czynnik wewnętrzny Castle’a
Czynnik wewnętrzny Castle’a (ang. Castle’s intrinsic factor) to glikoproteina wydzielana przez komórki okładzinowe żołądka, niezbędna do prawidłowego wchłaniania witaminy B12 (kobalaminy) w jelicie krętym. Został odkryty przez amerykańskiego lekarza Williama Castle’a w latach 20. XX wieku.
Czynnik wewnętrzny wiąże się z witaminą B12 pochodzącą z pożywienia, tworząc kompleks odporny na działanie enzymów trawiennych. Ten kompleks jest następnie transportowany do jelita krętego, gdzie zostaje wchłonięty przez specyficzne receptory w błonie śluzowej (receptory kubiliny). Niedobór czynnika wewnętrznego prowadzi do niedokrwistości złośliwej (anemia Addisona-Biermera) charakteryzującej się niedokrwistością megaloblastyczną.
Niedobór czynnika wewnętrznego najczęściej wynika z autoimmunologicznego zapalenia błony śluzowej żołądka typu A, w którym przeciwciała atakują komórki okładzinowe lub sam czynnik wewnętrzny. Może być również konsekwencją gastrektomii całkowitej lub częściowej obejmującej dno żołądka. Diagnostyka obejmuje oznaczanie poziomu witaminy B12 w surowicy oraz przeciwciał przeciwko czynnikowi wewnętrznemu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Cyjanokobalamina – Wskazania do stosowania
Cyjanokobalamina (witamina B12) jest kluczowym lekiem w leczeniu niedokrwistości megaloblastycznych, zwłaszcza niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera, gdzie autoimmunologiczny zanik błony śluzowej żołądka prowadzi do braku czynnika wewnętrznego Castle’a i wtórnego niedoboru witaminy B12. Wskazania obejmują również niedobory wynikające z zaburzeń wchłaniania, takich jak resekcja żołądka lub jelita krętego, celiakia, sprue tropikalna, choroba Leśniowskiego-Crohna oraz stany pochodzenia dietetycznego (np. ścisły wegetarianizm). Preparaty zawierające cyjanokobalaminę dostępne są w różnych formach i dawkach, np. Vitaminum B12 WZF (100–500 µg/ml), Vitaminum B12-SF (1000 µg/tabletkę lub ml), Energamma (1000 µg/tabletkę), a także w formie iniekcji (Bexon, Milgamma N, Neiraxin B) stosowanych w leczeniu niedoborów i schorzeń neurologicznych. W terapii niedoborów związanych z zaburzeniami wchłaniania preferowane jest podawanie parenteralne, natomiast w niedoborach dietetycznych możliwe jest stosowanie preparatów doustnych.
ból neuropatyczny, bruzdogłowiec szeroki, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyjanokobalamina, czynnik wewnętrzny Castle’a, neuralgia popółpaścowa, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość złośliwa, polineuropatia, polineuropatia czuciowo-ruchowa, porażenie nerwu twarzowego, rwa kulszowa, sprue tropikalna, test Schillinga, zapalenie nerwu wzrokowego, zespół cieśni nadgarstka, zespół korzonkowy, zespół lędźwiowy, zespół ślepej pętli, zespół złego wchłaniania, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vitaminum B12 WZF 500 mcg/ml
Vitaminum B12 WZF, zawierający cyjanokobalaminę w stężeniu 500 µg/ml, jest wskazany do leczenia niedoborów witaminy B12, zwłaszcza w niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera oraz innych megaloblastycznych niedokrwistości wynikających z deficytu tej witaminy. Preparat jest stosowany w przypadkach całkowitego wykluczenia witaminy B12 z diety (np. weganizm), zaburzeń produkcji lub działania czynnika wewnętrznego Castle’a (np. autoimmunologiczne zapalenie żołądka, resekcja żołądka, przewlekłe atroficzne zapalenie błony śluzowej żołądka) oraz w zespołach złego wchłaniania, takich jak resekcja jelita krętego, celiakia, sprue tropikalna czy choroba Leśniowskiego-Crohna. Ponadto, preparat jest wskazany w stanach, gdzie witamina B12 jest konkurencyjnie wykorzystywana przez mikroorganizmy, np. w zespole ślepej pętli czy zakażeniu bruzdogłowcem szerokim (Diphyllobothrium latum).
atroficzne zapalenie żołądka, bruzdogłowiec szeroki, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyjanokobalamina, czynnik wewnętrzny Castle’a, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość złośliwa Addisona-Biermera, podanie parenteralne, resekcja jelita krętego, resekcja żołądka, sprue tropikalna, test Schillinga, zespół ślepej pętli, zespół złego wchłaniania - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Energamma 1000 mcg
Lek Energamma w postaci tabletek drażowanych zawiera 1000 mikrogramów cyjanokobalaminy i jest wskazany do leczenia potwierdzonych niedoborów witaminy B12 u dorosłych oraz młodzieży powyżej 12. roku życia. Wskazania obejmują niedobory wynikające z niedostatecznej podaży w diecie (np. diety wegetariańskie, wegańskie), zaburzenia wchłaniania spowodowane chorobami przewodu pokarmowego (przewlekłe zapalenia, zmiany atroficzne błony śluzowej żołądka, zaburzenia produkcji czynnika wewnętrznego, stosowanie inhibitorów pompy protonowej) oraz po resekcji żołądka. Szczególnym wskazaniem jest leczenie niedokrwistości złośliwej (Addisona-Biermera), wymagającej długoterminowej suplementacji witaminy B12. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie niedoboru witaminy B12 badaniami laboratoryjnymi oraz ocena przyczyny i nasilenia objawów klinicznych.
Tabletki drażowane Energamma zawierają substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (258,70 mg), sacharoza (58,87 mg) oraz sód (0,61 mg), co wymaga ostrożności u pacjentów z nietolerancją laktozy, cukrzycą, nietolerancją sacharozy lub na diecie niskosodowej. Postać farmaceutyczna o średnicy 9,6-10,0 mm jest wygodna do dawkowania, jednak wymaga zdolności połykania tabletek. Wskazane jest uwzględnienie tych czynników przy doborze terapii, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi lub nietolerancjami pokarmowymi. Terapia powinna być dostosowana indywidualnie, z uwzględnieniem wieku pacjenta oraz etiologii niedoboru witaminy B12.
choroba autoimmunologiczna, cyjanokobalamina, czynnik wewnętrzny Castle’a, dieta niskosodowa, dieta wegetariańska, komórki okładzinowe żołądka, niedobór laktazy, niedobór witaminy B12, niedokrwistość Addisona-Biermera, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość złośliwa, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, nietolerancja sacharozy, objawy neurologiczne, resekcja żołądka, tabletka drażowana, wchłanianie witaminy B12, zaburzenie czynności układu pokarmowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy