rhabdoviridae
Rhabdoviridae to rodzina wirusów RNA o charakterystycznym kształcie pocisku lub cylindra, wyposażonych w pojedynczą nić RNA o ujemnej polarności (ssRNA-). Do tej rodziny należy ponad 200 wirusów, które infekują rośliny, zwierzęta i ludzi, co czyni ją jedną z największych i najbardziej zróżnicowanych rodzin wirusowych.
Najważniejszym przedstawicielem Rhabdoviridae z punktu widzenia medycyny człowieka jest wirus wścieklizny (Rabies virus), który wywołuje śmiertelną chorobę ośrodkowego układu nerwowego. Wirus ten przenosi się głównie przez kontakt ze śliną zakażonego zwierzęcia, najczęściej poprzez ugryzienie. Bez szybkiego wdrożenia profilaktyki poekspozycyjnej, obejmującej immunoglobulinę przeciw wściekliźnie i szczepienie, śmiertelność sięga niemal 100%.
Inne istotne rhabdowirusy to wirus VSV (Vesicular stomatitis virus), który stał się ważnym narzędziem w badaniach wirusologicznych i immunologicznych, oraz wirusy wywołujące choroby u ryb, takie jak VHSV (wirus zakaźnej martwicy układu krwiotwórczego). Wirusy z rodziny Rhabdoviridae charakteryzują się genomem o wielkości 11-15 kb, kodującym zazwyczaj pięć białek strukturalnych: N (nukleoproteina), P (fosfoproteina), M (białko matrycowe), G (glikoproteina) i L (duża polimeraza RNA).
W diagnostyce zakażeń rhabdowirusami stosuje się metody bezpośrednie (izolacja wirusa, wykrywanie antygenów wirusowych, wykrywanie kwasów nukleinowych) oraz pośrednie (wykrywanie przeciwciał). Profilaktyka zakażeń, szczególnie wirusem wścieklizny, opiera się na szczepieniach, zarówno przed- jak i poekspozycyjnych, które są wysoce skuteczne w zapobieganiu rozwojowi choroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Etiologia i przyczyny
Wścieklizna (rabies) to śmiertelna choroba wirusowa wywoływana przez neurotropowy wirus z rodzaju Lyssavirus, rodziny Rhabdoviridae, charakteryzujący się jednoniciowym RNA i kształtem pocisku. Wirus powoduje ostre zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego, przenosząc się głównie przez ukąszenia zakażonych ssaków, z psami jako źródłem 99% zakażeń u ludzi. Okres inkubacji wynosi zwykle 1-3 miesiące, zależnie od lokalizacji i wielkości inokulum. Patogeneza obejmuje transport wirusa wsteczny aksonalny do OUN, gdzie dochodzi do gwałtownej replikacji i zapalenia mózgu, a następnie rozprzestrzeniania się do tkanek obwodowych, np. gruczołów ślinowych. Wścieklizna manifestuje się w dwóch formach: szałowej (80-85% przypadków) z nadaktywnością i hydrofobią oraz porażennej z dominującym porażeniem mięśni. Diagnostyka opiera się na izolacji wirusa, wykryciu ciałek Negriego, immunofluorescencji i PCR, jednak potwierdzenie często wymaga badań specjalistycznych i obserwacji zwierzęcia przez 10 dni. Wścieklizna jest praktycznie zawsze śmiertelna po wystąpieniu objawów klinicznych, a globalna śmiertelność wynosi około 59 000 zgonów rocznie, głównie w Afryce i Azji.
badanie immunofluorescencyjne, biopsja skóry, choroba odzwierzęca, ciałka Negriego, hydrofobia, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, lyssavirus, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, PCR, piroptoza, płyn mózgowo-rdzeniowy, profilaktyka poekspozycyjna, rdzeń kręgowy, receptor nikotynowy acetylocholiny, rhabdoviridae, wirus neurotropowy, wirus wścieklizny, zapalenie mózgu, zwój nerwowy