związki antrachinonowe
Związki antrachinonowe to grupa naturalnych związków organicznych, będących pochodnymi antrachinonu (9,10-antrachinonu), o charakterystycznej żółtej, pomarańczowej lub czerwonej barwie. W medycynie mają istotne znaczenie ze względu na swoje właściwości farmakologiczne, szczególnie przeczyszczające.
Naturalnie występują w wielu roślinach leczniczych, takich jak aloes (Aloe vera), kruszyna (Frangula alnus), rzewień (Rheum palmatum) czy szakłak (Rhamnus). Mechanizm działania przeczyszczającego związków antrachinonowych polega na drażnieniu zakończeń nerwowych w ścianie jelita grubego, co stymuluje perystaltykę oraz hamuje wchłanianie wody i elektrolitów w jelicie, prowadząc do efektu przeczyszczającego po 6-12 godzinach od podania.
W praktyce klinicznej preparaty zawierające związki antrachinonowe stosowane są w zaparciach, przed badaniami diagnostycznymi przewodu pokarmowego oraz przed zabiegami operacyjnymi. Należy jednak pamiętać o przeciwwskazaniach, które obejmują niedrożność jelit, choroby zapalne jelit, bóle brzucha o nieznanej etiologii, krwawienia z przewodu pokarmowego oraz ciążę i okres laktacji. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do uzależnienia, melanosis coli (przebarwienia śluzówki okrężnicy) oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.
Poza działaniem przeczyszczającym, niektóre związki antrachinonowe wykazują również właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe oraz przeciwnowotworowe, co czyni je przedmiotem badań w poszukiwaniu nowych leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sennozydy – Przedawkowanie
Przedawkowanie sennozydów, aktywnych składników preparatów takich jak Senalax Extra (17 mg sennozydów/tabletka) oraz Senes Apteo Med (28 mg sennozydów/saszetka), prowadzi do nasilonych efektów przeczyszczających, manifestujących się kurczowym bólem brzucha i ostrą biegunką. Skutkiem jest znaczna utrata wody i elektrolitów, zwłaszcza potasu i wapnia, co wywołuje hipokaliemię i hipokalcemiię. Zaburzenia te mają wysokie ryzyko powikłań kardiologicznych (arytmie, tachykardia) oraz nerwowo-mięśniowych (osłabienie, drżenia i bolesne skurcze mięśni). Szczególnie niebezpieczne są interakcje z glikozydami nasercowymi, lekami moczopędnymi, glikokortykosteroidami i preparatami z korzeniem lukrecji, które mogą nasilać zaburzenia hemodynamiczne.
arytmia, drżenia mięśniowe, działanie przeczyszczające, enzymy wątrobowe, glikokortykosteroidy, glikozydy nasercowe, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokalcemia, hipokaliemia, korzeń lukrecji, kurczowy ból brzucha, leki moczopędne, odwodnienie, osłabienie mięśniowe, ostra biegunka, perystaltyka, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, sennozydy, skurcze mięśni, skurcze mięśni gładkich, tachykardia, toksyczne zapalenie wątroby, uszkodzenie hepatocytów, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodnictwa, zaburzenia rytmu serca, zagęszczenie krwi, związki antrachinonowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Boldovera (3,150-3,745 mg hydroksyantrachinonów w przeliczeniu na aloinę + 10 mg + 1 mg)/tabletkę
Boldovera to lek doustny zawierający 3,150-3,745 mg hydroksyantrachinonów w przeliczeniu na aloinę, 10 mg wyciągu z ziela dymnicy oraz 1 mg boldyny w jednej tabletce. Stosowany jest w zaburzeniach trawienia oraz zaparciach. Dawkowanie w zaburzeniach trawienia wynosi 1-2 tabletki przed posiłkami, nie częściej niż 4 razy na dobę, z maksymalną dawką dobową 8 tabletek. W przypadku sporadycznych zaparć zaleca się 3-5 tabletek raz dziennie, wieczorem, 2-3 razy w tygodniu, aby uniknąć przyzwyczajenia i osłabienia perystaltyki jelit. Produkt jest przeciwwskazany u osób poniżej 18 roku życia. Czas stosowania nie powinien przekraczać 7-10 dni ze względu na ryzyko uzależnienia i zaburzeń funkcji jelit.