doktryna Monro-Kelliego
Doktryna Monro-Kelliego to fundamentalna koncepcja neuroanatomiczna opisująca zależności ciśnieniowe wewnątrz zamkniętej przestrzeni czaszki. Według tej doktryny, objętość wewnątrzczaszkowa, składająca się z tkanki mózgowej (około 80%), płynu mózgowo-rdzeniowego (około 10%) i krwi (około 10%), musi pozostawać stała. Jakiekolwiek zwiększenie objętości jednego z tych składników musi zostać skompensowane przez zmniejszenie objętości pozostałych.
Teoria ta została sformułowana przez szkockiego anatoma Alexandra Monro w XVIII wieku i rozwinięta przez George’a Kelliego w XIX wieku. Ma ona kluczowe znaczenie dla zrozumienia patofizjologii nadciśnienia śródczaszkowego, obrzęku mózgu, krwiaków śródczaszkowych i wodogłowia.
W praktyce klinicznej, doktryna Monro-Kelliego pomaga wyjaśnić, dlaczego w początkowej fazie wzrostu ciśnienia śródczaszkowego mogą nie występować objawy kliniczne (faza kompensacji), a następnie po wyczerpaniu mechanizmów kompensacyjnych dochodzi do gwałtownego wzrostu ciśnienia i poważnych objawów neurologicznych. Zrozumienie tej zasady jest niezbędne w leczeniu urazów czaszkowo-mózgowych, guzów mózgu i innych stanów prowadzących do zwiększenia objętości wewnątrzczaszkowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Bóle kręgosłupowe – Patofizjologia i mechanizm
Bóle kręgosłupowe (PDPH) są powikłaniem po naruszeniu opony twardej, najczęściej po nakłuciu lędźwiowym lub znieczuleniu podpajęczynówkowym, wynikającym z wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR). Wyciek PMR prowadzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego, co zgodnie z doktryną Monro-Kelliego powoduje kompensacyjne rozszerzenie naczyń żylnych i pociąganie wrażliwych na ból struktur mózgowych. Częstość występowania PDPH zależy od rozmiaru igły: 36% przy igle Quincke 22G, 25% przy 25G, 2-12% przy 26G i <2% przy mniejszych. Charakterystyczny jest ból pozycyjny nasilający się w pozycji stojącej lub siedzącej, z towarzyszącymi objawami jak sztywność karku, światłowstręt czy nudności. Patogeneza obejmuje także hipotezę hiperperfuzji mózgowej oraz nieprawidłowy rozkład elastyczności kręgosłupowo-czaszkowej, co wpływa na przesunięcie hydrostatycznego punktu obojętnego i zwiększenie podciśnienia wewnątrzczaszkowego.
ból kręgosłupowy, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, doktryna Monro-Kelliego, hiperperfuzja mózgowa, igła Quincke, krwiak podtwardówkowy, mózgowy przepływ krwi, nakłucie lędźwiowe, nerw czaszkowy, niedociśnienie wewnątrzczaszkowe, opona twarda, PDPH, płyn mózgowo-rdzeniowy, przestrzeń podpajęczynówkowa, przestrzeń zewnątrzoponowa, receptor adenozynowy, rezonans magnetyczny, rozszerzenie naczyń mózgowych, torbiel rdzenia kręgowego, wyciek PMR, znieczulenie podpajęczynówkowe, żyła mostkowa