Działania niepożądane
Climara-50 50 mcg/24 h (3,8 mg)

Działania niepożądane leku Climara-50

Produkt leczniczy Climara-50 zawiera 3,8 mg estradiolu (co odpowiada 3,9 mg estradiolu półwodnego) i uwalnia 50 mikrogramów estradiolu w ciągu 24 godzin. Jako system transdermalny stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) może wywołać szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego.¹

Charakterystyka działań niepożądanych

Na podstawie danych z badań klinicznych III fazy (obejmujących 611 kobiet) oraz raportów po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu, oszacowano, że działania niepożądane mogą wystąpić u około 76% pacjentek. U ponad 10% pacjentek zaobserwowano reakcje w miejscu podania oraz ból piersi.²

Należy zaznaczyć, że podczas pierwszych kilku miesięcy terapii mogą wystąpić przejściowe objawy takie jak krwawienia śródcykliczne, plamienia oraz tkliwość lub powiększenie piersi. Objawy te zwykle ustępują podczas kontynuacji leczenia.³

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane sklasyfikowano zgodnie z systematyką układów i narządów MedDRA, a ich częstość określono jako: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) i nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).⁴

Ryzyko raka piersi

Stosowanie HTZ wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka piersi. U kobiet stosujących estrogen w skojarzeniu z progestagenem przez okres dłuższy niż 5 lat obserwuje się niemal dwukrotne zwiększenie ryzyka w porównaniu do kobiet niestosujących HTZ. U kobiet stosujących wyłącznie estrogeny ryzyko to jest mniejsze.⁵

Zgodnie z danymi z największej metaanalizy badań prospektywnych, u kobiet w wieku 50 lat z BMI równym 27 kg/m² stosujących wyłącznie estrogenową HTZ przez 5 lat, dodatkowe ryzyko raka piersi wynosi 2,7 przypadku na 1000 kobiet (ryzyko względne 1,2), natomiast przy terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej ryzyko to wzrasta do 8,0 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet (ryzyko względne 1,6).⁶

W przypadku 10-letniego stosowania HTZ, liczba dodatkowych przypadków raka piersi wynosi 7,1 na 1000 kobiet (ryzyko względne 1,3) przy monoterapii estrogenowej oraz 20,8 na 1000 kobiet (ryzyko względne 1,8) przy terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej.⁷

Ryzyko raka endometrium

U kobiet z zachowaną macicą stosowanie wyłącznie estrogenowej HTZ znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia raka endometrium. W zależności od czasu trwania terapii estrogenowej i zastosowanej dawki, zwiększenie ryzyka w badaniach epidemiologicznych wynosiło od 5 do 55 dodatkowych przypadków zdiagnozowanych na 1000 kobiet w wieku od 50 do 65 lat.⁸

Dodanie progestagenu do terapii estrogenowej przez co najmniej 12 dni w każdym cyklu może zapobiec temu zwiększonemu ryzyku. W badaniu Million Women Study (MWS) pięcioletnie stosowanie złożonej HTZ (zarówno cyklicznie, jak i ciągle) nie powodowało zwiększenia ryzyka raka endometrium (ryzyko względne 1,0; 95% CI: 0,8-1,2).⁹

Ryzyko raka jajnika

Stosowanie zarówno wyłącznie estrogenowej, jak i estrogenowo-progestagenowej HTZ wiąże się z nieznacznym zwiększeniem ryzyka rozpoznania raka jajnika. Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała zwiększone ryzyko nowotworu jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu do kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ (ryzyko względne 1,43%, 95% CI: 1,31-1,56).¹⁰

U kobiet w wieku 50-54 lat stosujących HTZ przez 5 lat, dodatkowe ryzyko rozpoznania raka jajnika wynosi około 1 przypadek na 2000 stosujących, podczas gdy u kobiet niestosujących HTZ w tym samym wieku nowotwór jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u około 2 na 2000 kobiet.¹¹

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Stosowanie HTZ wiąże się z 1,3-3 krotnie zwiększonym ryzykiem względnym rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), manifestującej się jako zakrzepica żył głębokich lub zatorowość płucna. Wystąpienie tych powikłań jest szczególnie prawdopodobne w pierwszym roku stosowania terapii hormonalnej.¹²

Badanie Women’s Health Initiative (WHI) wykazało, że u kobiet w wieku 50-59 lat stosujących doustną terapię estrogenową przez 5 lat, liczba dodatkowych przypadków ŻChZZ wynosi 1 na 1000 kobiet (ryzyko względne 1,2; 95% CI: 0,6-2,4), natomiast w przypadku doustnej terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej liczba ta wzrasta do 5 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet (ryzyko względne 2,3; 95% CI: 1,2-4,3).¹³

Ryzyko choroby wieńcowej

Ryzyko choroby wieńcowej jest nieznacznie zwiększone u kobiet stosujących HTZ estrogenowo-progestagenową w wieku powyżej 60 lat.¹⁴

Ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu

Stosowanie terapii estrogenowej lub estrogenowo-progestagenowej związane jest z 1,5-krotnie zwiększonym ryzykiem względnym udaru niedokrwiennego. Ryzyko udaru krwotocznego nie zwiększa się podczas stosowania HTZ. To względne ryzyko nie jest zależne od wieku ani czasu trwania terapii, jednak ponieważ ryzyko wyjściowe jest silnie zależne od wieku, ogólne ryzyko udaru u kobiet stosujących HTZ wzrasta wraz z wiekiem.¹⁵

Badanie WHI wykazało, że u kobiet w wieku 50-59 lat stosujących HTZ przez 5 lat, liczba dodatkowych przypadków udaru niedokrwiennego wynosi 3 na 1000 kobiet (ryzyko względne 1,3; 95% CI: 1,1-1,6).¹⁶

Inne działania niepożądane

W związku z leczeniem estrogenami/progestagenami zgłaszano również inne działania niepożądane:¹⁷

• Choroby pęcherzyka żółciowego – zwiększone ryzyko kamicy i chorób zapalnych pęcherzyka¹⁸
• Choroby skóry i tkanki podskórnej – ostuda (chloasma), rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty, plamica naczyniowa¹⁹
• Ryzyko otępienia – zwiększone ryzyko u kobiet w wieku powyżej 65 lat²⁰

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²¹

Al. Jerozolimskie 181C,
02-222 Warszawa,
Tel.: + 48 22 49 21 301,
Faks: +48 22 49 21 309,
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl²²

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²³