toksyczność witaminy A
Toksyczność witaminy A (hiperwitaminoza A) to stan kliniczny wynikający z nadmiernego spożycia retinoidów, które mogą gromadzić się w organizmie ze względu na ich rozpuszczalność w tłuszczach. Występuje w dwóch postaciach: ostrej (po jednorazowym przyjęciu dużej dawki) oraz przewlekłej (spowodowanej długotrwałą suplementacją).
Ostra toksyczność witaminy A może wystąpić po przyjęciu dawki powyżej 25 000-30 000 IU/kg masy ciała u dzieci lub powyżej 100 000 IU/kg u dorosłych. Objawia się bólami głowy, wymiotami, niewyraźnym widzeniem, zawrotami głowy, sennością oraz w ciężkich przypadkach zwiększonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym.
Przewlekła toksyczność rozwija się przy regularnym przyjmowaniu dawek przekraczających 10 000-25 000 IU dziennie przez miesiące lub lata. Jej objawy obejmują: bóle kostno-stawowe, utratę włosów, suchość skóry i błon śluzowych, powiększenie wątroby, zaburzenia widzenia, zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe oraz obrzęk tarczy nerwu wzrokowego. U kobiet w ciąży może prowadzić do wad rozwojowych płodu.
Diagnostyka opiera się na wywiadzie, obrazie klinicznym oraz oznaczeniu stężenia retinolu w surowicy, które w hiperwitaminozie A przekracza 100 μg/dl. Leczenie polega głównie na odstawieniu suplementów zawierających witaminę A oraz zastosowaniu leczenia objawowego. Większość objawów ustępuje po eliminacji nadmiaru witaminy z organizmu, choć niektóre uszkodzenia, szczególnie wątroby, mogą być nieodwracalne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby toksyczne – Etiologia i przyczyny
Zapalenie wątroby toksyczne (toxic hepatitis) to stan zapalny wątroby wywołany ekspozycją na substancje toksyczne, takie jak alkohol, leki (w tym paracetamol, NLPZ, amoksycylina z kwasem klawulanowym, statyny, metotreksat), chemikalia przemysłowe (np. czterochlorek węgla, chlorek winylu, trichloroetylen) oraz suplementy ziołowe (np. aloes, kava, efedra). Stanowi 10-15% przypadków niewydolności wątroby globalnie i jest najczęstszą przyczyną ostrej niewydolności wątroby w USA i Europie (20-40% przypadków). Toksyczne zapalenie wątroby może mieć przebieg od kilku godzin do miesięcy po ekspozycji i dzieli się na alkoholowe, chemiczne oraz polekowe (DILI). Mechanizmy uszkodzenia obejmują toksyczność zależną od dawki (np. paracetamol z metabolitem NAPQI) oraz idiosynkratyczne reakcje immunologiczne. Czynniki ryzyka to m.in. przewlekłe choroby wątroby, alkohol, wiek, płeć żeńska, mutacje genetyczne i narażenie zawodowe na hepatotoksyny.
alkoholowe zapalenie wątroby, amoksycylina z kwasem klawulanowym, antygeny HLA, chemiczne zapalenie wątroby, czterochlorek węgla, detoksykacja wątrobowa, DILI, działanie cytotoksyczne, marskość, NAPQI, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niewydolność wątroby, NLPZ, ostre uszkodzenie wątroby, paracetamol, piorunująca niewydolność wątroby, polekowe zapalenie wątroby, stan zapalny wątroby, stłuszczenie mikropęcherzykowe, stłuszczenie wątroby, stres oksydacyjny, substancje toksyczne, toksyczne zapalenie wątroby, toksyczność witaminy A, zapalenie wątroby alkoholowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Acitren 25 mg
Acytretyna, substancja czynna leku Acitren, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność terapii oraz bezpieczeństwo pacjenta. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie acytretyny z metotreksatem, tetracyklinami, witaminą A oraz innymi retynoidami ze względu na wysokie ryzyko hepatotoksyczności, nadciśnienia śródczaszkowego oraz kumulacji toksyczności retynoidów. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z antykoncepcją: acytretyna obniża skuteczność minipigułek progestagenowych, które nie powinny być stosowane jako jedyna metoda antykoncepcji, natomiast złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające estrogen i progesteron nie wykazują interakcji. W trakcie terapii z fenytoiną zalecane jest monitorowanie stężenia leku z uwagi na możliwe wypieranie fenytoiny z miejsc wiązania białek osocza. Nie stwierdzono istotnych interakcji z warfaryną, cymetydyną oraz digoksyną.
acytretyna, białko osocza, ciśnienie śródczaszkowe, cymetydyna, digoksyna, doustne środki antykoncepcyjne, działanie teratogenne, etretynat, fenytoina, hepatotoksyczność, hiperwitaminoza A, izotretynoina, metotreksat, nadciśnienie śródczaszkowe, niewydolność serca, pochodne kumaryny, progestagen, progesteron, retynoid, tetracyklina, toksyczność witaminy A, warfaryna, witamina A, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Vitaminum A + E Synteza 30000 j.m. + 70 mg
Przedawkowanie preparatu Vitaminum A+E Synteza (30 000 IU witaminy A + 70 mg witaminy E w kapsułce) może prowadzić do ostrej toksyczności witaminy A, szczególnie przy jednorazowym spożyciu ≥1 000 000 IU u dorosłych oraz ≥30 000 IU u dzieci. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu 6-24 godzin i obejmują zaburzenia neurologiczne (senność, drażliwość, zawroty głowy), psychiczne (majaczenie, drgawki) oraz gastroenterologiczne (nudności, wymioty, biegunka). Szczególnie narażone są osoby z chorobami wątroby, niedożywione oraz dzieci na diecie ubogobiałkowej, u których nawet niższe dawki mogą wywołać toksyczne efekty.
biegunka, dieta ubogobiałkowa, drażliwość, drgawki, funkcja wątroby, leczenie objawowe, lek hepatotoksyczny, lek przeciwdrgawkowy, majaczenie, niedożywienie, nietolerancja pokarmowa, obciążenie wątroby, objawy przedawkowania, ostre zatrucie witaminą A, przedawkowanie leku, senność, toksyczność witaminy A, wirusowe zapalenie wątroby, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vitaminum A + E Hasco 30000 j.m. + 70 mg
Produkt leczniczy Vitaminum A + E Hasco zawiera w jednej kapsułce miękkiej 30 000 j.m. retinolu palmitynianu (witamina A) oraz 70 mg all-rac-α-tokoferylu octanu (witamina E). Preparat charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami, a witaminy A i E podawane w dawkach odpowiadających fizjologicznemu zapotrzebowaniu są zazwyczaj dobrze tolerowane. Najczęstsze działania niepożądane związane są z reakcjami alergicznymi na substancje pomocnicze, w szczególności na olej arachidowy (pochodzący z orzeszków ziemnych), co wymaga ostrożności u pacjentów z alergią na orzeszki ziemne. Działania niepożądane przy prawidłowym dawkowaniu występują bardzo rzadko, natomiast ryzyko poważnych objawów wzrasta w przypadku przedawkowania, zwłaszcza witaminy A, której toksyczność jest istotna przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Curacne 20 mg 20 mg
Przedawkowanie izotretynoiny, substancji czynnej leku Curacne 20 mg, prowadzi do objawów charakterystycznych dla hiperwitaminozy A, takich jak ciężki ból głowy, nudności, wymioty, senność, drażliwość oraz świąd skóry. Objawy te mają zazwyczaj odwracalny charakter i ustępują samoistnie bez konieczności wdrażania specjalistycznego leczenia. Pomimo niskiego ryzyka ciężkiego zatrucia, konieczne jest monitorowanie podstawowych funkcji życiowych pacjenta oraz leczenie objawowe w razie potrzeby. W jednej kapsułce Curacne znajduje się 20 mg izotretynoiny oraz 208,4 mg rafinowanego oleju sojowego, który może wywołać reakcje u osób z nadwrażliwością na składniki preparatu.
ból głowy, funkcje życiowe, hiperwitaminoza A, izotretynoina, leczenie objawowe, nadwrażliwość na składniki, objawy dermatologiczne, objawy neuropsychiatryczne, olej sojowy, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna witaminy A, przedawkowanie izotretynoiny, toksyczność izotretynoiny, toksyczność witaminy A, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Isotretinoin Aristo 10 mg
Przedawkowanie izotretynoiny, pochodnej witaminy A, manifestuje się objawami charakterystycznymi dla hiperwitaminozy A, takimi jak silne bóle głowy, nudności, wymioty, senność, drażliwość oraz świąd skóry. Mechanizmy tych objawów obejmują toksyczny wpływ nadmiaru metabolitów izotretynoiny na ośrodkowy układ nerwowy, podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego oraz zmiany w naskórku. Pomimo że toksyczność ostra jest stosunkowo niewielka, dawki przekraczające zalecenia terapeutyczne (dostępne w kapsułkach 10 mg i 20 mg) mogą wywołać złożony, choć zazwyczaj odwracalny obraz kliniczny. Objawy te ustępują zwykle samoistnie bez konieczności wdrażania specjalistycznego leczenia.
błona śluzowa przewodu pokarmowego, ból głowy, hiperwitaminoza A, izotretynoina, miękkie kapsułki, nudności i wymioty, ośrodek wymiotny, ośrodkowy układ nerwowy, ostra reakcja alergiczna, reakcja alergiczna, retinoidy, toksyczność izotretynoiny, toksyczność witaminy A, układ limbiczny, witamina A, zaburzenie świadomości