powiększenie krtani z wytworzeniem tzw. jabłka Adama, rozwój mięśni i zmianę sylwetki ciała. U kobiet cechy te obejmują rozwój gruczołów piersiowych, poszerzenie bioder, pojawienie się owłosienia łonowego i pachowego oraz odkładanie tkanki tłuszczowej według żeńskiego typu rozmieszczenia.
Rozwój cech płciowych wtórnych może być zaburzony w przypadku nieprawidłowości hormonalnych, takich jak hipogonadyzm, zespół Turnera, zespół Klinefeltera czy wrodzony przerost nadnerczy. Diagnostyka zaburzeń rozwoju cech płciowych wtórnych obejmuje ocenę endokrynologiczną, badania obrazowe oraz często analizę genetyczną. Leczenie zależy od przyczyny zaburzenia i może obejmować suplementację hormonalną.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przedwczesne dojrzewanie płciowe – Diagnostyka i diagnoza
Przedwczesne dojrzewanie płciowe (PDP) definiuje się jako pojawienie się cech płciowych wtórnych przed 8. rokiem życia u dziewcząt i przed 9. rokiem życia u chłopców. Diagnostyka PDP opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym z oceną cech według skali Tannera-Marshalla, pomiarach antropometrycznych oraz ocenie tempa wzrastania. Kluczowe jest różnicowanie centralnego PDP (CPDP), zależnego od gonadotropin, od obwodowego PDP (OPDP), niezależnego od gonadotropin. Podstawowe badania laboratoryjne obejmują oznaczenie stężeń LH, FSH, estradiolu u dziewcząt, testosteronu u chłopców, DHEAS, TSH, fT4 oraz 17-hydroksyprogesteronu. Test stymulacji gonadoliberyną (GnRH) pozostaje złotym standardem diagnostycznym, z wartością szczytową LH > 5 IU/L i stosunkiem LH/FSH > 0,6 po stymulacji wskazującymi na CPDP. W diagnostyce obrazowej wykonuje się ocenę wieku kostnego (przyspieszenie > 2 SD względem wieku chronologicznego), MRI mózgu u chłopców i młodszych dziewcząt oraz USG miednicy u dziewcząt w celu wykluczenia patologii OUN i zmian w jajnikach lub macicy.
17-hydroksyprogesteron, algorytm uczenia maszynowego, badanie fizykalne, badanie ultrasonograficzne, cechy płciowe wtórne, centralne przedwczesne dojrzewanie płciowe, dojrzewanie kostne, glejak nerwu wzrokowego, hamartoma podwzgórza, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, niedoczynność tarczycy, obwodowe przedwczesne dojrzewanie płciowe, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rezonans magnetyczny mózgu, siarczan dehydroepiandrosteronu, test stymulacji GnRH, torbiel jajnika, torbiel pajęczynówki, wodogłowie, wrodzony przerost nadnerczy, zespół McCune’a-Albrighta, zespół Van Wyka-Grumbacha