astma z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy

Astma z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy (ASA), znana również jako zespół Samtera lub choroba dróg oddechowych zaostrzana przez aspirynę (AERD), stanowi szczególny fenotyp astmy, charakteryzujący się triadą objawów: astmą oskrzelową, przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych z polipami nosa oraz reakcjami nadwrażliwości na niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym kwas acetylosalicylowy.

Patofizjologia tego schorzenia związana jest z zaburzeniami metabolizmu kwasu arachidonowego, prowadzącymi do nadmiernej produkcji leukotrienów i zmniejszonej syntezy prostaglandyn. U pacjentów z nadwrażliwością na ASA obserwuje się zwiększoną ekspresję syntazy leukotrienów oraz receptorów cysteinyloleukotrienowych, co skutkuje nasilonym stanem zapalnym w drogach oddechowych.

Diagnostyka opiera się na wywiadzie klinicznym, testach prowokacyjnych z ASA (doustnych, wziewnych lub donosowych), spirometrii oraz badaniach obrazowych zatok przynosowych. Leczenie obejmuje standardową terapię astmy, chirurgiczne usuwanie polipów nosa oraz, w wybranych przypadkach, desensytyzację na kwas acetylosalicylowy. W farmakoterapii szczególnie skuteczne są leki antyleukotrienowe, które mogą zmniejszać nasilenie objawów zarówno ze strony dolnych, jak i górnych dróg oddechowych.

Astma z nadwrażliwością na ASA często ma ciężki przebieg, gorzej odpowiada na standardowe leczenie i wymaga multidyscyplinarnego podejścia terapeutycznego, łączącego kompetencje alergologów, pulmonologów i otolaryngologów. Właściwe rozpoznanie tego fenotypu astmy ma kluczowe znaczenie dla optymalizacji leczenia i poprawy jakości życia pacjentów.