sodu pikosiarczan
Pikosiarczan sodu to organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeczyszczający. Należy do grupy środków przeczyszczających działających drażniąco na błonę śluzową jelita, co zwiększa perystaltykę i przyspiesza pasaż jelitowy. Jest metabolizowany przez bakterie jelitowe do aktywnych metabolitów, które stymulują zakończenia nerwowe w ścianie jelita.
W praktyce klinicznej pikosiarczan sodu jest stosowany w zaparciach różnego pochodzenia, w przygotowaniu do badań diagnostycznych przewodu pokarmowego oraz przed zabiegami chirurgicznymi. Lek działa po 6-12 godzinach od podania, co należy uwzględnić przy planowaniu terapii. Jest dostępny w postaci kropli, tabletek oraz w preparatach złożonych, często w połączeniu z cytrynianiem magnezu.
Należy zachować ostrożność przy stosowaniu pikosiarczanu sodu u pacjentów z zaburzeniami wodno-elektrolitowymi, niewydolnością nerek, zaburzeniami pracy serca oraz u osób w podeszłym wieku. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do uzależnienia i zaburzeń funkcji motorycznej jelita. Najczęstsze działania niepożądane obejmują bóle brzucha, nudności, biegunkę oraz zaburzenia równowagi elektrolitowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/160 ml
CitraFleet, roztwór doustny zawierający 0,01 g sodu pikosiarczanu, 3,50 g magnezu tlenku lekkiego oraz 10,97 g kwasu cytrynowego w 160 ml butelce, jest przeznaczony do przygotowania przewodu pokarmowego u pacjentów dorosłych (≥18 lat) przed badaniami lub zabiegami. Dawkowanie obejmuje trzy schematy dostosowane do godziny planowanego badania: standardowy (wieczór przed i rano w dniu badania), dla wczesnych godzin porannych (południe i wieczór dnia poprzedniego) oraz dla popołudniowych lub wieczornych procedur (dwie dawki rano w dniu badania). Niezbędne jest zachowanie minimum 5-godzinnego odstępu między podaniem pierwszej i drugiej butelki. Lek podaje się doustnie bez rozcieńczania, a po każdej dawce pacjent powinien wypić 1,5-2 litry klarownych płynów, w tempie 250-400 ml/godz., aby zapewnić odpowiednie nawodnienie i uniknąć zaburzeń elektrolitowych.
dieta ubogobłonnikowa, hiponatremia, klarowne płyny, kwas cytrynowy, magnezu tlenek, oczyszczenie jelita, oczyszczenie przewodu pokarmowego, preparat przeczyszczający, procedura diagnostyczna, procedura terapeutyczna, protokół żywieniowy, roztwory elektrolitowe, sodu pikosiarczan, zabieg medyczny, znieczulenie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pikopil 7,5 mg
Lek Pikopil w postaci tabletek 7,5 mg zawiera jako substancję czynną sodu pikosiarczan jednowodny, odpowiadający 7,5 mg sodu pikosiarczanu bezwodnego. Preparat jest wskazany do krótkotrwałego leczenia przewlekłego lub nawykowego zaparcia u dorosłych oraz dzieci powyżej 10 roku życia. Tabletki mają średnicę 8 mm, grubość 2,4 mm, są białe do prawie białych, okrągłe, płaskie z linią podziału umożliwiającą podział na dawki po 3,75 mg. Każda tabletka zawiera 145,5 mg laktozy, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy. Lek nie jest przeznaczony do długotrwałej terapii i powinien być stosowany wyłącznie u pacjentów spełniających określone kryteria kliniczne, w tym u dzieci powyżej 10 lat z przewlekłym lub nawykowym zaparciem wymagającym interwencji farmakologicznej.
Mechanizm działania sodu pikosiarczanu opiera się na lokalnym efekcie w jelicie grubym, gdzie zwiększa perystaltykę oraz ułatwia zatrzymywanie wody i elektrolitów w świetle jelita, co sprzyja defekacji. Dawkowanie leku można indywidualizować dzięki linii podziału tabletki, co jest szczególnie istotne u pacjentów wrażliwych na działanie przeczyszczające lub u młodszych pacjentów powyżej 10 roku życia. Lekarz powinien zwrócić uwagę na krótkotrwały charakter terapii oraz przeciwwskazania, w tym wiek poniżej 10 lat oraz nietolerancję laktozy. Pikopil stanowi skuteczne rozwiązanie w leczeniu zaparć o charakterze przewlekłym lub nawykowym, wymagających farmakologicznego wsparcia.
