Sucha degeneracja plamki żółtej
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Sucha degeneracja plamki żółtej (dry AMD) jest główną przyczyną nieodwracalnej utraty widzenia centralnego w krajach rozwiniętych, dotykając centralnej części siatkówki. Choroba ta charakteryzuje się powolnym postępem, który może trwać wiele lat, a jej przebieg jest zróżnicowany między pacjentami. Wczesne przesunięcie o co najmniej dwa stopnie na 9-stopniowej skali nasilenia AMD w ciągu pierwszych dwóch lat jest silnym predyktorem progresji do późnego stadium choroby w ciągu kolejnych pięciu lat. Nowoczesne modele oparte na uczeniu głębokim osiągają wysoką dokładność prognostyczną (C-statystyka 86,4; 95% CI 86,2-86,6) i przewyższają tradycyjne metody kliniczne, co może znacząco usprawnić podejmowanie decyzji terapeutycznych. Obecnie brak jest skutecznych terapii zatrzymujących postęp suchej AMD, jednak suplementacja witaminami i minerałami wg formuły AREDS zmniejsza ryzyko progresji o 25%.
Prognozy dla pacjentów z suchą degeneracją plamki żółtej
Sucha degeneracja plamki żółtej (ang. dry age-related macular degeneration, AMD) jest główną przyczyną nieodwracalnej ślepoty w krajach rozwiniętych. Choroba ta dotyka centralną część siatkówki – plamkę żółtą, prowadząc do stopniowej utraty widzenia centralnego.1 Prognozy dotyczące tej choroby są złożone, a jej przebieg może znacznie różnić się między pacjentami. Szacuje się, że do 2040 roku AMD będzie dotyczyć około 288 milionów ludzi na całym świecie, co podkreśla skalę tego problemu zdrowotnego.23
Naturalny przebieg i rokowanie
Nie wszyscy pacjenci z suchą postacią AMD doświadczają znacznej utraty wzroku. W przypadku suchej AMD, utrata wzroku może postępować powoli i trwać długi czas. Ponieważ choroba może dotykać tylko jednego oka, pacjent może nawet nie zauważyć żadnej zmiany w widzeniu.4 Większość osób z AMD zachowa dobre widzenie centralne i zdolność czytania przez całe życie, chociaż sucha AMD może stopniowo postępować do zaawansowanej formy z atrofią plamki, ograniczając widzenie centralne.5
Warto podkreślić, że posiadanie suchej degeneracji plamki żółtej nie oznacza całkowitej utraty wzroku. Utrata wzroku jest typowo centralna, a pacjenci zachowują widzenie obwodowe. U niektórych osób występuje jedynie łagodna utrata widzenia centralnego, u innych może być ona bardziej nasilona.6
Czynniki prognostyczne i modele predykcyjne
Badania wykazały, że postęp choroby w ciągu pierwszych dwóch lat może pomóc przewidzieć długoterminowe rokowanie. Według badań przeprowadzonych przez National Eye Institute (NEI), pacjenci, którzy przesunęli się o co najmniej dwa stopnie na 9-stopniowej skali nasilenia AMD w ciągu pierwszych dwóch lat badania, mieli znacznie większe ryzyko progresji do późnego stadium AMD pięć lat później. Ryzyko to było jeszcze większe u osób, które przesunęły się o co najmniej trzy stopnie na tej skali.7
Nowoczesne metody, takie jak uczenie głębokie (deep learning), mogą znacząco poprawić dokładność prognozowania ryzyka progresji do późnego AMD. Model oparty na uczeniu głębokim, walidowany na niezależnym zbiorze danych 601 uczestników, osiągnął wysoką dokładność prognostyczną (5-letni wskaźnik C-statystyki 86,4 (95% przedział ufności 86,2-86,6)), która znacznie przewyższała dokładność specjalistów siatkówki stosujących dwa istniejące standardy kliniczne (odpowiednio 81,3 (81,1-81,5) i 82,0 (81,8-82,3)).238
Te wyniki podkreślają potencjał systemów uczenia głębokiego w usprawnieniu podejmowania decyzji klinicznych u pacjentów z AMD. Co ciekawe, podejście oparte na uczeniu głębokim oferuje dodatkowe zalety w porównaniu z istniejącymi standardami klinicznymi w prognozowaniu AMD (np. ustalanie ryzyka powyżej 50%) i prawdopodobnie będzie wysoce uogólnialne, biorąc pod uwagę szeroki zakres danych szkoleniowych z 82 amerykańskich klinik specjalizujących się w leczeniu chorób siatkówki.910
Powikłania i progresja choroby
