aglikon antrachinonowy
Aglikony antrachinonowe to organiczne związki chemiczne będące pochodnymi antrachinonu, które stanowią aktywną część wielu glikozydów antrachinonowych występujących naturalnie w roślinach leczniczych. Struktura chemiczna aglikonów antrachinonowych opiera się na pierścieniu antrachinonu, który może posiadać różne grupy funkcyjne wpływające na ich właściwości farmakologiczne.
W medycynie aglikony antrachinonowe znane są głównie z działania przeczyszczającego. Związki te występują w takich roślinach jak aloes, kruszyna, rzewień czy strączyńce. Mechanizm ich działania polega na stymulacji perystaltyki jelita grubego poprzez bezpośrednie drażnienie ściany jelita oraz hamowanie wchłaniania wody i elektrolitów, co prowadzi do efektu przeczyszczającego.
Leki zawierające aglikony antrachinonowe stosowane są w krótkotrwałym leczeniu zaparć, jednak ich długotrwałe stosowanie może prowadzić do uzależnienia, zaburzeń równowagi elektrolitowej oraz uszkodzenia błony śluzowej jelita. W praktyce klinicznej konieczne jest ostrożne stosowanie preparatów zawierających te związki, szczególnie u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit, krwawieniami z przewodu pokarmowego oraz kobiet w ciąży.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Glukofrangulina A – Właściwości farmakokinetyczne
Glukofrangulina A, glikozyd antracenowy obecny w korze kruszyny (Rhamnus frangula L.), charakteryzuje się specyficznym metabolizmem i farmakokinetyką, która determinuje jej działanie przeczyszczające. Substancja ta nie ulega rozkładowi przez enzymy trawienne w górnym odcinku przewodu pokarmowego i jest aktywowana dopiero w jelicie grubym przez bakterie jelitowe, które przekształcają ją do aktywnego metabolitu – emodyno-9-antronu. Po biotransformacji aglikony antrachinonowe są wchłaniane do krwiobiegu i ulegają dalszym przemianom do pochodnych glukuronidowych i siarczanowych. W moczu po podaniu doustnym wykrywa się charakterystyczne metabolity: reinę, emodynę oraz śladowe ilości chryzofanolu. Aktywne metabolity, zwłaszcza reina, mogą przenikać do mleka matki w niewielkich ilościach oraz, w ograniczonym stopniu, przez barierę łożyskową.
aglikon antrachinonowy, antron reiny, bakterie jelitowe, bariera łożyskowa, chryzofanol, działanie przeczyszczające, emodyna, emodyno-9-antron, enzym trawienny, Frangula alnus, glikozyd antracenowy, glikozyd antrachinonowy, glukuronid, kora kruszyny, liść senesu, pochodna glukuronidowa, pochodna siarczanowa, polimer polichinonowy, reina, Rhamnus frangula, siarczan, strąk senesu, wydalanie z żółcią, β-O-glikozyd - Leksykon substancji czynnych
Kminek – Właściwości farmakokinetyczne
Kminek (Carum carvi L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, jednak jego farmakokinetyka pozostaje słabo poznana. W preparatach zawierających kminek często występują także składniki o działaniu przeczyszczającym, takie jak kora kruszyny i listek senesu, których β-O-połączone glikozydy nie są trawione enzymatycznie w górnym odcinku przewodu pokarmowego, lecz metabolizowane przez bakterie jelita grubego do aktywnych metabolitów: emodyno-9-antronu (kora kruszyny) oraz antronu reiny (listek senesu). Metabolity te ulegają dalszemu wchłanianiu i koniugacji do form glukuronidowych i siarczanowych, a ich eliminacja odbywa się głównie z kałem (około 90% sennozydów) oraz moczem (3-6%). Maksymalne stężenie reiny we krwi po podaniu 20 mg sennozydów wynosiło 100 ng/ml, bez obserwowanej akumulacji. Aktywne metabolity przenikają w niewielkich ilościach do mleka matki i przez łożysko, co ma znaczenie kliniczne w kontekście stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
aglikon, aglikon antrachinonowy, antron reiny, bakterie jelitowe, chryzofanol, działanie przeczyszczające, emodyna, emodyno-9-antron, farmakodynamika, glikozydy, glukuronid, interakcja farmakokinetyczna, kminek, kora kruszyny, listek senesu, perystaltyka, reina, sennidyna, sennozyd, siarczan, właściwość farmakokinetyczna, związek antranoidowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Normosan fix 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/saszetkę
Preparat Normosan fix zawiera glikozydy antrachinonowe z kory kruszyny oraz sennozydy z listków senesu, które wykazują specyficzne właściwości farmakokinetyczne. Oba typy związków nie są wchłaniane ani metabolizowane w górnym odcinku przewodu pokarmowego, a ich aktywacja następuje w jelicie grubym pod wpływem flory bakteryjnej, gdzie glikozydy przekształcają się w aktywne metabolity, takie jak emodyno-9-antron i antron reiny. Aglikony antrachinonowe ulegają wchłanianiu i dalszemu metabolizmowi w wątrobie do koniugatów glukuronidowych i siarczanowych. Po podaniu doustnym wyciągu z kory kruszyny w moczu wykrywa się reinę, emodynę oraz śladowe ilości chryzofanolu, natomiast po podaniu sennozydów (20 mg/dobę przez 7 dni) maksymalne stężenie reiny we krwi osiąga 100 ng/ml, bez obserwowanej akumulacji. Wydalanie metabolitów odbywa się głównie z kałem (około 90% sennozydów w postaci polimerów), a także z moczem (3-6%) i żółcią.