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/sasz.
Produkt leczniczy CitraFleet, zawierający sodu pikosiarczan (0,01 g), magnezu tlenek lekki (3,50 g) oraz kwas cytrynowy (10,97 g), może wywoływać działania niepożądane takie jak zmęczenie i zawroty głowy, które są najprawdopodobniej związane z odwodnieniem organizmu wynikającym z utraty płynów i elektrolitów podczas stosowania leku. Objawy te mają łagodny do umiarkowanego wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn, co wymaga szczególnej uwagi lekarza przepisującego lek. Wskazane jest poinformowanie pacjenta o ryzyku oraz zalecenie odpowiedniego nawodnienia, a także powstrzymania się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn w przypadku wystąpienia objawów obniżających sprawność psychomotoryczną.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba serca, CitraFleet, działania niepożądane, farmakoterapia, funkcje poznawcze, gospodarka wodno-elektrolitowa, kwas cytrynowy, magnezu tlenek lekki, nawodnienie, niewydolność nerek, oczyszczanie jelita, odwodnienie, sodu pikosiarczan, sprawność psychomotoryczna, zaburzenia elektrolitowe, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pikopil 7,5 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa sodu pikosiarczanu, substancji czynnej produktu Pikopil, wykazała brak potencjału genotoksycznego w badaniach in vitro i in vivo. W badaniach toksyczności zarodkowo-płodowej u szczurów i królików, dawka 1000 mg/kg/dobę powodowała zmniejszenie masy ciała płodów oraz zwiększoną liczbę resorpcji zarodków u królików, jednak nie stwierdzono efektów teratogennych przy dawkach do 10 000 mg/kg/dobę u szczurów i do 1000 mg/kg/dobę u królików. W okresie postnatalnym u szczurów dawki 10 i 100 mg/kg/dobę skutkowały zmniejszonym przyrostem masy ciała potomstwa, a dawka 100 mg/kg/dobę zwiększała liczbę martwych szczeniąt podczas porodu. Nie zaobserwowano negatywnego wpływu na płodność samców i samic przy dawkach do 100 mg/kg/dobę.
badanie genotoksyczności, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie rakotwórczości, okres laktacji, Pikopil, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, resorpcja zarodka, rozwój postnatalny, sodu pikosiarczan, toksyczność po podaniu, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodkowa, toksyczność zarodkowo-płodowa, wpływ na płodność - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/sasz.
CitraFleet to preparat do oczyszczania jelita przed badaniami diagnostycznymi lub zabiegami chirurgicznymi, zawierający w każdej saszetce 0,01 g sodu pikosiarczanu, 3,50 g magnezu tlenku lekkiego oraz 10,97 g kwasu cytrynowego (łącznie 15,08 g). Dawkowanie dla dorosłych (≥18 lat) obejmuje dwie saszetki podawane według jednego z trzech schematów, z zachowaniem co najmniej 5-godzinnego odstępu między dawkami. Preparat należy rozpuścić w 150 ml wody, mieszać 2-3 minuty do uzyskania mętnego roztworu i wypić natychmiast, po czym po 10 minutach rozpocząć przyjmowanie dodatkowych płynów. Niedozwolone jest dalsze rozcieńczanie roztworu lub picie innych płynów bezpośrednio po podaniu saszetki.
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/160 ml
Preparat CitraFleet w postaci roztworu doustnego zawiera substancje czynne: sodu pikosiarczan (0,01 g), magnezu tlenek lekki (3,50 g) oraz kwas cytrynowy (10,97 g) na butelkę. Jego mechanizm działania polega na intensywnym oczyszczaniu jelita, co prowadzi do utraty wody i elektrolitów, skutkując odwodnieniem organizmu. W efekcie mogą wystąpić objawy takie jak zmęczenie i zawroty głowy, które wpływają na zdolność pacjentów do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Wpływ ten jest oceniany jako łagodny do umiarkowanego, co oznacza, że chociaż nie wyklucza całkowicie możliwości prowadzenia pojazdów, to może istotnie ograniczać zdolności psychomotoryczne pacjenta, zwłaszcza w dniu przyjmowania leku i do czasu ustąpienia objawów odwodnienia.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/sasz.
