Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Glukoza bezwodna

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania glukozy bezwodnej

Glukoza bezwodna, jako składnik roztworów do hemofiltracji oraz preparatów do żywienia pozajelitowego, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u pacjentów. Konieczne jest dokładne monitorowanie parametrów klinicznych i biochemicznych w celu zapewnienia bezpieczeństwa terapii. Szczególne środki ostrożności dotyczą monitorowania stężenia glukozy we krwi, równowagi elektrolitowej oraz stanu hemodynamicznego pacjenta.¹

Monitorowanie parametrów biochemicznych

Podczas stosowania preparatów zawierających glukozę bezwodną konieczne jest regularne monitorowanie kluczowych parametrów biochemicznych. W szczególności należy zwrócić uwagę na:²

• Stężenie glukozy we krwi
• Równowagę elektrolitową (szczególnie poziom potasu, sodu, wapnia, fosforu i magnezu)
• Bilans płynów
• Równowagę kwasowo-zasadową
• Stężenie mocznika i kreatyniny
• Próby wątrobowe (AspAT, AlAT, fosfataza alkaliczna)

^1
2

Zaburzenia gospodarki elektrolitowej

U pacjentów otrzymujących preparaty zawierające glukozę bezwodną istnieje ryzyko wystąpienia zaburzeń elektrolitowych. Należy zwrócić szczególną uwagę na stężenie potasu w surowicy. Hipokaliemia może wymagać uzupełnienia potasu, natomiast w przypadku hiperkaliemii może być konieczne zwiększenie szybkości filtracji lub zmiana na roztwór z mniejszym stężeniem potasu.³

Konieczne jest regularne monitorowanie stężenia fosforanów nieorganicznych, szczególnie podczas hemofiltracji. W przypadku hipofosfatemii należy rozważyć suplementację fosforanów.⁴

U pacjentów z niewydolnością nerek otrzymujących preparaty z glukozą bezwodną należy dokładnie kontrolować stężenie fosforanów i potasu, aby zapobiec hiperfosfatemii i hiperkaliemii.⁵

Zaburzenia gospodarki węglowodanowej

U pacjentów z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów, w tym z niewyrównaną cukrzycą, konieczne jest ścisłe monitorowanie poziomów glukozy we krwi. Pacjenci z hiperglikemią mogą wymagać podania insuliny.⁶ Preparaty zawierające glukozę bezwodną powinny być stosowane ze szczególną ostrożnością u pacjentów z kwasicą metaboliczną (np. kwasicą mleczanową) oraz ze zwiększoną osmolarnością surowicy.⁷

Bezpieczeństwo stosowania podczas hemofiltracji

Podczas stosowania roztworów zawierających glukozę bezwodną w procesie hemofiltracji należy zwrócić uwagę na temperaturę podawanego roztworu. Roztwór powinien być ogrzewany do temperatury zbliżonej do temperatury ciała przy użyciu zintegrowanego lub zewnętrznego podgrzewacza. Pod żadnym pozorem nie należy podawać roztworu, jeśli jego temperatura jest niższa od temperatury pokojowej.⁸

W rzadkich przypadkach podczas stosowania roztworów do hemofiltracji zawierających glukozę bezwodną zaobserwowano wytrącanie się białego osadu węglanu wapnia w przewodach, szczególnie w pobliżu pompy i urządzenia grzewczego. W związku z tym podczas hemofiltracji należy co 30 minut przeprowadzać kontrolę wzrokową roztworu w przewodach infuzyjnych, aby upewnić się, że jest on przezroczysty i wolny od osadów. W przypadku zauważenia wytrąceń należy natychmiast wymienić roztwór i przewody infuzyjne oraz dokładnie monitorować stan pacjenta.⁹

Kontrola jakości preparatów

Przed zastosowaniem preparatów zawierających glukozę bezwodną niezbędne jest dokładne sprawdzenie integralności pojemnika oraz jakości roztworu. Należy upewnić się, że pojemnik (w tym opakowanie ochronne, worek, zgrzewy, złącza i przegrody między komorami) nie są uszkodzone, a roztwór jest przezroczysty, bezbarwny i pozbawiony widocznych cząstek. Pojemniki plastikowe mogą ulec uszkodzeniu podczas transportu lub przechowywania, co może prowadzić do skażenia bakteryjnego lub rozwoju grzybów w roztworze.¹⁰

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących jakości i bezpieczeństwa stosowania roztworu, decyzję o jego użyciu powinien podjąć lekarz odpowiedzialny za leczenie.¹¹

Szczególne grupy pacjentów

Roztwory zawierające glukozę bezwodną powinny być stosowane ze szczególną ostrożnością u następujących grup pacjentów:¹²

• Pacjenci z niewydolnością nerek
• Pacjenci z niewyrównaną cukrzycą
• Pacjenci z zapaleniem trzustki
• Pacjenci z nieprawidłową czynnością wątroby
• Pacjenci z niedoczynnością tarczycy (z hipertriglicerydemią)
• Pacjenci z zespołem ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (posocznicą)

¹²

Zespół realimentacji

U pacjentów niedożywionych rozpoczęcie żywienia pozajelitowego z zastosowaniem preparatów zawierających glukozę bezwodną może spowodować przemieszczenie płynów w organizmie, prowadząc do obrzęku płuc i zastoinowej niewydolności krążenia. Może również wystąpić zmniejszenie stężenia w surowicy potasu, fosforu, magnezu i witamin rozpuszczalnych w wodzie. Zmiany te mogą nastąpić w ciągu 24-48 godzin od rozpoczęcia żywienia. W tej grupie pacjentów zaleca się ostrożne i powolne rozpoczynanie żywienia pozajelitowego, połączone ze ścisłym monitorowaniem oraz odpowiednim uzupełnianiem płynów, elektrolitów, soli mineralnych i witamin.¹³

Podawanie do żył obwodowych

Podczas podawania preparatów zawierających glukozę bezwodną do żył obwodowych istnieje ryzyko zakrzepowego zapalenia żył, zwłaszcza gdy roztwory mają charakter hipertoniczny. Czynniki zwiększające to ryzyko obejmują:¹⁴

• Rodzaj zastosowanej kaniuli
• Średnica i długość kaniuli
• Czas trwania infuzji
• pH i osmolalność podawanych roztworów
• Zakażenia
• Ilość czynności wykonanych podczas wkłucia

¹⁴

Nie zaleca się stosowania tych samych wkłuć do podawania roztworów zawierających glukozę bezwodną oraz innych dożylnych substancji dodatkowych i roztworów.¹⁵

Interakcje z innymi produktami

Należy unikać jednoczesnego podawania preparatów zawierających glukozę bezwodną z krwią w tym samym zestawie infuzyjnym, ze względu na ryzyko wystąpienia pseudoaglutynacji.¹⁶

Należy pamiętać, że infuzji dożylnej glukozy bezwodnej może towarzyszyć zwiększone wydalanie z moczem pierwiastków śladowych, szczególnie cynku. Należy to uwzględnić podczas ustalania dawek tych pierwiastków, zwłaszcza w przypadku długotrwałego żywienia dożylnego.¹⁷