Osoby, u których sucha degeneracja plamki żółtej spowodowała utratę widzenia centralnego, mają wyższe ryzyko depresji i izolacji społecznej. Przy głębokiej utracie wzroku pacjenci mogą doświadczać halucynacji wzrokowych. Stan ten nazywany jest zespołem Charlesa Bonneta.11
Sucha AMD może przekształcić się w wysiękową (mokrą) postać AMD, która nieleczona może szybko prowadzić do całkowitej utraty wzroku.11 Podczas gdy istnieją metody leczenia mokrej AMD, które mogą spowolnić utratę wzroku, dla suchej AMD obecnie nie ma dostępnych skutecznych terapii.7
Strategie terapeutyczne i ich wpływ na rokowanie
Aktualne możliwości terapeutyczne
Obecnie nie ma dostępnego leczenia, które mogłoby zatrzymać postęp suchej AMD lub przywrócić utracony wzrok. Jednakże badanie Age Related Eye Disease Study (AREDS), sponsorowane przez National Eye Institute (NEI), wykazało, że specyficzna formuła witamin przeciwutleniających i minerałów ma klinicznie udowodnioną korzyść w zmniejszaniu ryzyka progresji suchej AMD do bardziej zaawansowanych stadiów i związanej z tym utraty wzroku o 25%.5
Wczesne wykrycie choroby i wdrożenie środków samoopieki może opóźnić utratę widzenia spowodowaną suchą degeneracją plamki żółtej.6 Istnieje kilka podejść terapeutycznych mających na celu zmniejszenie tempa progresji choroby, które są badane, w tym:
- Leki o właściwościach przeciwutleniających
- Inhibitory kaskady dopełniacza
- Środki neuroprotekcyjne
- Inhibitory cyklu wzrokowego
- Terapia genowa
- Terapie komórkowe
Zalecenia żywieniowe i styl życia
Na podstawie badań epidemiologicznych, pewne zmiany w stylu życia i odżywianiu mogą być korzystne dla pacjentów z suchą AMD. Obecnie można sformułować następujące zalecenia w nadziei na poprawę rokowania:
- Zaprzestanie palenia – Palenie jest związane z utratą wzroku i bardziej zaawansowanymi formami AMD
- Dieta bogata w kolorowe warzywa i owoce – Te grupy żywności są związane z niższymi wskaźnikami progresji do zaawansowanego AMD i zawierają przeciwutleniacze (np. luteinę), które mogą spowolnić postęp choroby
- Kontrola ciśnienia krwi – Wysokie ciśnienie krwi jest związane z bardziej zaawansowanym AMD
- Aktywność fizyczna – Osoby z AMD, które są aktywne fizycznie kilka razy w tygodniu, mogą zmniejszyć ryzyko progresji do zaawansowanego AMD i utraty wzroku
- Spożywanie żywności bogatej w kwasy tłuszczowe Omega-3 – Kwasy tłuszczowe Omega-3 znajdują się w zimnowodnych rybach, takich jak tuńczyk i łosoś, a także w orzechach. Badania pokazują, że dieta z wysokim spożyciem kwasów tłuszczowych omega-3 jest związana z mniej zaawansowanym AMD
Przyszłe kierunki terapeutyczne
Kilka wczesnych faz badań klinicznych wykazało znaczące obiecujące wyniki, tworząc wysokie oczekiwania wobec związanych z nimi faz ekspansji, które są w toku lub przewidywane w najbliższej przyszłości.12 Nadal nie jest jasne, czy niektóre z badanych środków stosowanych w leczeniu suchej AMD mogą predysponować lub przyspieszać tempo progresji do wysiękowej (mokrej) AMD.12
Niemniej jednak, biorąc pod uwagę ogromne i rosnące obciążenie chorobą, jakie stanowi sucha AMD, oczekuje się dalszego szybkiego rozwoju, ze zwiększającą się liczbą badań klinicznych w przewidywalnej przyszłości i optymizmem, że znaczące leczenie zostanie zatwierdzone w najbliższej przyszłości.12
Znaczenie kliniczne predykcji ryzyka
Dokładne przewidywanie czasowe progresji do późnej AMD ma kluczowe znaczenie kliniczne. Pozwoliłoby to na podejmowanie lepszych decyzji dotyczących:
- Leczenia medycznego, szczególnie suplementów doustnych znanych z obniżania ryzyka progresji
- Interwencji dotyczących stylu życia, zwłaszcza zaprzestania palenia i zmiany diety
- Intensywności monitorowania pacjenta, np. częstych badań obrazowych w klinice i/lub dostosowanych programów monitorowania domowego
Badania pokazują, że wykorzystanie skali nasilenia AREDS może znacznie skrócić czas trwania badań klinicznych ukierunkowanych na zmniejszenie progresji wczesnej AMD.7 Łącząc ekstrakcję cech z kolorowych zdjęć dna oka (CFP) przy użyciu uczenia głębokiego z analizą przeżycia, osiągnięto wysoką dokładność prognostyczną w przewidywaniach progresji do późnej AMD i jej podtypów w szerokim przedziale czasowym (1-12 lat).1314
Dokładność tych modeli nie tylko spełnia i przewyższa istniejące standardy kliniczne, ale dodatkowe zalety w warunkach klinicznych obejmują określanie ryzyka powyżej 50% bez konieczności posiadania danych genotypowych.1314
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Treatments for dry age-related macular degeneration: therapeutic avenues, clinical trials and future directions | British Journal of Ophthalmologyhttps://bjo.bmj.com/content/106/3/297
Age-related macular degeneration (AMD) is the leading cause of irreversible blindness in the developed world. […] The implication of vascular endothelial growth factor (VEGF) in the pathogenesis of nAMD and the introduction of anti-VEGF as the gold-standard treatment has drastically changed its prognosis something yet to be seen in dry AMD. […] Several therapeutic approaches have been investigated for dry AMD and are currently in different stages of clinical trial, including antioxidative therapy, drug treatments targeting multiple pathways, cell and gene directed therapies, as well as retinal implants. […] Several therapeutic avenues to reduce the rate of disease progression are being investigated, including (1) drugs with antioxidative properties, (2) inhibitors of the complement cascade, (3) neuroprotective agents, (4) visual cycle inhibitors, (5) gene therapy and (6) cell-based therapies, among others.
- #2 Predicting risk of late age-related macular degeneration using deep learning | npj Digital Medicinehttps://www.nature.com/articles/s41746-020-00317-z
By 2040, age-related macular degeneration (AMD) will affect ~288 million people worldwide. Identifying individuals at high risk of progression to late AMD, the sight-threatening stage, is critical for clinical actions, including medical interventions and timely monitoring. […] When validated against an independent test data set of 601 participants, our model achieved high prognostic accuracy (5-year C-statistic 86.4 (95% confidence interval 86.286.6)) that substantially exceeded that of retinal specialists using two existing clinical standards (81.3 (81.181.5) and 82.0 (81.882.3), respectively). […] These results highlight the potential of deep learning systems to enhance clinical decision-making in AMD patients. […] This would enable improved decision-making regarding: (i) medical treatments, especially oral supplements known to decrease progression risk, (ii) lifestyle interventions, particularly smoking cessation and dietary changes, and (iii) intensity of patient monitoring, e.g., frequent reimaging in clinic and/or tailored home monitoring programs.
- #3 Predicting risk of late age-related macular degeneration using deep learninghttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7453007/
By 2040, age-related macular degeneration (AMD) will affect ~288 million people worldwide. Identifying individuals at high risk of progression to late AMD, the sight-threatening stage, is critical for clinical actions, including medical interventions and timely monitoring. […] When validated against an independent test data set of 601 participants, our model achieved high prognostic accuracy (5-year C-statistic 86.4 (95% confidence interval 86.286.6)) that substantially exceeded that of retinal specialists using two existing clinical standards (81.3 (81.181.5) and 82.0 (81.882.3), respectively). […] These results highlight the potential of deep learning systems to enhance clinical decision-making in AMD patients. […] Making accurate time-based predictions of progression to late AMD is clinically critical. This would enable improved decision-making regarding: (i) medical treatments, especially oral supplements known to decrease progression risk, (ii) lifestyle interventions, particularly smoking cessation and dietary changes, and (iii) intensity of patient monitoring, e.g., frequent reimaging in clinic and/or tailored home monitoring programs.
