nowotwór złośliwy gardła środkowego
Nowotwór złośliwy gardła środkowego (orofarynx) to choroba nowotworowa rozwijająca się w obrębie części gardła znajdującej się za jamą ustną, obejmująca migdałki podniebienne, podstawę języka, podniebienie miękkie i tylną ścianę gardła. Najczęstszym typem histologicznym jest rak płaskonabłonkowy, stanowiący ponad 90% przypadków.
Etiologia tego nowotworu jest złożona, a główne czynniki ryzyka obejmują przewlekłe spożywanie alkoholu, palenie tytoniu oraz zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), szczególnie typem 16. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowań na raka gardła środkowego związanego z infekcją HPV, który charakteryzuje się innym profilem klinicznym i lepszym rokowaniem niż nowotwory związane z używkami.
Objawy nowotworu złośliwego gardła środkowego mogą obejmować trudności w połykaniu (dysfagię), ból gardła, uczucie ciała obcego w gardle, niewyraźną mowę, krwioplucie oraz jednostronne powiększenie węzłów chłonnych szyi. W zaawansowanych przypadkach mogą wystąpić zaburzenia oddychania i znaczna utrata masy ciała.
Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, endoskopię górnych dróg oddechowych z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego oraz badania obrazowe (TK, MRI, PET-CT) w celu oceny zaawansowania. Nowoczesne algorytmy diagnostyczne uwzględniają również testy w kierunku HPV, co ma znaczenie prognostyczne i terapeutyczne.
Leczenie nowotworu złośliwego gardła środkowego jest wielospecjalistyczne i może obejmować chirurgię (w tym zabiegi z dostępu przez jamę ustną przy użyciu robotów), radioterapię oraz chemioterapię, stosowane samodzielnie lub w skojarzeniu, w zależności od stopnia zaawansowania choroby. W nowotworach HPV-dodatnich coraz częściej stosuje się strategie deeskalacji leczenia, aby zmniejszyć toksyczność terapii przy zachowaniu wysokiej skuteczności.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak migdałków – Diagnostyka i diagnoza
Rak migdałków, stanowiący około 23% nowotworów jamy ustnej i gardła, jest najczęstszą formą raka gardła środkowego. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, endoskopii (giętki endoskop przez nos, laryngoskopia, panendoskopia) oraz biopsji, w tym cienkoigłowej (FNA), kleszczykowo-wycinkowej, szczoteczkowej lub tonsillektomii diagnostycznej. Kluczowe jest oznaczenie statusu HPV, który ma istotne znaczenie prognostyczne i terapeutyczne – HPV-dodatni rak migdałków charakteryzuje się lepszym rokowaniem (5-letnie przeżycie około 71% vs. 46% w HPV-ujemnych) oraz lepszą odpowiedzią na radioterapię. Ocena zaawansowania choroby odbywa się według systemu TNM (AJCC/UICC), uwzględniającego rozmiar guza (T), przerzuty do węzłów chłonnych (N) oraz przerzuty odległe (M), z dodatkowym uwzględnieniem statusu HPV w najnowszej, ósmej edycji klasyfikacji.
asymetria migdałków, badanie endoskopowe, badanie fizykalne, biopsja, biopsja cienkoigłowa, biopsja szczoteczkowa, chemioradioterapia, chirurgia laserowa, chirurgia robotyczna, de-eskalacja leczenia, endoskopia, immunoterapia, kserostomia, laryngoskopia, nawrót choroby, neuropatia, nowotwór złośliwy gardła środkowego, otolaryngolog, panendoskopia, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, radioterapia, rak gardła środkowego, rak migdałków, rezonans magnetyczny, system TNM, terapia celowana, tomografia komputerowa, ultrasonografia, węzeł chłonny, wirus brodawczaka ludzkiego, wywiad medyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak migdałków – Patofizjologia i mechanizm
Rak migdałków stanowi najczęstszą postać nowotworu złośliwego gardła środkowego, odpowiadając za około 23,1% wszystkich nowotworów w tej lokalizacji. Jego częstość gwałtownie wzrasta, głównie z powodu infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza typu 16, który jest kluczowym czynnikiem onkogennym. HPV-pozytywne raki migdałków charakteryzują się morfologią nierogowaciejącą i rozwijają się z głębokiej tkanki limfoidalnej krypt migdałkowych, podczas gdy HPV-negatywne guzy mają morfologię rogowaciejącą i powstają z nabłonka powierzchniowego. Przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych szyi występują u około 70% pacjentów, co znacząco pogarsza rokowanie. Wpływ onkoprotein E6 i E7 wirusa HPV na białka supresorowe p53 i Rb prowadzi do utraty kontroli cyklu komórkowego, niestabilności genomowej i unikania apoptozy, co sprzyja rozwojowi nowotworu. Klasyfikacja WHO rozróżnia obecnie HPV-pozytywne i HPV-negatywne raki migdałków jako odrębne jednostki kliniczne i morfologiczne, co ma istotne znaczenie prognostyczne i terapeutyczne.
apoptoza, choroba refluksowa przełyku, de-eskalacja leczenia, dysplazja, guz, komórka nowotworowa, limfadenopatia, limfadenopatia szyjna, naczynie limfatyczne, niestabilność genomowa, nowotwór złośliwy gardła środkowego, onkoproteina E6 i E7, przerzut do regionalnych węzłów chłonnych, rak migdałków, rak neuroendokrynny, rak płaskonabłonkowy, rak przerzutowy, refluks żołądkowo-przełykowy, szczepionka przeciw HPV, tonsilektomia, węzeł chłonny szyi, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiana przedrakowa