utrata masy ciała
Wskazanie

Utrata masy ciała to zmniejszenie całkowitej masy ciała, które może być zamierzone (np. w procesie redukcji nadwagi) lub niezamierzone (jako objaw choroby). Niezamierzona utrata masy ciała, szczególnie przekraczająca 5% w ciągu 6-12 miesięcy, powinna budzić niepokój i wymaga diagnostyki. Najczęstsze przyczyny patologicznej utraty masy ciała to: choroby nowotworowe, zaburzenia endokrynologiczne (np. nadczynność tarczycy, cukrzyca), choroby przewodu pokarmowego (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia), choroby infekcyjne (np. gruźlica, HIV), zaburzenia psychiczne (np. depresja, zaburzenia odżywiania) oraz przewlekłe choroby zapalne.

W przypadku kontrolowanej utraty masy ciała stosuje się leki wspomagające odchudzanie, takie jak: Mysimba (bupropion + naltrekson), Saxenda (liraglutyd), Wegovy (semaglutyd), czy Xenical (orlistat). Leki te działają poprzez różne mechanizmy: hamowanie apetytu, zwiększenie uczucia sytości lub zmniejszenie wchłaniania tłuszczów. W Polsce dostępne są również preparaty zawierające sibutraminę (np. Meridia), jednak ich stosowanie jest ograniczone ze względu na ryzyko działań niepożądanych.

Przy niezamierzonej utracie masy ciała leczenie zależy od przyczyny. W przypadku niedożywienia stosuje się suplementy diety wysokobiałkowe i wysokoenergetyczne (np. Nutridrink, Ensure, Resource). W bardziej zaawansowanych przypadkach może być konieczne żywienie dojelitowe (np. za pomocą sondy) lub pozajelitowe. Leki stymulujące apetyt, takie jak octan megestrolu (Megace), mogą być stosowane w przypadku kacheksji nowotworowej.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z utratą masy ciała obejmują identyfikację pierwotnej przyczyny, szczególnie gdy jest ona wieloczynnikowa. Wyzwaniem jest również utrzymanie długoterminowych efektów w przypadku zamierzonej redukcji masy ciała – ponad 80% pacjentów doświadcza efektu jo-jo. U pacjentów z chorobami przewlekłymi lub nowotworowymi problemem jest kacheksja oporna na leczenie, która znacząco pogarsza rokowanie. Dodatkową trudnością jest odróżnienie fizjologicznej utraty masy ciała związanej z wiekiem od patologicznej, wymagającej interwencji, szczególnie u osób starszych.