- #4 Macular Degeneration: Symptoms, Diagnosis & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15246-macular-degeneration
Not everyone who has macular degeneration experiences significant vision loss. […] With dry age-related macular degeneration, vision loss can happen slowly and take a long time to occur. […] Because the condition can affect just one eye, you may not notice any change in vision.
- #5 Dry AMD | Wills Eye Hospitalhttps://www.willseye.org/dry-amd/
Most people with AMD will retain good central vision and the ability to read in their lifetime, although dry AMD may also gradually progress to an advanced form with atrophy of the macula, limiting central vision. […] There is no treatment available yet that can either halt the progression or recover vision loss from dry AMD. However, the Age Related Eye Disease Study (AREDS), sponsored by the National Eye Institute (NEI) of the National Institutes of Health (NIH), showed that a specific formulation of antioxidant vitamins and minerals had a clinically proven benefit in reducing the risk of progression of dry AMD to more advanced stages and associated vision loss by 25%. […] Based on epidemiologic studies, certain lifestyle and nutritional changes may be beneficial. Based on what is known to date, the following recommendations may be made in hopes of improving the prognosis of dry AMD: Stop smoking. Smoking has been associated with vision loss and more advanced forms of AMD. Eat a diet rich in colorful vegetables and fruits. These food groups have been associated with lower rates of progression to advanced AMD and contain anti-oxidants (eg. lutein) which may slow progression of disease. Control blood pressure. High blood pressure is associated with more advanced AMD. Be physically active. People with AMD who are physically active several times a week may reduce their risk for progression to advanced AMD and vision loss. Consider eating food rich in Omega 3 fatty acids. Omega 3 fatty acids are found in cold water fish such as tuna and salmon along with nuts. Studies show that a diet with high omega 3 fatty acid intake is associated with less advanced AMD.
- #6 Dry macular degeneration – Symptoms and causes – Mayo Clinichttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dry-macular-degeneration/symptoms-causes/syc-20350375
Dry macular degeneration is an eye condition that causes blurred vision or reduced central vision. It is caused by the breakdown of a part of the retina known as the macula. Over time, vision may worsen and affect the ability to do things, such as read, drive and recognize faces. But having dry macular degeneration doesn’t mean you’ll lose all your sight. Vision loss is typically central, and people retain their side vision. Some people have only mild central vision loss. In others, it can be more severe. […] Early detection and self-care measures may delay vision loss caused by dry macular degeneration. […] Dry macular degeneration is one of two types of age-related macular degeneration. It can progress to wet macular degeneration, which is when blood vessels grow and leak under the retina. The dry type is more common, but it usually progresses slowly over years. The wet type is more likely to cause a relatively sudden change in vision resulting in serious vision loss.
- #7 Pace of eye disease over two years predicts long-term outcome | National Eye Institutehttps://www.nei.nih.gov/about/news-and-events/news/pace-eye-disease-over-two-years-predicts-long-term-outcome
Progression along an age-related macular degeneration (AMD) severity scale over two years predicts the likelihood of developing late-stage disease five years later, according to a new report from researchers at the National Eye Institute (NEI). […] This is especially important for the early stage of macular degeneration, where there’s very little vision change. […] While there are treatments for wet AMD that can slow vision loss, there are no treatments currently available for dry AMD. […] According to the latest report, participants who had increased at least two steps along the trials 9-step severity scale within the first two years of the study had a significantly greater risk of progressing to late AMD five years later, and that likelihood was even greater for those who had increased at least three steps along the scale. […] These two-step and three-step scale increases were also associated with a higher chance of vision loss five years later. […] This study shows that use of the AREDS severity scale can substantially shorten the duration of clinical trials directed at reducing the progression of early AMD.
