metabolizm cytarabiny

Metabolizm cytarabiny (ara-C) to złożony proces biochemiczny, który ma kluczowe znaczenie dla skuteczności tego leku przeciwnowotworowego. Cytarabina jest analogiem nukleozydu (cytydyny), powszechnie stosowanym w terapii ostrych białaczek, szczególnie ostrej białaczki szpikowej (AML).

Po podaniu cytarabina jest transportowana do wnętrza komórki przez białka transportujące nukleozydowe (głównie hENT1). Wewnątrzkomórkowo lek ulega fosforylacji przez kinazę deoksycytydynową (dCK) do ara-CMP, a następnie przekształcany jest do aktywnych metabolitów: ara-CDP i ara-CTP. Aktywny metabolit – ara-CTP – wbudowuje się do DNA podczas replikacji, hamując syntezę DNA i indukcję apoptozy.

Inaktywacja cytarabiny zachodzi głównie poprzez deaminację przez enzym deaminazę cytydynową (CDA) do nieaktywnego metabolitu ara-U (arabinozylourydyna). Stosunek aktywności dCK do CDA w komórkach nowotworowych może determinować wrażliwość na cytarabinę i być istotnym czynnikiem warunkującym oporność na leczenie.

Metabolizm cytarabiny charakteryzuje się dużą zmiennością osobniczą, co wpływa na skuteczność terapii i profil toksyczności leku. Zahamowanie deaminazy cytydynowej przez inhibitory, jak tetrahydrourydyna, może zwiększyć skuteczność cytarabiny poprzez ograniczenie jej inaktywacji.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl