Właściwości farmakodynamiczne leku Cordarone

Cordarone (chlorowodorek amiodaronu) jest lekiem przeciwarytmicznym należącym do klasy III według klasyfikacji Vaughana Williamsa (kod ATC: C01BD01). Roztwór do wstrzykiwań Cordarone zawiera 50 mg/ml amiodaronu chlorowodorku, co daje 150 mg substancji czynnej w jednej ampułce (3 ml).¹

Mechanizm działania przeciwarytmicznego

Działanie przeciwarytmiczne amiodaronu opiera się na kilku mechanizmach farmakodynamicznych, które wpływają na elektrofizjologię mięśnia sercowego. Do najważniejszych właściwości należy wydłużenie fazy 3 potencjału czynnościowego komórek mięśnia sercowego, co powoduje zwolnienie przepływu jonów potasu. Efekt ten jest charakterystyczny dla leków przeciwarytmicznych klasy III według klasyfikacji Vaughana Williamsa.²

Amiodaron wykazuje działanie antyadrenergiczne na receptory alfa i beta, co przyczynia się do jego skuteczności w kontrolowaniu wielu typów arytmii.³

Wpływ na czynność elektryczną serca

Działanie elektrofizjologiczne amiodaronu obejmuje następujące efekty:

• Zwolnienie czynności serca poprzez obniżenie automatyzmu węzła zatokowego, przy czym efekt ten nie jest znoszony przez atropinę⁴
• Zwolnienie przewodzenia na poziomie węzła zatokowo-przedsionkowego, przedsionków i węzła przedsionkowo-komorowego, przy czym efekt ten jest bardziej nasilony przy szybszym rytmie serca⁵
• Wydłużenie okresu refrakcji i zmniejszenie pobudliwości komórek mięśnia sercowego w obrębie przedsionków, węzła przedsionkowo-komorowego i komór⁶
• Zwolnienie przewodzenia i wydłużenie okresu refrakcji w dodatkowych szlakach przedsionkowo-komorowych⁷

Istotnym aspektem farmakodynamicznym amiodaronu jest brak ujemnego działania inotropowego, co oznacza, że lek nie upośledza kurczliwości mięśnia sercowego.⁸ Ta właściwość odróżnia go od wielu innych leków przeciwarytmicznych i umożliwia jego stosowanie u pacjentów z niewydolnością serca.

Stosowanie amiodaronu u dzieci

Chociaż nie przeprowadzono kontrolowanych badań u dzieci, opublikowane badania kliniczne oceniające bezpieczeństwo stosowania amiodaronu objęły 1118 dzieci z różnymi zaburzeniami rytmu serca.⁹ W badaniach tych stosowano następujące schematy dawkowania dożylnego:

• Dawka nasycająca: 5 mg/kg masy ciała podana w czasie od 20 minut do 2 godzin
• Dawka podtrzymująca: 10 do 15 mg/kg masy ciała/dobę podana w infuzji ciągłej trwającej od kilku godzin do kilku dni¹⁰

W przypadkach gdy jest to konieczne, można rozpocząć jednoczesne leczenie amiodaronem podawanym doustnie, co może zapewnić ciągłość terapii.¹¹

Skuteczność w resuscytacji krążeniowo-oddechowej

Bezpieczeństwo i skuteczność amiodaronu w formie dożylnej u pacjentów z zatrzymaniem krążenia w warunkach pozaszpitalnych w mechanizmie migotania komór, gdy defibrylacja nie jest skuteczna, zostały dobrze udokumentowane w dwóch kluczowych badaniach klinicznych z zastosowaniem podwójnie ślepej próby:¹²

• Badanie ARREST – porównanie amiodaronu z placebo
• Badanie ALIVE – porównanie amiodaronu z lidokainą

W obu badaniach pierwszorzędowym punktem końcowym było przeżycie do momentu przyjęcia do szpitala.¹³

Wyniki badania ARREST

W badaniu ARREST uczestniczyło 504 pacjentów z zatrzymaniem krążenia w warunkach pozaszpitalnych w mechanizmie migotania komór lub komorowej częstoskurczu komorowego bez tętna, opornych na trzykrotną lub większą liczbę defibrylacji i adrenalinę.¹⁴ Pacjentów poddano randomizacji do dwóch grup:

