nadwrażliwość na kortykosteroidy
Nadwrażliwość na kortykosteroidy to reakcja immunologiczna organizmu na podanie leków z grupy kortykosteroidów, które są powszechnie stosowane w terapii chorób zapalnych, autoimmunologicznych oraz alergicznych. Pomimo ich przeciwzapalnego i immunosupresyjnego działania, u niektórych pacjentów mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu – od łagodnych zmian skórnych po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny.
Mechanizmy nadwrażliwości na kortykosteroidy mogą obejmować reakcje natychmiastowe (typ I) mediowane przez IgE, oraz reakcje opóźnione (typ IV) zależne od limfocytów T. Czynnikami ryzyka są wcześniejsze reakcje nadwrażliwości, atopia oraz predyspozycje genetyczne. Objawy kliniczne obejmują najczęściej wysypkę, rumień, świąd skóry, obrzęk oraz rzadziej duszność, hipotensję czy objawy ze strony przewodu pokarmowego.
Diagnostyka nadwrażliwości na kortykosteroidy opiera się na wywiadzie klinicznym, testach skórnych (punktowych, śródskórnych, płatkowych) oraz testach prowokacyjnych w kontrolowanych warunkach. W przypadku potwierdzenia nadwrażliwości na konkretny kortykosteroid, zaleca się stosowanie preparatów z innej grupy strukturalnej, gdyż często występuje reaktywność krzyżowa między podobnymi strukturalnie cząsteczkami. U pacjentów z potwierdzoną nadwrażliwością wielokrotną istotna jest desensytyzacja lub zastosowanie alternatywnych metod leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cutivate
Flutykazon propionian, stosowany miejscowo jako kortykosteroid, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z nadwrażliwością na kortykosteroidy oraz u dzieci, zwłaszcza poniżej 12 roku życia, ze względu na ryzyko zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i wystąpienia zespołu Cushinga. Terapia powinna unikać długotrwałego stosowania, aplikacji na duże powierzchnie ciała (>50% powierzchni ciała dorosłego) oraz stosowania dawek przekraczających 20 g/dobę, gdyż może to prowadzić do obniżenia stężenia kortyzolu w osoczu poniżej 5 µg/dL. Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie pod opatrunkami okluzyjnymi, na uszkodzoną lub cienką skórę (np. twarzy), a także u dzieci, które mają większą powierzchnię ciała w stosunku do masy ciała, co zwiększa ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. W przypadku wystąpienia objawów zespołu Cushinga zaleca się stopniowe odstawienie lub zastosowanie kortykosteroidu o słabszym działaniu, unikając gwałtownego przerwania terapii.
alkohol cetostearylowy, centralna chorioretinopatia surowicza, dysfagia, flutykazonu propionian, glikol propylenowy, imidomocznik, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, nadwrażliwość na kortykosteroidy, niedobór glikokortykosteroidów, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, owrzodzenie kończyny dolnej, reakcja nadwrażliwości miejscowej, stężenie kortyzolu, toczeń rumieniowaty, warstwa rogowa naskórka, worek spojówkowy, wyprysk, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zanik skóry, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Infilea
Produkt leczniczy Infilea zawiera klobetazol propionian w stężeniu 0,5 mg/g w postaci kremu, będący jednym z najsilniejszych miejscowych kortykosteroidów. Stosowanie wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko miejscowych i ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak hiperkortyzolizm, zahamowanie osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej, a także poważne powikłania jak martwica kości czy układowa immunosupresja. Czynniki zwiększające ryzyko to m.in. długotrwałe stosowanie, aplikacja na dużą powierzchnię skóry, stosowanie pod opatrunkiem okluzyjnym, na uszkodzoną skórę lub na obszary o cienkiej skórze (np. twarz). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z łuszczycą, u których może dojść do zaostrzenia zmian, rozwoju tolerancji na lek oraz ryzyka uogólnionej łuszczycy krostkowej. W przypadku zakażeń skóry konieczne jest przerwanie terapii i wdrożenie leczenia przeciwdrobnoustrojowego.
centralna chorioretinopatia surowicza, ciężka infekcja, hiperkortyzolizm, immunosupresja, infekcja bakteryjna, jaskra, klobetazol propionian, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, martwica kości, martwicze zapalenie powięzi, metotreksat, mięsak Kaposiego, mykofenolan mofetylu, nadwrażliwość na kortykosteroidy, niedobór glikokortykosteroidów, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, zaburzenie endokrynologiczne, zaćma, zakażenie skóry, zanik skóry, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clobetaxon
Clobetaxon, zawierający klobetazolu propionian 0,5 mg/g, jest kortykosteroidem o bardzo silnym działaniu, którego długotrwałe stosowanie, zwłaszcza powyżej 4 tygodni, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, takich jak martwica kości, ciężkie zakażenia (w tym martwicze zapalenie powięzi) oraz immunosupresja ogólnoustrojowa, mogąca prowadzić do przemijających zmian mięsaka Kaposiego. Wchłanianie ogólnoustrojowe leku może skutkować objawami hiperkortyzolizmu (zespołu Cushinga) oraz odwracalnym zahamowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co wymaga stopniowego odstawiania preparatu lub zamiany na kortykosteroid o mniejszej sile działania. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadwrażliwością na kortykosteroidy, u dzieci (ze względu na proporcjonalnie większe wchłanianie), a także u osób stosujących jednocześnie inne silne kortykosteroidy lub leki immunosupresyjne, takie jak metotreksat czy mykofenolan mofetylu.
działanie ogólnoustrojowe, glikol propylenowy, hiperkortyzolizm, immunosupresja ogólnoustrojowa, klobetazolu propionian, kortykosteroid miejscowy, martwica kości, martwicze zapalenie powięzi, metotreksat, mięsak Kaposiego, mykofenolan mofetylu, nadwrażliwość na kortykosteroidy, niedobór glikokortykosteroidów, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie skóry, reakcja nadwrażliwości, warstwa rogowa naskórka, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aurodisc (50 mcg + 250 mcg)/dawkę
Produkt leczniczy Aurodisc w postaci proszku do inhalacji zawiera salmeterol (w formie salmeterolu ksynafonianu) oraz flutykazonu propionian i jest dostępny w dawkach (50 µg + 100 µg)/dawkę oraz (50 µg + 250 µg)/dawkę. Jedynym przeciwwskazaniem do stosowania tego leku jest nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze, w tym szczególnie na laktozę jednowodną, której ilość wynosi około 13 mg na dawkę. Przed przepisaniem Aurodisc konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, uwzględniającego reakcje nadwrażliwości na beta2-mimetyki, kortykosteroidy wziewne oraz alergie na laktozę i inne składniki pomocnicze.
anafilaksja, beta2-mimetyk, flutykazonu propionian, kortykosteroid wziewny, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na kortykosteroidy, nadwrażliwość na substancje czynne, nietolerancja laktozy, obrzęk naczynioruchowy, proszek do inhalacji, reakcja alergiczna, salmeterol, skurcz oskrzeli paradoksalny, substancja pomocnicza, wywiad alergologiczny