odczyn tuberkulinowy
Odczyn tuberkulinowy (próba tuberkulinowa) to diagnostyczny test skórny służący do wykrywania obecności zakażenia prątkiem gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Test opiera się na reakcji nadwrażliwości typu opóźnionego, która rozwija się u osób, które miały kontakt z antygenami prątka.
Najczęściej stosowaną metodą jest próba Mantoux, polegająca na śródskórnym wstrzyknięciu tuberkuliny (PPD – Purified Protein Derivative) w przedramię. Odczyt wyniku przeprowadza się po 48-72 godzinach, mierząc średnicę nacieku (stwardnienia) w miejscu iniekcji. Dodatni wynik (zależnie od średnicy nacieku i czynników ryzyka pacjenta) może świadczyć o aktywnej gruźlicy lub zakażeniu utajonym.
Interpretacja wyniku wymaga uwzględnienia statusu immunologicznego pacjenta, wcześniejszego szczepienia BCG, kontaktu z chorymi na gruźlicę oraz lokalnych wytycznych epidemiologicznych. Test może dawać wyniki fałszywie ujemne u osób z obniżoną odpornością lub fałszywie dodatnie u osób szczepionych BCG. W diagnostyce gruźlicy odczyn tuberkulinowy często uzupełniany jest nowoczesnymi testami IGRA (Interferon-Gamma Release Assay), które cechują się wyższą swoistością.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Prątki BCG – Przeciwwskazania stosowania
Prątki BCG, stosowane zarówno w immunoterapii raka pęcherza moczowego (preparaty OncoTICE, Onko BCG 50, Onko BCG 100), jak i w profilaktyce gruźlicy (Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10), wymagają ścisłego przestrzegania przeciwwskazań ze względu na obecność żywych, atenuowanych prątków. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na składniki preparatu, zaburzenia odporności (wrodzone i nabyte, w tym niedobór interferonu gamma, zespół Di George’a), aktywną gruźlicę, stosowanie leków przeciwgruźliczych, ciążę i laktację oraz leczenie immunosupresyjne (kortykosteroidy, cytostatyki, radioterapia). Dla preparatów stosowanych dopęcherzowo dodatkowo wyklucza się zakażenia dróg moczowych, krwiomocz, perforację pęcherza, obecność HIV oraz stosowanie leków przeciwgruźliczych (streptomycyna, PAS, INH, ryfampicyna, etambutol). Terapia nie powinna być rozpoczynana wcześniej niż 2-3 tygodnie po TUR, a preparaty Onko BCG nie są wskazane w raku inwazyjnym pęcherza.
białaczka, chłoniak, cytostatyki, etambutol, gruźlica, immunoterapia pęcherza moczowego, izoniazyd, kortykosteroidy, krwiomocz, kwas paraaminosalicylowy, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwgruźliczy, niedobór interferonu gamma, niedobór odporności, niska masa urodzeniowa, odczyn tuberkulinowy, perforacja pęcherza moczowego, prątki BCG, profilaktyka gruźlicy, przezcewkowa resekcja guza, radioterapia, rak pęcherza moczowego, ryfampicyna, streptomycyna, wcześniactwo, zaburzenia odporności, zakażenie dróg moczowych, zakażenie HIV, zespół Di George’a, ziarnica złośliwa - Leksykon substancji czynnych
Tuberkulina – Przeciwwskazania stosowania
Tuberkulina PPD RT23 AJV, stosowana w diagnostyce zakażeń prątkiem gruźlicy, zawiera 0,04 mikrograma tuberkuliny PPD RT23 w dawce 2 T.U./0,1 ml oraz substancje pomocnicze: disodu fosforan dwuwodny (0,76 mg), potasu diwodorofosforan (0,145 mg), sodu chlorek (0,48 mg) i potasu hydroksychinoliny siarczan (10 mikrogramów). Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania próby tuberkulinowej jest nadwrażliwość typu I na tuberkulinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą. Ponadto, przeciwwskazaniem są przebyte ciężkie reakcje skórne po wcześniejszym podaniu tuberkuliny, takie jak pęcherze, owrzodzenia czy martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia, które mimo samoistnego ustąpienia, wskazują na ryzyko poważniejszych reakcji przy ponownej ekspozycji.
