nadwrażliwość na antybiotyki beta-laktamowe

Nadwrażliwość na antybiotyki beta-laktamowe to zespół reakcji immunologicznych występujących u pacjentów po ekspozycji na leki z grupy beta-laktamów, do których należą penicyliny, cefalosporyny, karbapenemy i monobaktamy. Stanowi ona najczęstszą przyczynę alergii na leki i może manifestować się w różny sposób – od łagodnych reakcji skórnych do zagrażających życiu reakcji anafilaktycznych.

Mechanizm nadwrażliwości związany jest najczęściej z reakcją IgE-zależną (typ I wg klasyfikacji Gella i Coombsa), choć mogą występować również reakcje typu II, III i IV. Reakcje natychmiastowe pojawiają się w ciągu 1-6 godzin od podania leku i obejmują pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, a w najcięższych przypadkach wstrząs anafilaktyczny. Reakcje opóźnione, występujące po ponad 24 godzinach, manifestują się najczęściej jako osutki plamisto-grudkowe.

Diagnostyka nadwrażliwości na beta-laktamy obejmuje wywiad kliniczny, testy skórne (punktowe i śródskórne), oznaczanie swoistych IgE oraz próby prowokacyjne. Istotnym problemem klinicznym jest reaktywność krzyżowa między różnymi grupami antybiotyków beta-laktamowych, szczególnie między penicylinami i cefalosporynami, choć jej ryzyko znacznie różni się w zależności od generacji i struktury chemicznej konkretnego leku.

W przypadku potwierdzonej nadwrażliwości postępowanie obejmuje unikanie uczulającego leku, stosowanie alternatywnych antybiotyków z innych grup lub, w uzasadnionych przypadkach, przeprowadzenie procedury desensytyzacji. Pacjenci z potwierdzoną alergią powinni być zaopatrzeni w informację medyczną (np. kartę alergika) zawierającą dane o uczuleniu.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl