poziom dawkowania bez obserwowanego działania niepożądanego
Poziom dawkowania bez obserwowanego działania niepożądanego (NOAEL – No Observed Adverse Effect Level) to najwyższa dawka substancji, która podczas badań nie powoduje wykrywalnych szkodliwych zmian w organizmie. Jest to kluczowy parametr w toksykologii i farmakologii używany do określania bezpiecznych dawek leków i innych substancji.
NOAEL stanowi podstawę do wyznaczania dopuszczalnych dziennych dawek (ADI – Acceptable Daily Intake) dla substancji, z którymi człowiek może mieć kontakt. W praktyce klinicznej i badaniach klinicznych określenie NOAEL jest niezbędne przed wprowadzeniem nowego leku do obrotu, gdyż pozwala na ustalenie marginesu bezpieczeństwa między dawką terapeutyczną a toksyczną.
Wartość NOAEL jest ustalana na podstawie badań na zwierzętach, a następnie ekstrapolowana na ludzi z uwzględnieniem współczynników bezpieczeństwa. Te współczynniki kompensują różnice międzygatunkowe, zmienność wewnątrzpopulacyjną oraz niepewność wynikającą z ekstrapolacji wyników z badań krótkoterminowych na długoterminowe skutki. W praktyce medycznej znajomość NOAEL pomaga lekarzom w bezpiecznym dawkowaniu leków, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Buscopan 10 mg
Butylobromek hioscyny, substancja czynna leku Buscopan, wykazuje niski profil toksyczności ostrej, z LD50 po podaniu doustnym wynoszącym 1000-3300 mg/kg m.c. u myszy i szczurów oraz 600 mg/kg m.c. u psów, natomiast po podaniu dożylnym LD50 spada do 10-23 mg/kg m.c. u myszy i 18 mg/kg m.c. u szczurów. Objawy toksyczności obejmują ataksję, zmniejszone napięcie mięśni, drżenia i drgawki u myszy oraz mydriasis, suchość błon śluzowych i tachykardię u psów. W badaniach przewlekłych NOAEL ustalono na poziomie 500 mg/kg m.c. (4 tygodnie, szczury), 200 mg/kg m.c. (26 tygodni, szczury) oraz 30 mg/kg m.c. (39 tygodni, psy). Wyższe dawki powodowały hamowanie czynności przewodu pokarmowego, zaparcia, śmiertelność oraz objawy neurologiczne. Miejscowa tolerancja była dobra, choć przy podaniu domięśniowym dawki ≥10 mg/kg m.c. obserwowano uszkodzenia mięśni w miejscu iniekcji.
aberracja chromosomalna, ataksja, badanie histopatologiczne, badanie rakotwórczości, butylobromek hioscyny, dawka śmiertelna 50, drgawki, działanie embriotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, hipotonia mięśniowa, kserostomia, mutacja genowa, mutagenność, mydriasis, nabłonek łożyska, ognisko martwicze, podanie domięśniowe, podanie dożylne, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, poziom dawkowania bez obserwowanego działania niepożądanego, szpik kostny, tachykardia, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, zaparcie, zatrzymanie oddechu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Levosol 6 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa lewodropropizyny, substancji czynnej syropu Levosol (6 mg/ml), obejmowały ocenę toksyczności ostrej i przewlekłej na modelach zwierzęcych. Toksyczność ostra po podaniu doustnym wykazała różnice międzygatunkowe: dawki wywołujące objawy toksyczności wynosiły 886,5 mg/kg u szczurów, 1287 mg/kg u myszy oraz 2492 mg/kg u świnek morskich. Szczególnie istotny był indeks terapeutyczny (stosunek DL50 do DE50) w modelu świnek morskich, mieszczący się w zakresie 16–53, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa między dawką terapeutyczną a toksyczną, co jest kluczowe przy ocenie ryzyka przedawkowania.
dawka efektywna, dawka letalna, dawka NOAEL, dawka terapeutyczna, indeks terapeutyczny, kaszel indukowany, lewodropropizyna, margines bezpieczeństwa, ostre zatrucie, poziom dawkowania bez obserwowanego działania niepożądanego, przedawkowanie leku, syrop przeciwkaszlowy, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, wielokrotne podawanie leku - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Micafungin Zentiva 100 mg
Badania przedkliniczne mykafunginy wykazały istotne działania toksyczne, zwłaszcza hepatotoksyczność i potencjał rakotwórczy u szczurów, gdzie dawki 32 mg/kg mc./dobę prowadziły do rozwoju ognisk zmienionych hepatocytów (FAH) oraz nowotworów wątrobowokomórkowych, utrzymujących się nawet po 13-tygodniowym okresie odstawienia. Stężenia progu rozwoju nowotworów mieściły się w zakresie stężeń klinicznych u ludzi, jednak związek tych efektów z działaniem u pacjentów pozostaje niejasny. Działania niepożądane obejmowały również zmiany w układzie moczowym (wakuolizacja i hiperplazja nabłonka pęcherza moczowego), niedokrwistość hemolityczną u szczurów po szybkim wstrzyknięciu dożylnym oraz zmiany w męskich narządach płciowych, takie jak wakuolizacja nabłonka przewodów najądrza, zwiększenie masy najądrza i zmniejszenie liczby plemników o 15%. Warto podkreślić, że NOAEL mieścił się w zakresie stężeń klinicznych lub był od nich niższy, co wskazuje na możliwość wystąpienia podobnych działań niepożądanych u ludzi.
