reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi
Reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS – Drug Reaction with Eosinophilia and Systemic Symptoms) to rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu opóźnione nadwrażliwości na leki. Charakteryzuje się triadą objawów: wysypką skórną, nieprawidłowościami hematologicznymi (głównie eozynofilią) oraz zajęciem narządów wewnętrznych.
Zespół DRESS pojawia się zwykle 2-8 tygodni po ekspozycji na lek wywołujący. Najczęstszymi czynnikami sprawczymi są leki przeciwdrgawkowe (karbamazepina, lamotrygina, fenobarbital, fenytoina), allopurynol, sulfonamidy, dapson oraz niektóre niesteroidowe leki przeciwzapalne. Patogeneza obejmuje złożone interakcje między predyspozycją genetyczną, zaburzeniami metabolizmu leków oraz reaktywacją wirusów, szczególnie z rodziny Herpesviridae.
Objawy kliniczne obejmują gorączkę (>38°C), limfadenopatię, wysypkę (najczęściej plamisto-grudkową, obejmującą >50% powierzchni ciała), obrzęk twarzy oraz zajęcie narządów wewnętrznych: wątroby (50-60%), nerek (10-30%), płuc (5-25%), serca (5-10%) i trzustki. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się eozynofilię >700/μl lub >10%, atypowe limfocyty, podwyższone enzymy wątrobowe oraz markerów zapalnych.
Leczenie polega na natychmiastowym odstawieniu leku wywołującego oraz wdrożeniu terapii wspomagającej. W cięższych przypadkach stosuje się kortykosteroidy systemowe, a w opornych przypadkach – immunoglobuliny dożylne lub leki immunosupresyjne. Śmiertelność wynosi 5-10%, głównie z powodu niewydolności narządów. Po przebytym zespole DRESS pacjent wymaga długoterminowej obserwacji ze względu na ryzyko rozwinięcia chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy czy cukrzyca typu 1.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ezehron Duo
Produkt leczniczy Ezehron Duo, łączący rozuwastatynę i ezetymib, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym zespołu Stevensa-Johnsona (SJS) oraz reakcji DRESS, które mogą zagrażać życiu. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy skórne i mięśniowe, takie jak bóle mięśni, miopatia i rabdomioliza, zwłaszcza przy dawkach rozuwastatyny przekraczających 20 mg, a w szczególności 40 mg, gdzie ryzyko rabdomiolizy jest wyższe. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza gdy wyjściowa wartość przekracza 5× górną granicę normy (GGN). W przypadku potwierdzonego podwyższenia CK >5× GGN lub wystąpienia objawów mięśniowych, leczenie należy przerwać. U pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak zaburzenia nerek, niedoczynność tarczycy, wiek >70 lat czy jednoczesne stosowanie fibratów, konieczne jest dokładne monitorowanie i ocena stosunku korzyści do ryzyka terapii.
białkomocz, cyklosporyna, ezetymib, fenofibrat, fibrat, fluindion, fosfokinaza kreatynowa, gemfibrozyl, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia, miastenia oczna, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, rabdomioliza, reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, rozuwastatyna, rytonawir, śródmiąższowa choroba płuc, warfaryna, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Racedryl 30 mg
Profil bezpieczeństwa leku Racedryl, zawierającego racekadotryl w dawce 30 mg, został oceniony na podstawie badań klinicznych obejmujących 860 dzieci leczonych lekiem oraz 441 pacjentów z grupy placebo. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym były bóle głowy, występujące u 1-10% pacjentów (często). Zapalenie migdałków odnotowano z częstością 0,1-1% (niezbyt często). Reakcje skórne, takie jak wysypka i rumień, również występowały niezbyt często (0,1-1%). Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie skórne reakcje nadwrażliwości, w tym rumień wielopostaciowy oraz zespół DRESS, których częstość występowania jest nieznana, ale które mogą stanowić poważne zagrożenie dla pacjenta. Wśród innych zgłaszanych działań niepożądanych o nieznanej częstości występowania wymienia się obrzęki (języka, twarzy, ust, powiek), pokrzywkę, rumień guzowaty, wysypkę grudkową, świerzbiączkę, świąd, toksyczny wykwit skórny oraz wstrząs anafilaktyczny.
