wyspy trzustkowe
Wyspy trzustkowe (wyspy Langerhansa) to skupiska komórek endokrynnych rozmieszczone w miąższu trzustki, które stanowią około 1-2% masy narządu. Pełnią one kluczową rolę w regulacji metabolizmu węglowodanów poprzez produkcję hormonów regulujących poziom glukozy we krwi.
W skład wysp trzustkowych wchodzą różne typy komórek: komórki alfa wydzielające glukagon, komórki beta produkujące insulinę, komórki delta wytwarzające somatostatynę, komórki PP wydzielające polipeptyd trzustkowy oraz komórki epsilon produkujące grelinę. Najliczniejszą populację stanowią komórki beta (60-80% wysp), których podstawową funkcją jest synteza i uwalnianie insuliny w odpowiedzi na wzrost stężenia glukozy we krwi.
Zaburzenia funkcjonowania wysp trzustkowych mogą prowadzić do rozwoju chorób metabolicznych, przede wszystkim cukrzycy. W cukrzycy typu 1 dochodzi do autoimmunologicznego zniszczenia komórek beta, natomiast w cukrzycy typu 2 obserwuje się postępującą dysfunkcję tych komórek oraz insulinooporność tkanek docelowych. Zaburzenia wysp trzustkowych mogą być również związane z rozwojem guzów neuroendokrynnych trzustki.
Badania nad wyspami trzustkowymi mają szczególne znaczenie w kontekście rozwoju nowych terapii cukrzycy, w tym przeszczepów wysp trzustkowych, które stanowią obiecującą metodę leczenia wybranych pacjentów z cukrzycą typu 1. Techniki izolacji, hodowli i transplantacji wysp trzustkowych są przedmiotem intensywnych badań klinicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sulpiryd – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa sulpirydu wskazują na istotne różnice w toksyczności w zależności od drogi podania i gatunku zwierząt. LD50 po podaniu doustnym wynosiła 9800 mg/kg u szczurów i 1700 mg/kg u myszy, natomiast po podaniu pozajelitowym odpowiednio 40 mg/kg i 48 mg/kg, co sugeruje wyższą biodostępność przy podaniu pozajelitowym. Hiperprolaktynemia, będąca efektem farmakologicznym sulpirydu, wiązała się ze zwiększonym ryzykiem guzów sutka u zwierząt, choć korelacja ta nie została jednoznacznie potwierdzona u ludzi. Badania kancerogenności wykazały gatunkowo-specyficzne zwiększenie częstości nowotworów u szczurów rasy Wistar, natomiast u innych szczurów i myszy nie zaobserwowano takiego efektu. Długoterminowe badania neuroleptyków, w tym sulpirydu, wskazały na wzrost liczby guzów gruczołów wydzielania wewnętrznego, niejednokrotnie złośliwych, jednak brak jest potwierdzenia podobnych zjawisk u ludzi.
biodostępność sulpirydu, choroba nowotworowa, ekspozycja płodu, ekspozycja prenatalna i poporodowa, embriotoksyczność, gruczoły wydzielania wewnętrznego, guz sutka, hiperprolaktynemia, lek neuroleptyczny, nowotwór trzustki, progresja nowotworu, prolaktyna, stężenie prolaktyny, sulpiryd, toksyczność ostra, trymestr ciąży, wyspy trzustkowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Gliclada 60 mg
Gliclada 60 mg w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu jest wskazana do leczenia cukrzycy typu II u dorosłych pacjentów, u których samo postępowanie niefarmakologiczne (dieta, aktywność fizyczna, redukcja masy ciała) nie zapewnia prawidłowej kontroli glikemii. Substancją czynną jest gliklazydu, pochodna sulfonylomocznika, która stymuluje wydzielanie insuliny z komórek beta trzustki, co wymaga zachowania częściowej funkcji tych komórek. Tabletki mają dawkę 60 mg gliklazydu, są owalne, dwuwypukłe, o wymiarach 13 mm długości i 3,5-4,9 mm grubości, zawierają także 88,7 mg laktozy, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.
cukrzyca insulinoniezależna, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, cukrzyca wtórna, dieta cukrzycowa, endogenna insulina, gliklazyd, insulinooporność, komórki beta trzustki, nietolerancja laktozy, normalizacja glikemii, pochodna sulfonylomocznika, prawidłowa glikemia, redukcja masy ciała, stężenie glukozy we krwi, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, terapia skojarzona, wydzielanie insuliny, wyspy trzustkowe - Leksykon substancji czynnych
Glukagon – Wskazania do stosowania
Glukagon, hormon peptydowy produkowany przez komórki alfa wysp trzustkowych, jest stosowany w formie preparatu GlucaGen 1 mg HypoKit (1 mg, 1 j.m. chlorowodorku glukagonu rekombinowanego) głównie w leczeniu ciężkiej hipoglikemii u pacjentów z cukrzycą stosujących insulinoterapię. Mechanizm działania polega na stymulacji wątrobowej glikogenolizy i glukoneogenezy, co prowadzi do szybkiego podniesienia poziomu glukozy we krwi, szczególnie gdy stężenie glukozy spada poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l) i pacjent nie może przyjąć węglowodanów doustnie. Preparat jest dostępny w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, który należy przygotować bezpośrednio przed podaniem. Glukagon jest szczególnie cenny w warunkach przedszpitalnych, gdzie może być podany przez osoby niebędące personelem medycznym, co skraca czas interwencji w stanach zagrożenia życia, takich jak utrata przytomności czy drgawki.
beta-adrenolityki, chlorowodorek glukagonu, ciężka hipoglikemia, czynność motoryczna przewodu pokarmowego, endoskopia przewodu pokarmowego, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, epizod hipoglikemii, glikogenoliza wątrobowa, GlucaGen HypoKit, glukoneogeneza, insulinoterapia, perystaltyka jelitowa, rekombinacja DNA, Saccharomyces cerevisiae, tomografia komputerowa jamy brzusznej, ultrasonografia jamy brzusznej, wyspy trzustkowe