Produkt leczniczy CitraFleet, zawierający sodu pikosiarczan (0,01 g), magnezu tlenek lekki (3,50 g) oraz kwas cytrynowy (10,97 g), wykazuje miejscowe działanie w obrębie okrężnicy, co potwierdzają badania farmakokinetyczne wskazujące na brak wchłaniania ogólnoustrojowego substancji czynnych w stężeniach wykrywalnych analitycznie. Preparat jest stosowany do oczyszczania jelita grubego i dostępny jest w formie proszku do sporządzania roztworu doustnego o smaku cytrynowym. Każda saszetka zawiera również elektrolity, w tym 5 mmol (195 mg) potasu oraz sód, co wymaga uwagi u pacjentów z zaburzeniami równowagi elektrolitowej.
ciężkie zaburzenie czynności nerek, CitraFleet, działanie miejscowe, działanie niepożądane, elektrolit, hipermagnezemia, kontrola elektrolitowa, kumulacja jonów magnezu, kwas cytrynowy, magnezu tlenek, oczyszczanie jelita grubego, okrężnica, osocze krwi, sodu pikosiarczan, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/160 ml
CitraFleet to roztwór doustny przeznaczony do oczyszczenia jelita grubego przed zabiegami diagnostycznymi, takimi jak kolonoskopia czy obrazowanie radiologiczne. Preparat jest wskazany wyłącznie dla pacjentów dorosłych (≥18 lat), w tym osób w podeszłym wieku. Jedna butelka (160 ml) zawiera trzy substancje czynne: 0,01 g sodu pikosiarczanu (środek przeczyszczający stymulujący perystaltykę), 3,50 g magnezu tlenku lekkiego (działanie osmotyczne zatrzymujące wodę w świetle jelita) oraz 10,97 g kwasu cytrynowego (wspomagający efekt przeczyszczający). Preparat zawiera także substancje pomocnicze, m.in. 3,4 g sodu, 0,83 g sodu pirosiarczynu (E 223) oraz niewielkie ilości konserwantów i etanolu, co może mieć znaczenie kliniczne u wybranych pacjentów.
badanie kontrastowe, działanie osmotyczne, działanie przeczyszczające, kolonoskopia, kolonoskopia diagnostyczna, kwas cytrynowy, magnezu tlenek, mechanizm działania leku, obrazowanie radiologiczne, oczyszczenie jelita, pacjent w podeszłym wieku, perystaltyka jelit, procedura diagnostyczna, przewód pokarmowy, roztwór doustny, śluzówka jelita, sodu pikosiarczan, sodu pirosiarczan, środek przeczyszczający, substancja czynna, tomografia komputerowa jelita, zabieg diagnostyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/sasz.