ból głowy, ciężkie skórne działania niepożądane, obrzęk, obrzęk języka, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk powiek, obrzęk twarzy, obrzęk ust, placebo, pokrzywka, racekadotryl, reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, rumień, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, substancja czynna, świąd, świerzbiączka, toksyczny wykwit skórny, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, wysypka grudkowa, zapalenie migdałków, zespół DRESS - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fypalan 2 mg
Perampanel (Fypalan) jest stosowany w leczeniu częściowych napadów padaczkowych oraz napadów toniczno-klonicznych pierwotnie uogólnionych. W badaniach klinicznych obejmujących 1639 pacjentów z napadami częściowymi oraz 114 osób z napadami toniczno-klonicznymi, odsetek przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych wzrastał wraz z dawką: 1,7% dla 4 mg/dobę, 4,2% dla 8 mg/dobę i 13,7% dla 12 mg/dobę, w porównaniu do 1,4% w grupie placebo. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi prowadzącymi do odstawienia leku były zawroty głowy i senność, występujące bardzo często (≥1/10). Wśród działań niepożądanych często obserwowano także zaburzenia psychiczne (agresja, gniew, lęk, stan splątania), a rzadziej myśli i próby samobójcze oraz omamy. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano również ciężkie reakcje skórne, takie jak DRESS i zespół Stevensa-Johnsona (SJS).
agresja, ataksja, ciężkie skórne działanie niepożądane, częściowy napad padaczkowy, czynność tarczycy, drażliwość, dyzartria, IGF-1, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, lęk, myśli samobójcze, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, nieostre widzenie, nudności, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, perampanel, pobudzenie, podwójne widzenie, reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, senność, stan splątania, zaburzenie łaknienia, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie równowagi, zawroty głowy, zawroty głowy obwodowe, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ridlip
Rozuwastatyna (Ridlip) wiąże się z ryzykiem ciężkich działań niepożądanych, w tym zespołu Stevensa-Johnsona (SJS) oraz reakcji DRESS, które mogą zagrażać życiu. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów skórnych i natychmiast przerwać leczenie w przypadku ich wystąpienia, bez ponownego wdrażania leku u pacjentów z historią tych reakcji. Dawka 40 mg wiąże się z większym ryzykiem proteinurii kanalikowej oraz działań niepożądanych ze strony nerek i mięśni, w tym miopatii i rabdomiolizy. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być oceniana z uwzględnieniem czynników zakłócających, a leczenie nie powinno być rozpoczynane lub powinno być przerwane, jeśli CK przekracza 5 × GGN. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z predyspozycjami do miopatii, takimi jak zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, wiek >70 lat, nadużywanie alkoholu czy stosowanie leków fibratowych.
antybiotyk makrolidowy, ból mięśni, ciężkie skórne działanie niepożądane, cukrzyca, gemfibrozyl, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia wtórna, hiperglikemia, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczy z grupy azoli, martwicza miopatia o podłożu immunologicznym, miastenia, miastenia oczna, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, proteinuria, rabdomioliza, reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, rozuwastatyna, sepsa, śródmiąższowe zapalenie płuc, statyna, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Mirtor 30 mg
Lek Mirtor zawierający mirtazapinę w dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg w formie tabletek do rozpadu w jamie ustnej wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Najczęściej (>5%) obserwuje się senność, uspokojenie, suchość w ustach, zwiększenie masy ciała i apetytu, zawroty głowy oraz zmęczenie. Istotne jest monitorowanie potencjalnie ciężkich reakcji skórnych (SCAR), takich jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka, DRESS czy pęcherzowe zapalenie skóry, które mogą zagrażać życiu. W badaniach obejmujących 1501 pacjentów leczonych mirtazapiną do 60 mg przez maksymalnie 12 tygodni odnotowano także rzadkie, ale poważne działania niepożądane, w tym depresję szpiku kostnego (granulocytopenia, agranulocytoza, anemia aplastyczna, trombocytopenia), zaburzenia endokrynologiczne (hiperprolaktynemia z mlekotokiem i ginekomastią), hiponatremię oraz zaburzenia psychiczne, w tym myśli i zachowania samobójcze, agresję i somnambulizm.
