spektrum przerostu związanego z PIK3CA
Spektrum przerostu związanego z PIK3CA (ang. PIK3CA-Related Overgrowth Spectrum, PROS) to grupa rzadkich chorób genetycznych spowodowanych mutacjami somatycznymi w genie PIK3CA. Gen ten koduje podjednostkę katalityczną kinazy 3-fosfatydyloinozytolu (PI3K), kluczowego enzymu w szlaku sygnałowym PI3K/AKT/mTOR, regulującym proliferację i wzrost komórek.
Charakterystyczną cechą PROS jest nieprawidłowy, asymetryczny przerost tkanek, który może dotyczyć różnych struktur ciała: naczyń krwionośnych, skóry, tkanki podskórnej, tkanki tłuszczowej, mięśni, kości lub narządów wewnętrznych. Stopień nasilenia objawów jest bardzo zróżnicowany – od łagodnych zmian zlokalizowanych w jednym obszarze ciała, po rozległe deformacje zagrażające życiu.
Do spektrum PROS zalicza się szereg jednostek chorobowych, m.in. zespół CLOVES, megalencefalię-malformację naczyniową-polimikrogyrię, dysplazję włóknisto-tłuszczową, makrodaktylię czy wrodzony tłuszczakowaty przerost kończyny. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym oraz badaniach genetycznych potwierdzających obecność mutacji w genie PIK3CA w tkankach objętych przerostem.
Leczenie PROS ma głównie charakter objawowy i obejmuje interwencje chirurgiczne, fizjoterapię oraz leczenie powikłań. Przełomem w terapii jest zastosowanie inhibitorów szlaku PI3K/AKT/mTOR, takich jak alpelisyb (BYL719), który w 2022 roku został zatwierdzony przez FDA do leczenia PROS u pacjentów w wieku 2 lat i starszych. Badania kliniczne wykazały, że lek ten może znacząco zmniejszyć przerost tkanek i poprawić jakość życia pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół klippela-trenaunaya – Etiologia i przyczyny
Zespół Klippela-Trenaunaya (ZKT) to rzadkie wrodzone zaburzenie naczyniowe charakteryzujące się triadą: malformacjami naczyń włosowatych (plamy typu „porto wine”), żylakami oraz przerostem kości i tkanek miękkich, najczęściej jednej kończyny dolnej. Etiologia ZKT wiąże się głównie z somatycznymi, mozaikowymi mutacjami w genie PIK3CA, które prowadzą do nadaktywności kinazy PI3K i dysregulacji szlaku PI3K/AKT/mTOR, skutkując nadmierną proliferacją komórek i angiogenezą. Mutacje te powodują nieprawidłowy rozwój naczyń, kości i tkanek miękkich, co klasyfikuje ZKT do spektrum przerostu związanego z PIK3CA (PROS). Oprócz PIK3CA, w patogenezie mogą uczestniczyć mutacje w genach AGGF1, GNAQ, TIE2 i PIK3CR1, a także rzadkie translokacje chromosomowe. Charakterystyczny jest mozaikowy, somatyczny charakter mutacji, co tłumaczy ograniczenie objawów do określonych obszarów ciała i sporadyczny przebieg choroby. Epidemiologicznie ZKT występuje z częstością około 1:20 000-40 000 dzieci, a w większości przypadków nie ma rodzinnego występowania.
angiogeneza, kinaza 3-fosfatydyloinozytolu, krwawienie z odbytnicy, makrocefalia, malformacja limfatyczna, malformacja naczyniowa, mozaicyzm genetyczny, mozaicyzm somatyczny, mutacja PIK3CA, naczynia włosowate, polimikrogyria, przerost kości, przetoka tętniczo-żylna, spektrum przerostu związanego z PIK3CA, splenomegalia, szlak mTOR, szlak PI3K/AKT/mTOR, translokacja chromosomu, waskulogeneza, zespół Klippela-Trenaunaya, zespół Parkesa-Webera, żyła brzeżna Servelle’a, żylaki - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół klippela-trenaunaya – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Klippela-Trenaunaya (KTS) jest rzadkim wrodzonym zaburzeniem naczyniowym, którego patogeneza wiąże się głównie z somatycznymi mutacjami w genie PIK3CA, prowadzącymi do nadaktywacji szlaku PI3K/AKT/mTOR. Mutacje te powodują niekontrolowany wzrost i proliferację komórek naczyń krwionośnych, limfatycznych, tkanek miękkich oraz kości, co manifestuje się przerostem i malformacjami naczyniowymi. KTS jest klasyfikowany w spektrum przerostów związanych z PIK3CA (PROS). Dodatkowo, mutacje w genie AGGF1 zwiększają angiogenezę, co również przyczynia się do fenotypu choroby. Patofizjologia obejmuje także zaburzenia równowagi angiogenezy i waskulogenezy, prowadzące do powikłań takich jak krwawienia, zakrzepica, DIC oraz chylothorax, które znacząco wpływają na rokowanie pacjentów. Zajęcie narządów wewnętrznych, zwłaszcza układu pokarmowego, jest częste i wymaga szczególnej uwagi diagnostycznej i terapeutycznej.
ablacja częstotliwości radiowej, alpelisib, chylothorax, fosfatydyloinozytolo-3-kinaza, gen PIK3CA, inhibitor PIK3CA, malformacja naczyniowa, nieprawidłowa angiogeneza, rapamycyna, rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe, sirolimus, skleroterapia, spektrum przerostu związanego z PIK3CA, szlak PI3K/AKT/mTOR, utrata heterozygotyczności, waskulogeneza, wrodzone zaburzenie naczyniowe, zespół Klippela-Trenaunaya, zespolenie tętniczo-żylne