badanie molekularne, ciężka reakcja skórna, gruźlica, IGRA, Interferon Gamma Release Assay, martwica skóry, nadwrażliwość typu I, odczyn tuberkulinowy, owrzodzenie skóry, pęcherze skórne, próba tuberkulinowa, Purified Protein Derivative, reakcja natychmiastowa, test immunologiczny, tuberkulina PPD, zakażenie prątkiem gruźlicy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 0,5 mg (od 1,5 mln do 6 mln żywych prątków BCG/ml); szczepionka 10 dawkowa, 1 dawka (0,1 ml)
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 zawiera żywe, atenuowane prątki BCG podszczepu brazylijskiego Moreau, w dawce 0,1 ml zawierającej 50 µg półsuchej masy prątków, co odpowiada 150 000–600 000 żywych prątków, a cała ampułka 0,5 mg (1,5–6 mln prątków). Ze względu na obecność żywych bakterii oraz mechanizm immunologiczny szczepionki, istnieje szereg przeciwwskazań do jej podania. Należą do nich m.in. nadwrażliwość na składniki szczepionki, masa ciała noworodków poniżej 2000 g, zakażenie lub podejrzenie zakażenia HIV u noworodków i osób dorosłych, wrodzone lub nabyte niedobory odporności (w tym niedobór interferonu gamma, zespół Di George’a), leczenie immunosupresyjne (kortykosteroidy, przeciwciała anty-TNF-α), choroby nowotworowe układu siateczkowo-śródbłonkowego, przeszczepy komórek macierzystych lub narządów, ciężkie choroby i niedożywienie, ciąża oraz przebyta gruźlica lub dodatni odczyn tuberkulinowy RT23 powyżej 5 mm.
białaczka, chłoniak, choroba nowotworowa, choroba przewlekła, kortykosteroidy, leki immunosupresyjne, niedobór interferonu gamma, niedożywienie, odczyn tuberkulinowy, powikłania poszczepienne, prątki atenuowane, prątki BCG, przeszczepienie komórek macierzystych, przeszczepienie narządów, radioterapia, szczepionka przeciwgruźlicza BCG, wcześniactwo, wrodzone zaburzenia odporności, zakażenie HIV, zakażenie uogólnione, zespół Di George’a, ziarnica złośliwa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tuberculin PPD RT23 AJV 2 T.U./dawkę 0,1 ml
Tuberculin PPD RT23 AJV to preparat diagnostyczny stosowany w wykrywaniu zakażenia prątkiem gruźlicy, należący do grupy czynników diagnostycznych o kodzie ATC V04CF01. Produkt dostępny jest w formie roztworu do wstrzykiwań, zawierającego 2 jednostki tuberkulinowe (T.U.) w objętości 0,1 ml, co odpowiada 0,04 mikrograma tuberkuliny PPD RT23. Roztwór zawiera substancje pomocnicze takie jak disodu fosforan dwuwodny (0,76 mg/dawkę), potasu diwodorofosforan (0,145 mg/dawkę), sodu chlorek (0,48 mg/dawkę) oraz potasu hydroksychinoliny siarczan (10 mikrogramów/dawkę), które zapewniają stabilność pH, izotoniczność oraz właściwości konserwujące preparatu. Tuberkulina działa poprzez wywołanie reakcji nadwrażliwości typu opóźnionego, aktywując limfocyty T u osób uprzednio narażonych na antygeny prątków gruźlicy, co manifestuje się miejscowym stwardnieniem i zaczerwienieniem ocenianym po 48-72 godzinach od podania śródskórnego.
- Leksykon substancji czynnych
Tuberkulina – Właściwości farmakodynamiczne
Tuberkulina PPD RT23, będąca składnikiem aktywnym preparatu Tuberculin PPD RT23 AJV, jest standaryzowanym białkowym derivatem tuberkuliny stosowanym w próbie tuberkulinowej do wykrywania zakażeń Mycobacterium tuberculosis. Preparat zawiera 0,04 mikrograma tuberkuliny PPD RT23 w dawce 2 T.U./0,1 ml, podawanej śródskórnie, co wywołuje reakcję nadwrażliwości typu opóźnionego u osób uprzednio narażonych na antygeny prątków gruźlicy. Reakcja ta manifestuje się miejscowym naciekiem i obrzękiem, osiągającym maksimum po 48-72 godzinach, a jej ocena polega na pomiarze średnicy stwardnienia w miejscu iniekcji. Wynik testu może być modyfikowany przez czynniki takie jak wcześniejsze szczepienie BCG, zakażenia prątkami niegruźliczymi, stany immunosupresji, efekt wzmocnienia (booster effect) oraz wiek pacjenta.
antygen białkowy, cytokina prozapalna, diagnostyka gruźlicy, efekt wzmocnienia, immunosupresja, Interferon Gamma Release Assay, jednostka tuberkulinowa, limfocyt T, Mycobacterium tuberculosis, nadwrażliwość typu opóźnionego, odczyn tuberkulinowy, prątek gruźlicy, prątek niegruźliczy, próba tuberkulinowa, reakcja krzyżowa, szczepienie BCG, test IGRA, tuberkulina PPD RT23, zakażenie latentne