rośliny lecznicze
Rośliny lecznicze to gatunki roślin wykorzystywane w medycynie tradycyjnej i współczesnej ze względu na zawarte w nich substancje biologicznie czynne o działaniu terapeutycznym. W praktyce medycznej stosowane są zarówno w formie naturalnej (naparów, odwarów, nalewek), jak i jako źródło substancji czynnych do produkcji leków.
Z punktu widzenia medycznego, rośliny lecznicze zawierają związki takie jak alkaloidy, glikozydy, flawonoidy, garbniki, olejki eteryczne i wiele innych, które wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwdrobnoustrojowe, immunomodulujące czy neuroprotekcyjne. Fitoterapia, czyli leczenie przy pomocy roślin, jest uznawana za uzupełniającą metodę terapeutyczną w wielu schorzeniach.
Współczesna medycyna kliniczna wykorzystuje preparaty roślinne głównie w leczeniu łagodnych i umiarkowanych zaburzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego oraz w dermatologii. Warto podkreślić, że około 25% obecnie stosowanych leków zawiera składniki pochodzenia roślinnego, a wiele syntetycznych leków zostało opracowanych na podstawie związków pierwotnie wyizolowanych z roślin.
Stosowanie roślin leczniczych wymaga jednak ostrożności klinicznej ze względu na możliwe interakcje z lekami konwencjonalnymi oraz potencjalne działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, immunosupresyjne czy przeciwpadaczkowe, u których fitoterapia może wpływać na skuteczność leczenia podstawowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Ziele krwawnika pospolitego – Przeciwwskazania stosowania
Ziele krwawnika pospolitego (Achillea millefolium L., herba) jest składnikiem preparatów złożonych, takich jak Imupret, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję lub inne składniki preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na alergię na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), do której należy krwawnik, gdyż istnieje wysokie ryzyko reakcji alergicznych, w tym reakcji krzyżowych z innymi roślinami tej rodziny, np. rumiankiem, arniką czy mniszkiem lekarskim. Ponadto, preparaty takie jak Imupret zawierają substancje pomocnicze, takie jak glukoza jednowodna, glukoza ciekła, laktoza jednowodna oraz sacharoza, które mogą stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją tych cukrów.
achillea millefolium, alergia IgE-zależna, alergia na pyłki, alergia na rośliny, asteraceae, atopia, Compositae, glukoza jednowodna, Imupret, krwawnik pospolity, laktoza jednowodna, lek syntetyczny, nadwrażliwość na substancje, nietolerancja cukrów, nietolerancja laktozy, preparat złożony, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, rodzina astrowatych, rodzina Złożonych, rośliny lecznicze, substancja pomocnicza, substancja roślinna, test alergiczny, zespół alergii krzyżowej - Leksykon substancji czynnych
Cichorium intybus – Przeciwwskazania stosowania
Cichorium intybus, będący składnikiem preparatu Liv.52 w dawce 65 mg na tabletkę, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję czynną. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość reakcji krzyżowej u osób uczulonych na rośliny z rodziny Astraceae (Compositae), takich jak rumianek, arnika, nagietek czy mniszek lekarski. W takich przypadkach stosowanie preparatów zawierających cykorię, w tym Liv.52, jest niewskazane. Dotychczasowe obserwacje kliniczne nie wykazały innych specyficznych przeciwwskazań poza reakcjami alergicznymi, jednak decyzja o terapii powinna być indywidualnie dostosowana do stanu pacjenta.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Gastrovit TraviComplex –
Gastrovit TraviComplex to płyn doustny zawierający wyciągi z kory dębu, kory wierzby, ziela szałwii, bylicy boże drzewko, tymianku oraz krwawnika. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki roślinne, zwłaszcza z rodzin astrowatych (Asteraceae) i jasnotowatych (Lamiaceae), ze względu na ryzyko reakcji alergicznych i krzyżowych. Nie powinien być stosowany u osób z aktywną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, gdyż może nasilać podrażnienia błony śluzowej przewodu pokarmowego. Obecność kory wierzby, źródła salicylanów, wyklucza stosowanie u pacjentów uczulonych na salicylany lub NLPZ. Preparat zawiera także wysoką zawartość etanolu (60-70% V/V), co stanowi istotne przeciwwskazanie u osób z chorobami wątroby, uzależnionych od alkoholu, z padaczką, a także u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz dzieci i młodzieży.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wątroby, choroba wrzodowa, choroby zapalne przewodu pokarmowego, farmakoterapia, kora dębu, kora wierzby, kwas acetylosalicylowy, nadwrażliwość na salicylany, nadwrażliwość na składniki, NLPZ, owrzodzenie, padaczka, płyn doustny, podrażnienie błony śluzowej, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, rośliny lecznicze, uzależnienie od alkoholu, właściwości farmakologiczne, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyciąg płynny, zaburzenia psychiczne, ziele krwawnika, ziele szałwii, ziele tymianku - Leksykon substancji czynnych
Kwas chlorogenowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas chlorogenowy, będący polifenolem obecnym m.in. w wyciągu z ziela jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea), stanowi główny składnik aktywny preparatu leczniczego Echinerba (100 mg wyciągu suchego, zawierającego co najmniej 1 mg kwasów polifenolowych w przeliczeniu na kwas chlorogenowy na tabletkę). Jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae) ze względu na ryzyko reakcji alergicznych i krzyżowych. Ponadto, kwas chlorogenowy wykazuje właściwości immunomodulujące, co wymaga ostrożności u osób z chorobami układu odpornościowego, w tym przewlekłymi infekcjami (gruźlica, HIV/AIDS), nowotworami hematologicznymi (białaczki) oraz chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak stwardnienie rozsiane czy kolagenozy (toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów, zespół Sjögrena), gdzie może dochodzić do zaostrzenia przebiegu choroby.