Preparat CitraFleet, zawierający 0,01 g sodu pikosiarczanu, 3,50 g magnezu tlenku lekkiego oraz 10,97 g kwasu cytrynowego w proszku do sporządzania roztworu doustnego, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Bezwzględnie nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, zastoinową niewydolnością serca, ciężkim odwodnieniem, hipermagnezemią, a także u osób z ostrymi stanami jamy brzusznej wymagającymi interwencji chirurgicznej (np. ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, perforacja jelit, niedrożność jelit). Ponadto, preparat jest przeciwwskazany w chorobach zapalnych jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie okrężnicy, ze względu na ryzyko zaostrzenia stanu zapalnego i pogorszenia klinicznego pacjenta.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka i jelit, ciężka niewydolność nerek, ciężkie odwodnienie, gospodarka elektrolitowa, hipermagnezemia, kwas cytrynowy, magnezu tlenek lekki, niedrożność jelit, nudności i wymioty, opóźnione opróżnianie żołądka, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, perforacja jelit, rabdomioliza, retencja płynów, sodu pikosiarczan, środek przeczyszczający, toksyczne porażenie okrężnicy, toksyczne zapalenie okrężnicy, wodobrzusze, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie elektrolitowe, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon substancji czynnych
Sód pikosiarczan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sodu pikosiarczan, substancja czynna preparatu Pikopil, wymaga ostrożnego stosowania ze względu na ryzyko zaburzeń wodno-elektrolitowych, hipokaliemii, odwodnienia oraz biegunki, zwłaszcza przy długotrwałym lub nadmiernym stosowaniu. Dawkowanie powinno być ściśle przestrzegane, a terapia nie powinna być kontynuowana bez konsultacji lekarskiej w przypadku braku efektu przeczyszczającego, aby nie maskować poważniejszych schorzeń przewodu pokarmowego. U pacjentów pediatrycznych konieczna jest szczególna ostrożność i monitorowanie stanu nawodnienia oraz elektrolitów. W dokumentacji klinicznej odnotowano zawroty głowy i omdlenia, które najczęściej mają charakter reakcji wazowagalnej podczas defekacji, jednak pacjenci powinni być o tym poinformowani. Preparat dostępny jest w formie tabletek zawierających 7,5 mg sodu pikosiarczanu bezwodnego i 145,5 mg laktozy oraz kropli doustnych o stężeniu 7,5 mg/ml (1 ml = 15 kropli) z dodatkiem 450 mg sorbitolu, co wymaga uwzględnienia przeciwwskazań związanych z nietolerancją substancji pomocniczych.
biegunka, ból brzucha, defekacja, diuretyk, działanie niepożądane, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, kortykosteroid, laktoza, naparstnica, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, odwodnienie, omdlenie, parcie na stolec, reakcja wazowagalna, sodu pikosiarczan, sorbitol, uzależnienie od środków przeczyszczających, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zaparcie, zawrót głowy, zespół leniwego jelita, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Kwas cytrynowy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Analiza charakterystyk produktów leczniczych zawierających kwas cytrynowy wykazała zróżnicowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Produkt CitraFleet zawiera 10,97 g kwasu cytrynowego na saszetkę lub butelkę (160 ml) oraz dodatkowo sodu pikosiarczan (0,01 g) i magnezu tlenek lekki (3,50 g), co wywołuje silne działanie przeczyszczające i może prowadzić do odwodnienia oraz zaburzeń elektrolitowych. W efekcie mogą pojawić się objawy takie jak zmęczenie i zawroty głowy, które mają łagodny lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Natomiast produkty Citrolyt (14,5 g kwasu cytrynowego jednowodnego na 100 g granulatu, co odpowiada 0,36 g w dawce 2,5 g lub 0,72 g w dawce 5 g) oraz Clensia (0,813 g kwasu cytrynowego bezwodnego w saszetce B) nie wykazują wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów, co wynika z ich odmiennego składu i mechanizmu działania farmakologicznego, m.in. alkalizacji moczu lub łagodnego działania przeczyszczającego bez istotnego ryzyka odwodnienia.
alkalizacja moczu, badanie diagnostyczne, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, działanie przeczyszczające, kwas cytrynowy, magnezu tlenek lekki, makrogol 4000, oczyszczanie jelit, odwodnienie organizmu, ośrodkowy układ nerwowy, potasu chlorek, potasu cytrynian, sodu chlorek, sodu cytrynian, sodu pikosiarczan, sodu siarczan bezwodny, symetykon, zaburzenie elektrolitowe, zawrót głowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/160 ml
CitraFleet to roztwór doustny o objętości 160 ml, zawierający trzy substancje czynne: 0,01 g sodu pikosiarczanu, 3,50 g lekkiego tlenku magnezu oraz 10,97 g kwasu cytrynowego. Preparat charakteryzuje się przezroczystym, bezbarwnym lub lekko żółtawym wyglądem i smakiem owoców granatu. W składzie pomocniczym znajdują się m.in. kwas jabłkowy, konserwanty (sodu pirosiarczyn 0,83 g, metylu parahydroksybenzoesan sodowy 0,17 g, propylu parahydroksybenzoesan sodowy 0,02 g), sukraloza, aromaty (zawierające etanol 0,066 g i glikol propylenowy 0,013 g) oraz środki regulujące pH. Preparat dostarczany jest w butelkach PET z nakrętką PP, pakowanych w opakowania zbiorcze lub pojedyncze, z okresem ważności 2 lata od daty produkcji.
