Przeciwwskazania stosowania
Prątki BCG

Przeciwwskazania do stosowania prątków BCG

Prątki BCG (Bacillus Calmette-Guerin) są wykorzystywane zarówno w immunoterapii nowotworów pęcherza moczowego (preparaty OncoTICE, Onko BCG 50, Onko BCG 100), jak i w profilaktyce gruźlicy (Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10). Ze względu na zawartość żywych, atenuowanych prątków BCG, stosowanie tych preparatów wiąże się z konkretnymi przeciwwskazaniami, które należy bezwzględnie uwzględnić przed włączeniem terapii.^{1 2 3 4}

Przeciwwskazania ogólne

Wszyscy producenci preparatów zawierających prątki BCG jako przeciwwskazanie bezwzględne wskazują nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą produktu.^{5 6 7 8}

Kolejnym istotnym przeciwwskazaniem dla wszystkich preparatów zawierających prątki BCG są zaburzenia odporności, zarówno wrodzone, jak i nabyte. Dotyczy to pacjentów z pierwotnymi lub wtórnymi niedoborami odporności, w tym z niedoborem interferonu gamma czy zespołem Di George’a.^{9 10 11 12}

Przeciwwskazaniem jest również czynna gruźlica lub stosowanie leków przeciwgruźliczych.^{13 14 15 16}

Ciąża i okres karmienia piersią stanowią również przeciwwskazanie do stosowania wszystkich preparatów zawierających prątki BCG.^{17 18 19 20}

Przeciwwskazaniem do stosowania prątków BCG jest także leczenie immunosupresyjne, w tym terapia kortykosteroidami, cytostatykami, czy radioterapia.^{21 22 23 24}

W przypadku produktów OncoTICE, Onko BCG 50 oraz Onko BCG 100 przeciwwskazane jest również stosowanie leków przeciwgruźliczych, takich jak streptomycyna, kwas paraaminosalicylowy (PAS), izoniazyd (INH), ryfampicyna i etambutol.^{25 26 27}

Przeciwwskazania specyficzne dla immunoterapii dopęcherzowej

W przypadku produktów OncoTICE, Onko BCG 50 oraz Onko BCG 100, stosowanych w immunoterapii raka pęcherza moczowego, istnieją dodatkowe przeciwwskazania związane ze specyfiką dopęcherzowego podawania leku:

• Zakażenia dróg moczowych – stosowanie prątków BCG należy przerwać do czasu uzyskania jałowego posiewu moczu oraz odstawienia antybiotyków i/lub środków odkażających mocz.^{28 29 30}
• Krwiomocz – w przypadku makroskopowego krwiomoczu lub znacznego krwawienia z pęcherza moczowego, należy przerwać terapię do czasu ustąpienia objawów.^{31 32 33}
• Dodatni wynik badania serologicznego w kierunku HIV jest przeciwwskazaniem do stosowania produktu OncoTICE.³⁴
• Perforacja pęcherza moczowego – stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów Onko BCG 50 i Onko BCG 100.^{35 36}
• Okres po TUR (przezcewkowej resekcji guza) – terapia preparatami Onko BCG 50 i Onko BCG 100 nie powinna być stosowana przed upływem 2-3 tygodni po TUR.^{37 38}
• Rak inwazyjny pęcherza moczowego – preparaty Onko BCG 50 i Onko BCG 100 nie mogą być stosowane w tym wskazaniu.^{39 40}

Przeciwwskazania specyficzne dla szczepionki przeciwgruźliczej

W przypadku Szczepionki przeciwgruźliczej BCG 10 istnieją dodatkowe przeciwwskazania związane z jej profilaktycznym zastosowaniem:

• Niska masa urodzeniowa – szczepionka nie powinna być stosowana u noworodków o masie ciała poniżej 2000 g.<sup data-drug="Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10" data-section="Przeciwwskazania" title="u noworodków o masie ciała 41
• Noworodki matek zakażonych HIV – do czasu wykluczenia zakażenia HIV u dziecka.⁴²
• Noworodki z podejrzeniem wrodzonych zaburzeń odporności.⁴³
• Noworodki matek leczonych w 3. trymestrze ciąży takimi lekami jak przeciwciała monoklonalne przeciwko TNF-alfa.⁴⁴
• Choroby nowotworowe – np. białaczka, ziarnica złośliwa, chłoniaki lub inne nowotwory układu siateczkowo-śródbłonkowego.⁴⁵
• Stan po przeszczepieniu komórek macierzystych szpiku i po przeszczepieniu narządu.⁴⁶
• Ciężkie choroby, w tym ciężkie niedożywienie.⁴⁷
• Duży odczyn tuberkulinowy RT23 (powyżej 5 mm).⁴⁸

Sytuacje wymagające odroczenia szczepienia BCG

W przypadku Szczepionki przeciwgruźliczej BCG 10 istnieją również sytuacje kliniczne, w których należy odroczyć szczepienie:

• Niestabilny stan kliniczny noworodka – szczepienie należy odroczyć do czasu poprawy ogólnego stanu zdrowia (szczepionkę należy podać przed opuszczeniem oddziału noworodkowego).⁴⁹
• Infekcja z gorączką – szczepienie należy odroczyć na czas trwania infekcji.⁵⁰
• Zaostrzenie choroby przewlekłej – szczepienie należy odroczyć do czasu ustabilizowania stanu pacjenta.⁵¹
• Uogólnione infekcje skóry – szczepienie należy odroczyć do czasu wyleczenia zmian skórnych.⁵²

Warto zaznaczyć, że wcześniactwo samo w sobie nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia BCG – zaleca się wykonanie szczepienia w tej grupie pacjentów po osiągnięciu masy ciała 2000 g.⁵³

Zasady ostrożności przy stosowaniu prątków BCG

Przed zastosowaniem produktów zawierających prątki BCG, zarówno w formie immunoterapii dopęcherzowej, jak i szczepienia przeciwgruźliczego, niezbędna jest dokładna ocena stanu klinicznego pacjenta oraz rozważenie potencjalnych korzyści i ryzyka. Bezwzględnie należy przestrzegać przeciwwskazań, szczególnie w zakresie zaburzeń odporności, aktywnej gruźlicy, zakażeń HIV, ciąży i okresie laktacji.^{54 55 56}

W przypadku immunoterapii dopęcherzowej kluczowe jest wykluczenie zakażeń dróg moczowych, krwiomoczu oraz perforacji pęcherza moczowego przed podaniem preparatu. Dla preparatów Onko BCG należy również przestrzegać minimalnego 2-3 tygodniowego odstępu po zabiegu TUR.^{57 58 59}

W przypadku szczepienia przeciwgruźliczego szczególną uwagę należy zwrócić na masę ciała noworodków (minimum 2000 g), wykluczenie zakażenia HIV, brak wrodzonych zaburzeń odporności oraz stabilny stan kliniczny dziecka.<sup data-drug="Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10" data-section="Przeciwwskazania" title="u noworodków o masie ciała 60