Przeciwwskazania stosowania
Glukoza bezwodna

Przeciwwskazania stosowania glukozy bezwodnej

Glukoza bezwodna jest składnikiem wielu leków stosowanych w terapii dożylnej, w tym roztworów do hemofiltracji (np. Duosol) oraz emulsji do infuzji (np. Kabiven Peripheral). Choć sama substancja ma szerokie zastosowanie w praktyce klinicznej, istnieją określone sytuacje, w których jej stosowanie jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności.^{1 2}

Zaburzenia metaboliczne jako przeciwwskazania

W kontekście stosowania glukozy bezwodnej w roztworach do hemofiltracji (jak Duosol) oraz emulsjach do infuzji (jak Kabiven Peripheral), szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia metaboliczne stanowiące bezwzględne przeciwwskazania:^{3 4}

• Hiperglikemia wymagająca podawania więcej niż 6 jednostek insuliny na godzinę – w takich przypadkach podawanie roztworów zawierających glukozę może znacząco pogorszyć stan pacjenta⁵
• Zasadowica metaboliczna – przeciwwskazanie szczególnie istotne w przypadku roztworów do hemofiltracji zawierających glukozę i wodorowęglany⁶
• Hiperkaliemia – podwyższone stężenie potasu w surowicy krwi stanowi przeciwwskazanie do stosowania roztworów zawierających glukozę i potas⁷
• Ciężka hiperlipidemia – szczególnie w przypadku emulsji do infuzji zawierających oprócz glukozy także składniki tłuszczowe⁸

Niewydolność narządowa jako przeciwwskazanie

Stosowanie produktów zawierających glukozę bezwodną jest przeciwwskazane w przypadkach ciężkiej niewydolności narządowej:⁹

• Ciężka niewydolność wątroby – organizm nie jest w stanie właściwie metabolizować glukozę¹⁰
• Ciężka niewydolność nerek bez możliwości zastosowania hemofiltracji lub dializoterapii – narządy pacjenta nie są w stanie odpowiednio usuwać produktów metabolizmu glukozy¹¹
• Ostra niewydolność nerek ze znacznym hiperkatabolizmem, gdy objawów mocznicy nie można dłużej opanować poprzez hemofiltrację¹²

Zaburzenia krzepnięcia i powikłania naczyniowe

Stosowanie produktów zawierających glukozę bezwodną wymaga szczególnej ostrożności lub jest przeciwwskazane w następujących przypadkach związanych z zaburzeniami krzepnięcia i powikłaniami naczyniowymi:^{13 14}

• Ciężkie zaburzenia krzepnięcia krwi – zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych¹⁵
• Stany zwiększonego ryzyka krwotoku z powodu antykoagulacji systemowej – szczególnie ważne przy stosowaniu roztworów do hemofiltracji¹⁶
• Niewystarczający przepływ krwi z dostępu żylnego – głównie dotyczy roztworów do hemofiltracji¹⁷

Niestabilny stan ogólny pacjenta

Podawanie produktów zawierających glukozę bezwodną jest przeciwwskazane u pacjentów w niestabilnym stanie ogólnym, obejmującym:¹⁸

• Ciężki stan pourazowy¹⁹
• Niewyrównana cukrzyca – podawanie glukozy może prowadzić do dalszego pogorszenia kontroli glikemii²⁰
• Ostry zawał serca²¹
• Kwasica metaboliczna²²
• Ciężki zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (ciężka posocznica)²³
• Śpiączka hiperosmolarna²⁴
• Ciężki wstrząs – organizm w stanie wstrząsu ma zaburzoną zdolność do prawidłowego metabolizmu glukozy²⁵

Zaburzenia wodno-elektrolitowe

Stosowanie produktów zawierających glukozę bezwodną jest przeciwwskazane w przypadku następujących zaburzeń wodno-elektrolitowych:²⁶

• Patologicznie zwiększone stężenie w surowicy któregokolwiek z elektrolitów zawartych w produktach z glukozą bezwodną²⁷
• Ostry obrzęk płuc²⁸
• Przewodnienie²⁹
• Niewyrównana niewydolność krążenia³⁰
• Odwodnienie hipotoniczne³¹

Inne przeciwwskazania do stosowania produktów z glukozą bezwodną

Produkty zawierające glukozę bezwodną są również przeciwwskazane w następujących przypadkach:³²

• Nadwrażliwość na składniki produktu leczniczego (w przypadku Kabiven Peripheral: nadwrażliwość na białko jaja kurzego, soi lub orzeszków ziemnych, na substancje czynne lub na którąkolwiek substancję pomocniczą)³³
• Wrodzone wady metabolizmu aminokwasów – w przypadku produktów zawierających oprócz glukozy również aminokwasy³⁴
• Zespół hemofagocytarny³⁵
• Stosowanie u noworodków i dzieci w wieku poniżej 2 lat – w przypadku Kabiven Peripheral³⁶

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie glukozy bezwodnej?