AIDS, białaczka, choroba demielinizacyjna, choroby autoimmunologiczne, choroby tkanki łącznej, dysfunkcja układu odpornościowego, gruźlica, immunosupresja farmakologiczna, jeżówka purpurowa, kwas chlorogenowy, kwasy polifenolowe, lek immunosupresyjny, nadwrażliwość na astrowate, odrzucenie przeszczepu, polifenole, przeszczep narządów, reakcje krzyżowe, reumatoidalne zapalenie stawów, rośliny lecznicze, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, właściwości immunomodulujące, zakażenie HIV, zespół Sjögrena - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg płynny z kory dębu – Przedawkowanie
Wyciąg płynny z kory dębu (Quercus spp.) jest składnikiem produktu leczniczego Dentosept A, stosowanego miejscowo w jamie ustnej. Produkt zawiera również benzokainę w stężeniu 2 g/100 g płynu oraz wyciągi z innych roślin leczniczych, a także etanol w stężeniu 35-45% (V/V). Dotychczas nie odnotowano przypadków przedawkowania Dentosept A, jednak ze względu na obecność etanolu i benzokainy, istnieje potencjalne ryzyko wystąpienia objawów toksycznych przy nadmiernym stosowaniu, zwłaszcza u dzieci i osób wrażliwych. Potencjalne objawy przedawkowania obejmują zaburzenia ze strony układu nerwowego (zawroty głowy, nudności, wymioty, zaburzenia świadomości, depresję oddechową) związane z etanolem, methemoglobinemię i reakcje alergiczne związane z benzokainą, a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe przy spożyciu większych ilości wyciągu z kory dębu.
arnika, benzokaina, charakterystyka produktu leczniczego, Dentosept A, depresja oddechowa, etanol, leczenie objawowe, methemoglobinemia, mięta pieprzowa, objawy niepożądane, płyn do jamy ustnej, podrażnienie błony śluzowej, Quercus, reakcja alergiczna, rośliny lecznicze, rumianek, spożycie alkoholu, szałwia, tymianek, wyciąg z kory dębu, zaburzenia koordynacji, zaburzenia świadomości, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Neospasmina noc 3,15 ml/15 ml
Produkt leczniczy Neospasmina noc w formie syropu (15 ml) zawiera 3,15 ml wyciągu płynnego złożonego z owocu głogu (Crataegus monogyna i Crataegus laevigata), korzenia kozłka (Valeriana officinalis), szyszki chmielu (Humulus lupulus) oraz ziela męczennicy (Passiflora incarnata) w proporcjach 36/36/18/10. Całkowita zawartość wyciągu w syropie wynosi 17 g na 100 g produktu, a ekstrakt jest sporządzony na bazie 50% etanolu (V/V). Brak wymogu przedstawienia danych przedklinicznych wynika z długotrwałego stosowania tych roślin w medycynie tradycyjnej oraz ich uznanego profilu bezpieczeństwa, co potwierdza akceptowalny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu w zalecanych dawkach terapeutycznych.
W składzie Neospasminy noc znajdują się również substancje pomocnicze o znanym działaniu, w tym sacharoza w ilości 10 g na 15 ml syropu, sodu benzoesan (E 211) w dawce 37,8 mg na 15 ml oraz etanol, którego zawartość nie przekracza 10% (V/V), co odpowiada 1200 mg etanolu na 15 ml syropu. Te składniki należy uwzględnić przy ocenie bezpieczeństwa stosowania, zwłaszcza u pacjentów z przeciwwskazaniami do spożycia cukrów, konserwantów lub alkoholu. Całościowo, Neospasmina noc prezentuje się jako preparat o dobrze udokumentowanym i akceptowalnym profilu bezpieczeństwa, stosowany zgodnie z zaleceniami.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dentinox N 15% + 0,34% + 0,32%
Produkt leczniczy Dentinox N (żel do stosowania na dziąsła zawierający 15% nalewki z rumianku, 0,34% lidokainy chlorowodorku oraz 0,32% makrogolu eteru laurylowego) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne lub składniki pomocnicze, w tym glikol propylenowy (1500 mg) i sorbitol ciekły (1000 mg). Szczególną ostrożność należy zachować u osób uczulonych na rośliny z rodziny Asteraceae, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Lek nie powinien być stosowany u niemowląt poniżej 3 miesiąca życia oraz u dzieci poniżej 12 miesiąca życia, które jednocześnie przyjmują leki wywołujące methemoglobinemię, ze względu na zwiększone ryzyko poważnych działań niepożądanych. Ponadto, preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z rzadką wrodzoną nietolerancją fruktozy z uwagi na zawartość sorbitolu.
bylica, etanol, farmakoterapia, glikol propylenowy, kontaktowe zapalenie skóry, lidokainy chlorowodorek, makrogolu eter laurylowy, methemoglobinemia, nadwrażliwość, nalewka z rumianku, niemowlę poniżej 3 miesiąca życia, nietolerancja fruktozy, reakcja krzyżowa, rodzina Asteraceae, rośliny lecznicze, rumianek, sorbitol ciekły, środek miejscowo znieczulający, ząbkowanie, znieczulenie miejscowe