- #8 [2007.09550] Predicting risk of late age-related macular degeneration using deep learninghttps://arxiv.org/abs/2007.09550
By 2040, age-related macular degeneration (AMD) will affect approximately 288 million people worldwide. Identifying individuals at high risk of progression to late AMD, the sight-threatening stage, is critical for clinical actions, including medical interventions and timely monitoring. […] When validated against an independent test dataset of 601 participants, our model achieved high prognostic accuracy (five-year C-statistic 86.4 (95% confidence interval 86.2-86.6)) that substantially exceeded that of retinal specialists using two existing clinical standards (81.3 (81.1-81.5) and 82.0 (81.8-82.3), respectively). […] These results highlight the potential of deep learning systems to enhance clinical decision-making in AMD patients.
- #9 Predicting risk of late age-related macular degeneration using deep learning – ADShttps://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020arXiv200709550P/abstract
By 2040, age-related macular degeneration (AMD) will affect approximately 288 million people worldwide. Identifying individuals at high risk of progression to late AMD, the sight-threatening stage, is critical for clinical actions, including medical interventions and timely monitoring. […] When validated against an independent test dataset of 601 participants, our model achieved high prognostic accuracy (five-year C-statistic 86.4 (95% confidence interval 86.2-86.6)) that substantially exceeded that of retinal specialists using two existing clinical standards (81.3 (81.1-81.5) and 82.0 (81.8-82.3), respectively). […] Interestingly, our approach offers additional strengths over the existing clinical standards in AMD prognosis (e.g., risk ascertainment above 50%) and is likely to be highly generalizable, given the breadth of training data from 82 US retinal specialty clinics.
- #10 Predicting risk of late age-related macular degeneration using deep learning – ADShttps://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020arXiv200709550P/abstract
Indeed, during external validation through training on AREDS and testing on AREDS2 as an independent cohort, our model retained substantially higher prognostic accuracy than existing clinical standards. These results highlight the potential of deep learning systems to enhance clinical decision-making in AMD patients.
- #11 Dry macular degeneration – Symptoms and causes – Mayo Clinichttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dry-macular-degeneration/symptoms-causes/syc-20350375
People whose dry macular degeneration has progressed to central vision loss have a higher risk of depression and social isolation. With profound loss of vision, people may see visual hallucinations. This condition is called Charles Bonnet syndrome. Dry macular degeneration may progress to wet macular degeneration, which can quickly cause complete vision loss if left untreated.
- #12 Treatments for dry age-related macular degeneration: therapeutic avenues, clinical trials and future directions | British Journal of Ophthalmologyhttps://bjo.bmj.com/content/106/3/297
Several early phase clinical trials have shown significant promise, creating high expectations from the associated expansion phases that are ongoing or anticipated in the near future. […] It is still unclear if some of the investigational agents used to treat dry AMD can predispose or accelerate the rate of progression to nAMD. […] Nevertheless, given the enormous and increasing burden of disease that dry AMD represents, continued rapid development is expected, with the number of clinical trials increasing into the foreseeable future and optimism that a meaningful treatment will be approved in the near future.
- #13 Predicting risk of late age-related macular degeneration using deep learning | npj Digital Medicinehttps://www.nature.com/articles/s41746-020-00317-z
The prediction accuracy of the approaches was compared using the 5-year C-statistic as the primary outcome measure. The 5-year C-statistic of the two DL approaches met and substantially exceeded that of both existing standards. […] Overall, DL-based image analysis provided more accurate predictions than those from retinal specialist grading using the two existing standards. […] In conclusion, combining DL feature extraction of CFP with survival analysis achieved high prognostic accuracy in predictions of progression to late AMD, and its subtypes, over a wide time interval (112 years). Not only did its accuracy meet and surpass existing clinical standards, but additional strengths in clinical settings include risk ascertainment above 50% and without genotype data.
- #14 Predicting risk of late age-related macular degeneration using deep learninghttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7453007/
The prediction accuracy of the approaches was compared using the 5-year C-statistic as the primary outcome measure. The 5-year C-statistic of the two DL approaches met and substantially exceeded that of both existing standards. […] Overall, DL-based image analysis provided more accurate predictions than those from retinal specialist grading using the two existing standards. […] In conclusion, combining DL feature extraction of CFP with survival analysis achieved high prognostic accuracy in predictions of progression to late AMD, and its subtypes, over a wide time interval (112 years). Not only did its accuracy meet and surpass existing clinical standards, but additional strengths in clinical settings include risk ascertainment above 50% and without genotype data.