Właściwości farmakokinetyczne
Prątki BCG

Właściwości farmakokinetyczne prątków BCG

Prątki BCG (Bacillus Calmette-Guerin) to żywe, atenuowane bakterie stosowane zarówno w immunoterapii nowotworów, jak i w szczepieniach przeciwgruźliczych. W zależności od drogi podania, farmakokinetyka prątków BCG wykazuje istotne różnice, co warunkuje ich działanie terapeutyczne.¹

Wiązanie z tkankami pęcherzowymi

W przypadku dopęcherzowego stosowania, kluczowym elementem farmakokinetyki prątków BCG jest ich zdolność do wiązania się z tkankami pęcherza moczowego. Prątki BCG podszczepu TICE, obecne w preparacie OncoTICE, charakteryzują się swoistym wiązaniem z fibronektyną w ścianie pęcherza moczowego. Pomimo tego specyficznego wiązania, znaczna część produktu OncoTICE zastosowanego w formie wlewu dopęcherzowego zostaje wydalona z organizmu podczas pierwszej mikcji, która następuje po około dwóch godzinach od podania.²

Farmakokinetyka po podaniu dopęcherzowym

Prątki BCG stosowane dopęcherzowo, jak w przypadku produktów Onko BCG 50 i Onko BCG 100, funkcjonują jako nieswoisty czynnik immunostymulacyjny w terapii nowotworów. Poprzez dopęcherzowe podanie, prątki BCG oddziałują na ścianę pęcherza, inicjując procesy, których celem jest zniszczenie pierwotnego guza lub zapobieganie kolejnym nawrotom nowotworu.^{3 4}

Mechanizm działania prątków BCG w immunoterapii dopęcherzowej nie został dotychczas w pełni wyjaśniony. Przypuszcza się, że ich działanie opiera się na dwóch głównych mechanizmach:

• Stymulowaniu powstawania procesu zapalnego w obrębie ściany pęcherza, co stanowi barierę ochronną przed rozwojem choroby nowotworowej⁵
• Pobudzaniu układu immunologicznego pacjenta, co wzmacnia odpowiedź organizmu przeciwko komórkom nowotworowym⁶

Farmakokinetyka po podaniu śródskórnym

W przypadku stosowania prątków BCG jako szczepionki przeciwgruźliczej, mechanizm farmakokinetyczny różni się znacząco od podania dopęcherzowego. Po śródskórnym wstrzyknięciu, jak ma to miejsce w przypadku preparatu Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10, prątki BCG podlegają lokalnemu namnażaniu w miejscu wstrzyknięcia. Proces ten nie ogranicza się wyłącznie do miejsca podania, ale obejmuje również okoliczne węzły chłonne.⁷

Reakcja organizmu na obecność prątków BCG po podaniu śródskórnym ma charakter dwojaki:

• Rozwój nadwrażliwości typu opóźnionego, określanej mianem alergii tuberkulinowej⁸
• Wytworzenie odporności przeciwgruźliczej, która stanowi główny cel profilaktycznego zastosowania szczepionki⁹

Różnice farmakokinetyczne wynikające z podszczepu BCG

Właściwości farmakokinetyczne prątków BCG mogą się różnić w zależności od stosowanego podszczepu. W preparatach leczniczych i profilaktycznych dostępne są różne podszczepy, m.in. TICE (OncoTICE) oraz brazylijski Moreau (Onko BCG 50, Onko BCG 100, Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10).^{10 11 12}

Podszczep TICE charakteryzuje się swoistym wiązaniem z fibronektyną w ścianie pęcherza moczowego, co może mieć znaczenie dla efektywności terapeutycznej w leczeniu nowotworów pęcherza moczowego.¹³ Natomiast w przypadku podszczepu brazylijskiego Moreau, badania farmakokinetyczne koncentrują się na jego zdolnościach immunostymulacyjnych oraz na procesach namnażania się po podaniu śródskórnym lub dopęcherzowym.^{14 15}

Stężenia terapeutyczne prątków BCG

Stężenia terapeutyczne prątków BCG różnią się znacząco w zależności od wskazania i drogi podania:

• OncoTICE zawiera 2-8 x 10⁸ CFU żywych, atenuowanych prątków BCG w fiolce, co po rekonstytucji w 50 ml soli fizjologicznej daje zawiesinę o stężeniu 0,4-1,6 x 10⁷ CFU/ml¹⁶
• Onko BCG 50 zawiera 50 mg żywych, atenuowanych prątków BCG, co odpowiada 1,5 x 10⁸ do 6,0 x 10⁸ żywych prątków BCG w ampułce lub fiolce¹⁷
• Onko BCG 100 zawiera 100 mg żywych, atenuowanych prątków BCG, co odpowiada 3,0 x 10⁸ do 12,0 x 10⁸ żywych prątków BCG w ampułce lub fiolce¹⁸
• Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 zawiera 0,5 mg (od 1,5 mln do 6 mln) żywych prątków BCG w ampułce lub fiolce, przy czym jedna dawka (0,1 ml) zawiera 50 mikrogramów półsuchej masy prątków BCG, co odpowiada od 150 000 do 600 000 żywych prątków BCG¹⁹

Powyższe różnice w stężeniach oraz podszczepach prątków BCG odzwierciedlają specyficzne wymagania dla poszczególnych wskazań terapeutycznych oraz wpływają na odmienne właściwości farmakokinetyczne poszczególnych preparatów.^{20 21 22 23}