Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Bactroban (maść do nosa 20 mg/g)

Dane przedkliniczne dotyczące mupirocyny, substancji czynnej leku Bactroban, obejmują wyniki badań w zakresie potencjalnego działania rakotwórczego, genotoksyczności oraz wpływu na funkcje reprodukcyjne. Informacje te są kluczowe dla pełnego zrozumienia profilu bezpieczeństwa tego antybiotyku stosowanego miejscowo.¹

Badania nad potencjalnym działaniem rakotwórczym

W przypadku mupirocyny, substancji czynnej leku Bactroban, nie przeprowadzono kompletnych badań oceniających jej potencjalne działanie rakotwórcze. Brak jest zatem danych dotyczących długoterminowego wpływu związku na rozwój nowotworów u zwierząt doświadczalnych.²

Badania genotoksyczności

Potencjał genotoksyczny mupirocyny został oceniony w szeregu testów in vitro oraz in vivo:

• Testy bakteryjne – Mupirocyna nie wykazała działania mutagennego w standardowym teście Amesa przy użyciu szczepów Salmonella typhimurium i Escherichia coli.³
• Test Yahagiego – W tej modyfikacji testu Amesa zaobserwowano niewielki wzrost liczby rewertantów w szczepie TA98 Salmonella typhimurium, jednak efekt ten występował wyłącznie przy stężeniach wykazujących silne działanie cytotoksyczne.⁴
• Badanie mutacji genowych w komórkach ssaków (MLA) – Bez aktywacji metabolicznej nie zaobserwowano wzrostu częstości mutacji. Przy aktywacji metabolicznej odnotowano niewielki wzrost częstości występowania mutacji, ale wyłącznie przy stężeniach silnie cytotoksycznych.⁵
• Dodatkowe testy in vitro – Nie zaobserwowano zmian genotoksycznych w teście konwersji/mutacji genowej na komórkach drożdży, teście na ludzkich limfocytach, ani w teście nieplanowanej syntezy DNA (UDS).⁶
• Testy in vivo – Test mikrojądrowy przeprowadzony na myszach (oceniający uszkodzenia chromosomów) oraz test kometowy u szczurów (oceniający zrywanie nici DNA) dały wyniki negatywne.⁷

Całość wyników badań genotoksyczności sugeruje, że niewielkie wzrosty częstości występowania mutacji zaobserwowane w niektórych testach in vitro przy stężeniach cytotoksycznych nie mają znaczenia w warunkach in vivo.⁸

Toksyczny wpływ na rozród

Ocena potencjalnego wpływu mupirocyny na funkcje reprodukcyjne obejmowała badania płodności oraz rozwoju embrionalno-płodowego:

Badania płodności

Mupirocyna podawana podskórnie szczurom nie wpływała na ich płodność. W badaniach tych substancja była podawana samcom przez 10 tygodni przed kryciem oraz samicom przez okres od 15 dni przed do 20 dni po kryciu, w dawkach sięgających 100 mg/kg masy ciała na dobę. Nie zaobserwowano negatywnego wpływu na zdolności rozrodcze zwierząt.⁹

Rozwój embrionalno-płodowy

Przeprowadzono badania rozwoju embrionalno-płodowego na dwóch gatunkach zwierząt:

• Szczury – Nie wykazano toksycznego wpływu na rozród po podskórnym podawaniu mupirocyny w dawkach do 375 mg/kg masy ciała na dobę. Nie obserwowano wad rozwojowych ani innych nieprawidłowości u płodów.¹⁰
• Króliki – W badaniach na królikach podawano podskórnie mupirocynę w dawkach do 160 mg/kg masy ciała na dobę. Przy najwyższych dawkach obserwowano toksyczność u samic ciężarnych, która objawiała się upośledzeniem przyrostu masy ciała oraz silnym podrażnieniem w miejscu wstrzyknięcia mupirocyny. Ta toksyczność matczyna prowadziła do utraty miotu lub zmniejszonej żywotności potomstwa.¹¹ Ważne jest jednak, że u płodów królików, których matki donosiły ciążę do terminu porodu, nie wykazano objawów toksyczności rozwojowej.¹²

Podsumowując, przeprowadzone badania przedkliniczne nie wykazały bezpośredniego teratogennego działania mupirocyny na rozwój płodów, a obserwowane efekty u królików były związane z toksycznością matczyną przy wysokich dawkach podawanych podskórnie, znacznie przekraczających ekspozycję występującą podczas stosowania klinicznego leku Bactroban w postaci maści do nosa.¹³