agranulocytoza, akatyzja, anemia aplastyczna, ciężkie niepożądane reakcje skórne, depresja szpiku kostnego, dyzartria, eozynofilia, ginekomastia, granulocytopenia, hiperkinezja, hiperprolaktynemia, hiponatremia, hipotonia ortostatyczna, kinaza kreatynowa, mirtazapina, parestezja jamy ustnej, pęcherzowe zapalenie skóry, priapizm, rabdomioliza, reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, rumień wielopostaciowy, senność, somnambulizm, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, zapalenie trzustki, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tiorfan 100 mg
Racekadotryl, substancja czynna preparatu Tiorfan 100 mg, stosowana w leczeniu ciężkiej biegunki, może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. W badaniach klinicznych obejmujących 2193 pacjentów leczonych racekadotrylem oraz 282 pacjentów otrzymujących placebo, najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym były bóle głowy (częstość ≥1/100 do <1/10). Działania skórne, takie jak wysypka i rumień, występowały niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), natomiast ciężkie reakcje skórne, w tym rumień wielopostaciowy, obrzęki (języka, twarzy, warg, powiek), pokrzywka, rumień guzowaty, wysypka grudkowa, świerzbiączka, świąd oraz toksyczny wykwit skórny i reakcja DRESS, mają częstość nieznaną, ale wymagają szczególnej uwagi klinicznej ze względu na potencjalne zagrożenie życia. Ponadto, zgłaszano wstrząs anafilaktyczny jako nagłą, zagrażającą życiu reakcję alergiczną o nieznanej częstości występowania.
ból głowy, ciężka biegunka, ciężkie skórne działania niepożądane, działanie niepożądane, obrzęk języka, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk powiek, obrzęk twarzy, obrzęk warg, placebo, pokrzywka, racekadotryl, reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, reakcja polekowa z eozynofilią, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, substancja czynna, świąd, świerzbiączka, tiorfan, toksyczny wykwit skórny, wstrząs anafilaktyczny, wysypka grudkowa, zespół DRESS - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ridlip
Produkt leczniczy Ridlip (rozuwastatyna) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS), reakcje DRESS oraz miopatia, w tym rabdomioliza, zwłaszcza przy dawce 40 mg. Proteinuria, głównie kanalikowa, może występować przemijająco u pacjentów stosujących dawkę 40 mg, jednak nie jest związana z ostrą chorobą nerek. Zaleca się regularną kontrolę czynności nerek u tych pacjentów. W przypadku wystąpienia objawów miopatii lub znacznego wzrostu aktywności kinazy kreatynowej (CK > 5 × GGN), leczenie należy przerwać. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, choroby mięśniowe w wywiadzie, nadużywanie alkoholu, wiek powyżej 70 lat oraz stosowanie leków fibratowych lub innych inhibitorów reduktazy HMG-CoA.
antybiotyk makrolidowy, ciężkie skórne działanie niepożądane, genetycznie uwarunkowana choroba mięśni, hipercholesterolemia, hiperglikemia, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczy z grupy azoli, lek z grupy fibratów, martwicza miopatia o podłożu immunologicznym, miastenia, miastenia oczna, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, padaczka, proteinuria, rabdomioliza, reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, rozuwastatyna, sepsa, śródmiąższowe zapalenie płuc, zaburzenie czynności nerek, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Recenum Junior 30 mg
Recenum Junior, zawierający racekadotryl w dawce 30 mg, jest stosowany w terapii biegunek u dzieci. W badaniach klinicznych obejmujących 860 pacjentów leczonych racekadotrylem oraz 441 otrzymujących placebo, zaobserwowano działania niepożądane, które występowały częściej w grupie leczonej. Do najczęstszych należały zapalenie migdałków (częstość niezbyt często, tj. ≥1/1 000 do <1/100), wysypka oraz rumień o podobnej częstości. Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie skórne reakcje niepożądane (SCAR), w tym zespół DRESS, rumień wielopostaciowy oraz obrzęki (języka, twarzy, warg, powiek), które mogą mieć charakter zagrażający życiu i występują z nieznaną częstością. Ponadto zgłaszano wstrząs anafilaktyczny, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej.
biegunka, ciężkie skórne działania niepożądane, obrzęk języka, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk powiek, obrzęk twarzy, obrzęk warg, personel medyczny, pokrzywka, racekadotryl, reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, świerzbiączka, wstrząs anafilaktyczny, wysypka grudkowa, zapalenie migdałków, zespół DRESS