azoospermia, działanie klastogenne, działanie mutagenne, enzym wątrobowy, genotoksyczność, hemoliza krwi, hepatocyt szczurzy, hepatotoksyczność, hiperplazja nabłonka pęcherza moczowego, karcynogenność, mykafungina, niedokrwistość hemolityczna, nieplanowana synteza DNA, nowotwór wątrobowokomórkowy, ognisko zmienione hepatocytów, oligospermia, powiększenie najądrza, poziom dawkowania bez obserwowanego działania niepożądanego, przerost zrazików, toksyczność narządowa, toksyczność reprodukcyjna, wakuolizacja nabłonka miedniczek nerkowych, wakuolizacja nabłonka nasiennego, wakuolizacja nabłonka pęcherza moczowego, wlew dożylny, zanik kanalików nasiennych, zmiana zwyrodnieniowa hepatocytów - Leksykon substancji czynnych
Dapagliflozyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dapagliflozyna przeszła kompleksowe badania przedkliniczne obejmujące ocenę bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, potencjalnego działania rakotwórczego oraz wpływu na reprodukcję. W badaniach karcynogenności prowadzonych przez 2 lata na myszach i szczurach nie wykazano wzrostu ryzyka nowotworów przy stosowanych dawkach. W badaniach reprodukcyjnych i rozwojowych zaobserwowano jednak istotne zmiany nerkowe u potomstwa, takie jak rozszerzenie miedniczek i kanalików nerkowych, zarówno po bezpośrednim podaniu dapagliflozyny młodym szczurzym (21-90 doba życia) przy ekspozycji ≥15-krotnej względem maksymalnej dawki u ludzi, jak i po pośredniej ekspozycji w okresie okołoporodowym (od 6 dnia ciąży do 21 dnia po porodzie) przy ekspozycji u matek 1415-krotnej, a u młodocianych 137-krotnej. Zmiany te miały charakter trwały i wiązały się ze zwiększeniem masy nerek oraz makroskopowym rozrostem narządu.
badanie toksyczności, dapagliflozyna, działanie letalne na zarodek, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, farmakologiczne badanie bezpieczeństwa, genotoksyczność, maksymalna zalecana dawka, organogeneza, potencjał karcynogenny, poziom dawkowania bez obserwowanego działania niepożądanego, rozwój przed- i poporodowy, toksyczność macierzyńska, toksyczność rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Solvetusan 60 mg/10 ml
Przeprowadzone badania toksykologiczne lewodropropizyny, substancji czynnej syropu Solvetusan, wykazały, że objawy toksyczności ostrej u zwierząt doświadczalnych pojawiały się dopiero po podaniu bardzo wysokich dawek doustnych: 886,5 mg/kg u szczurów, 1287 mg/kg u myszy oraz 2492 mg/kg u świnek morskich. Indeks terapeutyczny, określający stosunek dawki toksycznej (DL50) do dawki efektywnej (DE50) u świnek morskich, mieścił się w szerokim zakresie 12–53, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa leku. Badania długoterminowe, trwające od 4 do 26 tygodni, pozwoliły ustalić dawkę NOAEL na poziomie 24 mg/kg masy ciała, co świadczy o braku działań toksycznych przy stosowaniu dawek poniżej tej wartości.
badanie toksykologiczne, dawka dobowa, dawka doustna, dawka efektywna, dawka letalna, dawka terapeutyczna, dawka toksyczna, indeks terapeutyczny, kaszel indukowany, lewodropropizyna, margines bezpieczeństwa, NOAEL, objawy toksyczności, poziom dawkowania bez obserwowanego działania niepożądanego, profil bezpieczeństwa leku, syrop przeciwkaszlowy, toksyczność dawek wielokrotnych, toksyczność ostra - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Trund 100 mg/ml
Lewetyracetam, substancja czynna roztworu doustnego Trund (100 mg/ml), przeszedł szerokie badania przedkliniczne oceniające bezpieczeństwo farmakologiczne, genotoksyczność, potencjał rakotwórczy oraz wpływ na reprodukcję i rozwój. Badania nie wykazały istotnego ryzyka dla ludzi, choć u gryzoni przy ekspozycji porównywalnej do ludzkiej zaobserwowano adaptacyjne zmiany w wątrobie, takie jak zwiększenie masy wątroby, przerost środkowej części zrazika, nacieczenie tłuszczowe oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych. Nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność i zdolności reprodukcyjne szczurów przy dawkach do 1800 mg/kg/dobę (6-krotność maksymalnej zalecanej dawki u ludzi w przeliczeniu na mg/m²).
aktywność enzymów wątrobowych, badanie przedkliniczne, dawka NOAEL, działanie rakotwórcze, enzym wątrobowy, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, lewetyracetam, masa wątroby, nacieczenie tłuszczowe, nieprawidłowość szkieletowa, nieprawidłowość układu krążenia, poziom dawkowania bez obserwowanego działania niepożądanego, przerost zrazika wątrobowego, reakcja adaptacyjna, roztwór doustny, rozwój okołoporodowy, rozwój zarodkowo-płodowy, substancja czynna, toksyczność ciążowa, wada wrodzona, zmiana wątrobowa