Oprócz wymienionych bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją również sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie stosowania produktów zawierających glukozę bezwodną lub zalecić szczególną ostrożność podczas ich podawania. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne, które pomogą klinicystom w podejmowaniu właściwych decyzji terapeutycznych.^{37 38}

Stany wymagające szczególnej ostrożności

Rozważając stosowanie produktów zawierających glukozę bezwodną, należy zachować szczególną ostrożność i potencjalnie odradzić ich podawanie w następujących przypadkach:³⁹

• Stany przedcukrzycowe i cukrzyca z umiarkowaną hiperglikemią – pacjenci z tymi schorzeniami mogą wymagać modyfikacji dawki insuliny podczas terapii produktami zawierającymi glukozę⁴⁰
• Umiarkowana niewydolność wątroby lub nerek – należy regularnie monitorować parametry nerkowe i wątrobowe⁴¹
• Zaburzenia równowagi elektrolitowej – szczególnie stany podwyższonego stężenia elektrolitów, które są obecne w stosowanym produkcie⁴²
• Zespół krótkiego jelita – z powodu możliwych zaburzeń wchłaniania składników odżywczych i wody⁴³

Sytuacje kliniczne wymagające szczególnego nadzoru

W poniższych sytuacjach klinicznych stosowanie produktów zawierających glukozę bezwodną jest możliwe, ale wymaga szczególnego nadzoru i monitorowania pacjenta:^{44 45}

• Łagodne zaburzenia krzepnięcia – konieczne jest regularne monitorowanie parametrów krzepnięcia^{46 47}
• Hiponatremia lub hipernatremia o umiarkowanym nasileniu – regularne badanie stężenia elektrolitów⁴⁸
• Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej – monitorowanie gazometrii krwi^{49 50}
• Choroba niedokrwienna serca – monitorowanie EKG i parametrów hemodynamicznych⁵¹
• Łagodna i umiarkowana niewydolność krążenia – monitorowanie parametrów hemodynamicznych i bilansu płynów⁵²

Warunki specjalne dla pacjentów poddawanych hemofiltracji

W przypadku pacjentów poddawanych hemofiltracji z wykorzystaniem roztworów zawierających glukozę bezwodną (jak Duosol), należy zwrócić szczególną uwagę na następujące aspekty:⁵³

• Odpowiedni dostęp naczyniowy – należy zapewnić wystarczający przepływ krwi z dostępu żylnego⁵⁴
• Parametry krzepnięcia – systematyczne monitorowanie parametrów krzepnięcia u pacjentów z ryzykiem krwawienia podczas antykoagulacji systemowej⁵⁵
• Parametry metaboliczne – monitorowanie stężenia potasu oraz równowagi kwasowo-zasadowej (pH, stężenie wodorowęglanów) w surowicy krwi⁵⁶
• Nasilenie objawów mocznicy – ocena skuteczności hemofiltracji w kontrolowaniu objawów mocznicy, szczególnie u pacjentów z hiperkatabolizmem⁵⁷

Populacje szczególne

Stosowanie produktów zawierających glukozę bezwodną wymaga szczególnej ostrożności lub jest przeciwwskazane w następujących populacjach pacjentów:⁵⁸

• Noworodki i dzieci poniżej 2 roku życia – stosowanie Kabiven Peripheral jest przeciwwskazane w tej grupie wiekowej⁵⁹
• Pacjenci w podeszłym wieku – mogą wymagać dostosowania dawki ze względu na zwiększone ryzyko zaburzeń sercowo-naczyniowych i nerkowych⁶⁰
• Pacjenci z alergiami – szczególnie osoby z nadwrażliwością na białko jaja kurzego, soi lub orzeszków ziemnych, nie powinny otrzymywać produktów zawierających glukozę bezwodną, które zawierają te alergeny (np. Kabiven Peripheral)⁶¹
• Pacjenci z wrodzonymi wadami metabolizmu aminokwasów – nie powinni otrzymywać produktów zawierających oprócz glukozy również aminokwasy⁶²