zanik nadnerczy
Zanik nadnerczy, znany również jako choroba Addisona, to rzadkie schorzenie endokrynologiczne charakteryzujące się niewystarczającą produkcją hormonów kory nadnerczy – głównie kortyzolu i aldosteronu. Występuje z częstością 4-6 przypadków na 100 000 osób i może rozwinąć się w każdym wieku.
Etiologia zaniku nadnerczy obejmuje przyczyny pierwotne (autoimmunologiczne niszczenie kory nadnerczy, gruźlica nadnerczy, zakażenia grzybicze, przerzuty nowotworowe, krwawienia do nadnerczy) oraz wtórne (zaburzenia osi podwzgórze-przysadka). Najczęstszą przyczyną w krajach rozwiniętych jest autoimmunologiczne zapalenie nadnerczy, stanowiące około 70-90% przypadków.
Objawy kliniczne rozwijają się powoli i niespecyficznie, co często opóźnia diagnozę. Należą do nich: przewlekłe zmęczenie, osłabienie mięśniowe, hipotonia, utrata masy ciała, nudności, wymioty, bóle brzucha, hiperpigmentacja skóry (szczególnie w miejscach narażonych na tarcie), hiponatremia, hiperkaliemia i hipoglikemia. Charakterystyczna jest zwiększona wrażliwość na stres oraz infekcje.
Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne (oznaczenie poziomu kortyzolu i ACTH we krwi), test stymulacji ACTH (test synactenowy) oraz badania obrazowe nadnerczy. Leczenie polega na dożywotniej substytucji hormonalnej glikokortykosteroidami (hydrokortyzon) i mineralokortykosteroidami (fludrokortyzon). Pacjenci wymagają edukacji odnośnie modyfikacji dawek leków podczas stresu, choroby lub zabiegów chirurgicznych.
Przełom nadnerczowy to stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji medycznej, obejmującej podanie hydrokortyzonu dożylnie, uzupełnienie płynów i elektrolitów oraz leczenie przyczyny wyzwalającej. Właściwie leczeni pacjenci z zanikiem nadnerczy mogą prowadzić normalne życie, jednak wymagają regularnych kontroli endokrynologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Budenofalk 2 mg/dawkę
Przedkliniczne badania toksyczności budezonidu wykazały istotne zmiany hematologiczne i immunologiczne u szczurów i psów przy dawkach porównywalnych do stosowanych u ludzi. U szczurów obserwowano spadek liczby leukocytów, zwłaszcza limfocytów, zanik grasicy i kory nadnerczy, a także zmniejszenie hematokrytu, hemoglobiny i erytrocytów po 104 tygodniach podawania. U psów stwierdzono zmniejszenie hematokrytu, wzrost aktywności fosfatazy zasadowej i aminotransferazy alaninowej (AlAT), zanik nadnerczy, hepatomegalię oraz zwiększoną zawartość tłuszczu w mięśniu sercowym. Budezonid nie wykazywał działania mutagennego w testach in vitro i in vivo, jednak w badaniach rakotwórczości u szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość pierwotnych nowotworów wątroby (dawki 0,025 i 0,05 mg/kg mc./dobę), gwiaździaków (0,05 mg/kg mc./dobę) oraz guzów sutka (0,05 mg/kg mc./dobę), co może być związane z działaniem anabolicznym i obciążeniem metabolicznym wątroby przez glikokortykosteroidowe receptory.
aminotransferaza alaninowa, działanie immunosupresyjne, działanie teratogenne, eozynofil, erytrocyt, fosfataza zasadowa, glikokortykosteroid, grasica, gruczoł sutkowy, guz sutka, gwiaździak, hematokryt, hemoglobina, hepatomegalia, kora nadnerczy, leukocyt, limfocyt, neutrofil, pierwotny nowotwór wątroby, rozszczep podniebienia, układ limfatyczny, wada rozwojowa szkieletu, wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu, zanik nadnerczy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Meprelon 1000 mg
Metyloprednizolon, stosowany u kobiet w wieku rozrodczym, wymaga szczegółowego omówienia potencjalnych ryzyk związanych z płodnością, ciążą i laktacją. Aktualne dane eksperymentalne na zwierzętach nie pozwalają na jednoznaczną ocenę wpływu leku na płodność. W okresie ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, stosowanie metyloprednizolonu powinno być rozważane wyłącznie po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka, ze względu na potencjalne ryzyko teratogenności, w tym rozszczepu podniebienia oraz zaburzeń wzrostu wewnątrzmacicznego. Długotrwała terapia może zwiększać ryzyko tych powikłań. Ponadto, podawanie leku pod koniec ciąży wiąże się z ryzykiem zaniku nadnerczy u płodu, co może wymagać leczenia substytucyjnego u noworodka.
badanie teratogenności, badanie ultrasonograficzne, farmakoterapia, funkcja nadnerczy, glikokortykosteroid, leczenie długotrwałe, leczenie substytucyjne, metyloprednizolon, objaw niepożądany, pierwszy trymestr ciąży, rozszczepienie podniebienia, rozszczepienie ust, zaburzenie wzrostu wewnątrzmacicznego, zanik nadnerczy