aglikon antrachinonowy, akumulacja leku, antron reiny, badanie farmakokinetyczne, biotransformacja, chryzofanol, działanie przeczyszczające, emodyna, emodyno-9-antron, flora bakteryjna, glikozyd antrachinonowy, hydroliza enzymatyczna, koniugat glukuronidowy, kora kruszyny, listek senesu, metabolizm wątrobowy, pochodna glukuronidowa, prolek, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, reina, sennozyd, stężenie we krwi, utlenianie, właściwość farmakokinetyczna, wydalanie składników, związek polichinonowy - Leksykon substancji czynnych
Senes – Właściwości farmakokinetyczne
Sennozydy, glikozydy hydroksyantracenowe obecne w preparatach zawierających senes (np. Figura 1, Normosan, Normosan fix), charakteryzują się brakiem absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego ze względu na obecność wiązań β-O-glikozydowych, które nie są hydrolizowane przez ludzkie enzymy trawienne. Aktywacja farmakologiczna następuje w jelicie grubym, gdzie pod wpływem flory bakteryjnej sennozydy są przekształcane do aktywnych metabolitów, głównie antronu reiny. Stopień absorpcji tych metabolitów jest niski, nie przekraczający 10%. Po wchłonięciu do krwiobiegu antron reiny ulega intensywnej biotransformacji wątrobowej do reiny i sennidyn, które występują głównie jako koniugaty glukuronidowe i siarczanowe. W badaniach klinicznych po podaniu 20 mg sennozydów przez 7 dni maksymalne stężenie reiny w osoczu wynosiło 100 ng/ml, bez obserwacji kumulacji metabolitów.
aglikon antrachinonowy, antron reiny, bariera łożyskowa, biotransformacja wątrobowa, chryzofanol, emodyna, emodyno-9-antron, flora bakteryjna, flora bakteryjna jelita, glikozyd hydroksyantracenowy, kora kruszyny, krwiobieg, kumulacja leku, osocze krwi, pochodna glukuronidowa, pochodna siarczanowa, przemiana metaboliczna, reina, sennidyna, sennozyd, wiązanie β-O-glikozydowe, wydalanie z moczem, wydalanie z żółcią - Leksykon substancji czynnych
Bez czarny – Właściwości farmakokinetyczne
Owoc bzu czarnego (Sambucus nigra L., fructus) jest składnikiem preparatów Normosan oraz Normosan fix, zawierających odpowiednio 10,1-23,7 g/100 g oraz 0,142-0,332 g/saszetkę (1,4 g) mieszanki ziół o działaniu przeczyszczającym. Farmakokinetyka tych preparatów jest złożona i wynika z metabolizmu glikozydów antrachinonowych, głównie pochodzących z kory kruszyny i listków senesu. Związki te nie ulegają wchłanianiu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, a ich aktywacja następuje w jelicie grubym pod wpływem bakterii jelitowej flory, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów, takich jak emodyno-9-antron i antron reiny. Po wchłonięciu aglikony podlegają dalszym przemianom do pochodnych glukuronidowych i siarczanowych, które są wykrywane we krwi i moczu.
aglikon antrachinonowy, antron reiny, bariera łożyskowa, chryzofanol, działanie przeczyszczające, emodyno-9-antron, enzym trawienny, flora jelitowa, glikozyd, glikozyd antrachinonowy, jelito grube, kątnica, kora kruszyny, kwas glukuronowy, listek senesu, mikrobiota jelitowa, owoc bzu czarnego, pochodna glukuronidowa, pochodna siarczanowa, przewód pokarmowy, reina, Sambucus nigra, sennidyna, sennozyd, siarczan, żółć, związek polichinonowy, związki antrachinonowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Normosan caps 15 mg glukofrangulin w przeliczeniu na glukofrangulinę A
Produkt Normosan caps zawiera 15 mg glikozydów antracenowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) pochodzących z kory kruszyny (Rhamnus frangula L.). Ze względu na strukturę β-O-glikozydów, substancje te nie ulegają trawieniu enzymatycznemu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, co skutkuje ograniczoną absorpcją w jelicie cienkim. Kluczową rolę w aktywacji farmakologicznej odgrywa mikrobiota jelita grubego, która przekształca glikozydy do aktywnych metabolitów, głównie emodyno-9-antronu. Po absorpcji aglikonów antrachinonowych następuje faza II metabolizmu wątrobowego, obejmująca glukuronidację i sulfonowanie, co zwiększa hydrofilowość metabolitów i ułatwia ich eliminację. W moczu po podaniu doustnym wykrywane są główne metabolity: reina, emodyna oraz śladowe ilości chryzofanolu, potwierdzając systemową absorpcję tych związków.
aglikon antrachinonowy, bariera łożyskowa, biotransformacja, chryzofanol, emodyna, emodyno-9-antron, glikozyd antracenowy, glukofranguina A, glukuronidacja, kora kruszyny, metabolit, mikrobiota jelitowa, mikroflora jelitowa, pochodna glukuronidowa, pochodna siarczanowa, proces ADME, reina, Rhamnus frangula, sulfonowanie, wyciąg z kory kruszyny, związek antrachinonowy, β-O-glikozyd