aromat maskujący, etanol, glikol propylenowy, kwas cytrynowy, kwas jabłkowy, magnezu tlenek, metylu parahydroksybenzoesan sodowy, niezgodność farmaceutyczna, politereftalan etylenu, propylu parahydroksybenzoesan sodowy, roztwór doustny, sodu pikosiarczan, sodu pirosiarczyn, sodu wodorotlenek, substancja czynna, substancja pomocnicza, sukraloza, woda oczyszczona - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pikopil 7,5 mg/ml
Lek Pikopil w postaci kropli doustnych zawiera 7,5 mg/ml sodu pikosiarczanu jednowodnego (w przeliczeniu na bezwodny) i jest wskazany do krótkotrwałego leczenia przewlekłego oraz nawykowego zaparcia, szczególnie gdy inne metody niefarmakologiczne (dieta, aktywność fizyczna) nie przynoszą efektów. Przewlekłe zaparcie definiuje się jako wypróżnienia rzadziej niż 3 razy w tygodniu lub trudności defekacyjne utrzymujące się co najmniej 3 miesiące. Pikopil jest również stosowany w zaparciu nawykowym, często związanym z czynnikami behawioralnymi. Preparat dostępny jest w formie kropli, gdzie 1 ml (15 kropli) zawiera 7,5 mg substancji czynnej, a jedna kropla odpowiada 0,5 mg sodu pikosiarczanu. Zawiera także sorbitol (450 mg/ml), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją cukrów.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Pikopil 7,5 mg
W terapii lekiem Pikopil (sodu pikosiarczan jednowodny) kluczowe jest rozpoczęcie leczenia od najmniejszej dawki, zwykle 5 mg, z możliwością stopniowego zwiększania do maksymalnej dawki 7,5 mg (1 tabletka) u dorosłych i dzieci powyżej 10 lat, podawanej przed snem. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane, a po uzyskaniu regularnych wypróżnień zaleca się zmniejszenie dawki i przerwanie terapii, aby uniknąć działań niepożądanych i zaburzeń perystaltyki jelit. U dzieci w wieku 4-10 lat nie stosuje się tabletek 7,5 mg, lecz krople doustne o stężeniu 7,5 mg/ml, natomiast u dzieci poniżej 4 lat brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania leku. Tabletki należy połykać w całości, popijając odpowiednią ilością płynu, co jest istotne dla utrzymania prawidłowego nawodnienia i zapobiegania zaburzeniom wodno-elektrolitowym.
dawkowanie indywidualne, dawkowanie pediatryczne, działanie niepożądane, działanie przeczyszczające, nasilenie działania niepożądanego, nietolerancja cukru, odwodnienie, perystaltyka jelit, regularne wypróżnienie, sodu pikosiarczan, sodu pikosiarczan jednowodny, środek przeczyszczający, tabletka Pikopil, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/sasz.
Lek CitraFleet zawiera jako substancje czynne sodu pikosiarczan (0,01 g), magnezu tlenek lekki (3,50 g) oraz kwas cytrynowy (10,97 g) i wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, głównie związanych z przewodem pokarmowym oraz zaburzeniami elektrolitowymi. Najczęściej obserwowane działania to ból brzucha (bardzo często), suchość w ustach, nudności, uczucie pragnienia i zmęczenia (często), a także zawroty głowy i niedociśnienie ortostatyczne (niezbyt często). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hiponatremii i hipokaliemii (częstość nieznana), które mogą prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych, w tym drgawek, a także na możliwość wystąpienia reakcji rzekomoanafilaktycznych zagrażających życiu. U pacjentów z padaczką mogą pojawić się napady toniczno-kloniczne (grand mal) zarówno w przebiegu hiponatremii, jak i niezależnie od niej.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, CitraFleet, hipokaliemia, hiponatremia, kwas cytrynowy, magnezu tlenek lekki, nadwrażliwość, napad drgawkowy, napad grand mal, napad toniczno-kloniczny, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie kału, nudności, odwodnienie, padaczka, plamica, pokrzywka, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rozdęcie brzucha, sodu pikosiarczan, stan splątania, suchość w ustach, świąd, wysypka grudkowo-plamista, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie snu, zawroty głowy