• Grupa otrzymująca amiodaron (246 pacjentów) – dawka 300 mg amiodaronu rozpuszczonego w 20 ml 5% glukozy, podanego w szybkim wstrzyknięciu do żyły obwodowej
• Grupa otrzymująca placebo (258 pacjentów)

Spośród 197 chorych (39% wszystkich pacjentów), którzy przeżyli do momentu przyjęcia do szpitala, zastosowanie amiodaronu istotnie zwiększało szansę na skuteczną resuscytację: 44% chorych w grupie otrzymującej amiodaron w porównaniu do 34% w grupie otrzymującej placebo (p=0,03).¹⁵

Po dokonaniu korekty względem innych niezależnych czynników rokowniczych, skorygowana wartość ilorazu szans dla przeżycia do momentu przyjęcia do szpitala wyniosła 1,6 dla amiodaronu w porównaniu z grupą placebo (95% przedział ufności, 1,1 do 2,4; p=0,02).¹⁶

W grupie pacjentów otrzymujących amiodaron zaobserwowano częstsze występowanie działań niepożądanych w porównaniu do grupy placebo:

• Niedociśnienie: 59% w grupie amiodaronu vs 25% w grupie placebo (p=0,04)
• Bradykardia: 41% w grupie amiodaronu vs 25% w grupie placebo (p=0,004)¹⁷

Wyniki badania ALIVE

W badaniu ALIVE uczestniczyło 347 pacjentów z migotaniem komór opornym na trzykrotną defibrylację, podanie adrenaliny z następową, kolejną defibrylacją, lub z nawrotem migotania komór po początkowej, skutecznej defibrylacji.¹⁸ Pacjentów poddano randomizacji do dwóch grup:

• Grupa otrzymująca amiodaron (180 pacjentów) – dawka 5 mg/kg szacowanej masy ciała, rozpuszczone w 30 ml 5% glukozy, z placebo odpowiadającym lidokainie
• Grupa otrzymująca lidokainę (167 pacjentów) – dawka 1,5 mg/kg w stężeniu 10 mg/ml, z placebo odpowiadającym amiodaronowi, zawierającym ten sam rozpuszczalnik (polisorbat 80)

Wyniki badania ALIVE wykazały istotny wzrost szans na skuteczną resuscytację i przyjęcie do szpitala w przypadku zastosowania amiodaronu: 22,8% chorych w grupie otrzymującej amiodaron (41 spośród 180 pacjentów) w porównaniu do 12% w grupie otrzymującej lidokainę (20 spośród 167 pacjentów) (p=0,009).¹⁹

Po dokonaniu korekty względem innych czynników mogących wpływać na prawdopodobieństwo przeżycia, skorygowana wartość ilorazu szans na przeżycie do momentu przyjęcia do szpitala u chorych otrzymujących amiodaron w porównaniu z pacjentami otrzymującymi lidokainę wyniosła 2,49 (95% przedział ufności, 1,28 do 4,85; p=0,007).²⁰

W badaniu ALIVE nie stwierdzono istotnych różnic pomiędzy grupami w zakresie:

• Odsetka pacjentów wymagających leczenia bradykardii z zastosowaniem atropiny
• Odsetka pacjentów wymagających leczenia presyjnego z zastosowaniem dopaminy
• Odsetka chorych, którzy otrzymali dodatkowo lidokainę w próbie otwartej²¹

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Amiodaron jest skutecznym lekiem przeciwarytmicznym klasy III z wielokierunkowym działaniem na elektrofizjologię serca. Mechanizmy jego działania obejmują wydłużenie potencjału czynnościowego, zwolnienie przewodzenia w węźle zatokowo-przedsionkowym i przedsionkowo-komorowym, wydłużenie okresu refrakcji oraz działanie antyadrenergiczne. W badaniach klinicznych wykazano jego przewagę nad placebo i lidokainą w leczeniu opornego migotania komór podczas zatrzymania krążenia, co potwierdza istotną rolę amiodaronu w resuscytacji krążeniowo-oddechowej.