Przeciwwskazania stosowania
Chrom

Przeciwwskazania stosowania chromu: wprowadzenie

Chrom to pierwiastek śladowy odgrywający istotną rolę w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek. Jest składnikiem wielu produktów leczniczych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, takich jak Addamel N, Nutryelt, Pediaven G20, Pediaven NN2, Supliven oraz Tracutil. Pomimo korzyści płynących z suplementacji chromu, istnieją określone przeciwwskazania do jego stosowania, które należy rozważyć przed włączeniem do terapii.¹²³

Nadwrażliwość na składniki produktu leczniczego

Nadwrażliwość na chrom lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w produktach zawierających chrom stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się w różny sposób, od łagodnych objawów skórnych po poważne reakcje anafilaktyczne. Przed rozpoczęciem terapii należy dokładnie zebrać wywiad alergologiczny pacjenta.⁴⁵⁶⁷⁸

Zaburzenia funkcji wątroby i dróg żółciowych

Cholestaza

Produkty zawierające chrom są przeciwwskazane u pacjentów z całkowitym zatrzymaniem odpływu żółci (cholestazą). W przypadku znacznej cholestazy, zdefiniowanej jako stężenie bilirubiny w surowicy krwi przekraczające 140 μmol/l wraz z podwyższoną aktywnością gamma-glutamylotransferazy oraz fosfatazy zasadowej, podawanie chromu w preparatach do żywienia pozajelitowego jest przeciwwskazane. Cholestaza zaburza wydalanie chromu, co może prowadzić do jego akumulacji w organizmie i wystąpienia działań toksycznych.^{9 140 µmol/l)”>1011 140 mmol/l i podwyższona aktywność gamma-glutamylotransferazy oraz fosfatazy zasadowej).”>12}

Choroba Wilsona

Choroba Wilsona jest genetycznym zaburzeniem metabolizmu miedzi prowadzącym do jej nadmiernego gromadzenia w wątrobie, mózgu i innych tkankach. Pacjenci z rozpoznaną chorobą Wilsona nie powinni otrzymywać preparatów zawierających chrom, gdyż często zawierają one również miedź, co może nasilać objawy choroby. Dodatkowo, zaburzona funkcja wątroby w przebiegu choroby Wilsona może wpływać na metabolizm i wydalanie chromu.¹³¹⁴¹⁵

Hemochromatoza i zaburzenia metabolizmu żelaza

Hemochromatoza i inne zaburzenia magazynowania żelaza, takie jak hemosyderoza, stanowią przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających chrom, gdyż produkty te zawierają również żelazo. U pacjentów z tymi schorzeniami dochodzi do nadmiernego gromadzenia żelaza w organizmie, co może prowadzić do uszkodzenia narządów, w tym wątroby, serca i trzustki. Podawanie preparatów zawierających żelazo, nawet w małych ilościach występujących w suplementach pierwiastków śladowych, może nasilać objawy choroby.¹⁶¹⁷¹⁸

Podwyższone stężenie pierwiastków śladowych

Przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających chrom jest również podwyższone stężenie w surowicy krwi któregokolwiek z pierwiastków śladowych zawartych w danym produkcie leczniczym. W takich przypadkach suplementacja może prowadzić do kumulacji pierwiastków śladowych i wystąpienia objawów toksyczności. Przed włączeniem preparatu należy monitorować stężenia pierwiastków śladowych w surowicy.¹⁹²⁰²¹

Ograniczenia związane z wiekiem pacjenta

W zależności od konkretnego preparatu zawierającego chrom, istnieją ograniczenia dotyczące wieku lub masy ciała pacjenta. Dla przykładu, preparat Tracutil nie powinien być podawany noworodkom, niemowlętom i dzieciom ze względu na brak specyficznych badań potwierdzających bezpieczeństwo stosowania w tej grupie wiekowej. Supliven jest przeciwwskazany u dzieci o masie ciała poniżej 15 kg. Ograniczenia te wynikają z różnic w metabolizmie i eliminacji chromu oraz innych pierwiastków śladowych u dzieci w porównaniu do osób dorosłych.²²²³

Wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów

Pacjenci z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów nie powinni otrzymywać niektórych preparatów zawierających chrom, takich jak Pediaven G20 czy Pediaven NN2. Preparaty te zawierają aminokwasy, które u pacjentów z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów mogą prowadzić do poważnych powikłań metabolicznych. W takich przypadkach konieczne jest zastosowanie specjalnie dostosowanych preparatów żywieniowych.²⁴²⁵

Niestabilny stan kliniczny pacjenta

Preparaty zawierające chrom są przeciwwskazane u pacjentów w niestabilnym stanie klinicznym, takim jak:

• Ciężki stan pourazowy
• Niewyrównana cukrzyca
• Ostra faza wstrząsu krążeniowego
• Ciężka kwasica metaboliczna
• Ciężki zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (ciężka posocznica, wstrząs septyczny)
• Śpiączka hiperosmolarna

²⁶²⁷

W tych stanach zaburzona jest homeostaza ustrojowa, co może wpływać na metabolizm i dystrybucję chromu oraz innych składników odżywczych. Zastosowanie preparatów zawierających chrom w takich sytuacjach może potencjalnie pogorszyć stan pacjenta lub wywołać niepożądane działania.²⁸²⁹

Zaburzenia gospodarki węglowodanowej

Ciężka, niekontrolowana hiperglikemia stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających chrom, szczególnie tych, które zawierają również glukozę, jak Pediaven G20 czy Pediaven NN2. U pacjentów z ciężką hiperglikemią podawanie dodatkowej glukozy może prowadzić do nasilenia zaburzeń metabolicznych i pogorszenia stanu klinicznego. Chociaż chrom uczestniczy w metabolizmie glukozy, a jego niedobór może przyczyniać się do zaburzeń gospodarki węglowodanowej, to w przypadku niestabilnej hiperglikemii priorytetem jest normalizacja stężenia glukozy przed włączeniem suplementacji pierwiastków śladowych.³⁰³¹

Ciężka niewydolność nerek

Ciężka niewydolność nerek bez możliwości przeprowadzenia dializy stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających chrom, takich jak Pediaven G20. W niewydolności nerek dochodzi do zaburzenia wydalania chromu i innych pierwiastków śladowych, co może prowadzić do ich akumulacji i wystąpienia objawów toksyczności. Pacjenci z niewydolnością nerek wymagają specjalnie dostosowanych dawek pierwiastków śladowych oraz ścisłego monitorowania ich stężeń w surowicy.³²

Ryzyko wystąpienia zespołu szoku pokarmowego

Pacjenci w stanie ciężkiego niedożywienia z ryzykiem wystąpienia „zespołu szoku pokarmowego” (refeeding syndrome) stanowią grupę, u której stosowanie preparatów zawierających chrom powinno być ostrożne lub przeciwwskazane, jak w przypadku preparatu Pediaven G20. Zespół szoku pokarmowego jest potencjalnie śmiertelnym powikłaniem związanym z gwałtownym rozpoczęciem żywienia u pacjentów znacznie niedożywionych. Charakteryzuje się zaburzeniami elektrolitowymi, szczególnie hipofosfatemią, hipokaliemią i hipomagnezemią, które mogą prowadzić do niewydolności układu oddechowego, niewydolności serca, zaburzeń rytmu serca, drgawek, a nawet zgonu.³³

Ogólne przeciwwskazania do infuzji dożylnej

Należy również uwzględnić ogólne przeciwwskazania do podawania infuzji dożylnej, które dotyczą również preparatów zawierających chrom. Są to:

• Ostry obrzęk płuc
• Przewodnienie
• Nieleczona niewydolność serca
• Odwodnienie hipotoniczne

³⁴³⁵

Stany te mogą ulec pogorszeniu w wyniku dodatkowego obciążenia płynami związanego z infuzją preparatów zawierających chrom i inne składniki odżywcze. Przed włączeniem leczenia należy ustabilizować stan pacjenta, szczególnie w zakresie gospodarki wodno-elektrolitowej i funkcji układu krążenia.³⁶³⁷

Zestawienie przeciwwskazań do stosowania preparatów zawierających chrom