nadczynność przytarczyc wtórna
Nadczynność przytarczyc wtórna (hiperparatyroidyzm wtórny) to stan, w którym dochodzi do zwiększonego wydzielania parathormonu (PTH) przez przytarczyce w odpowiedzi na przewlekle obniżone stężenie wapnia w surowicy. W przeciwieństwie do pierwotnej nadczynności przytarczyc, która wynika z autonomicznej nadprodukcji PTH, postać wtórna jest mechanizmem kompensacyjnym organizmu.
Najczęstszą przyczyną wtórnej nadczynności przytarczyc jest przewlekła choroba nerek, gdzie upośledzone wytwarzanie aktywnej formy witaminy D (1,25-dihydroksycholekalcyferolu) prowadzi do zmniejszonego wchłaniania wapnia w jelitach i hiperfosfatemii. Inne przyczyny obejmują niedobór witaminy D, zespoły złego wchłaniania oraz długotrwałe stosowanie leków wiążących fosforany.
Klinicznie wtórna nadczynność przytarczyc manifestuje się osłabieniem mięśniowym, bólami kostnymi, zwiększonym ryzykiem złamań oraz zwapnieniami w tkankach miękkich. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się podwyższone stężenie PTH, obniżony poziom wapnia i witaminy D oraz zazwyczaj podwyższony poziom fosforu w surowicy.
Leczenie koncentruje się na eliminacji przyczyny podstawowej oraz normalizacji zaburzeń metabolicznych. Obejmuje suplementację wapnia i witaminy D, stosowanie kalcymimetyków (np. cynakalcet), leków wiążących fosforany oraz modyfikację diety. W zaawansowanych przypadkach opornych na leczenie zachowawcze może być konieczna paratyroidektomia.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kalcytriol – Dawkowanie i sposób podawania
Kalcytriol w postaci kapsułek Detriol (0,25 μg i 0,5 μg) wymaga indywidualnego dostosowania dawki oraz ścisłego monitorowania parametrów biochemicznych, zwłaszcza stężenia wapnia w surowicy i moczu. Leczenie rozpoczyna się od dawki 0,25 μg/dobę, którą można zwiększać co 2-4 tygodnie o 0,25 μg w zależności od odpowiedzi klinicznej i biochemicznej, z typową dawką skuteczną w zakresie 0,5-1,0 μg/dobę. Maksymalna dawka skumulowana nie powinna przekraczać 12 μg na tydzień. W przypadku przekroczenia stężenia wapnia w surowicy o 1 mg/100 mL (0,250 mmol/L) powyżej normy (9-11 mg/100 mL, 2,25-2,75 mmol/L) leczenie należy przerwać do czasu normalizacji kalcemii. Szczególną uwagę należy zwrócić na odpowiednie spożycie wapnia, unikanie niekontrolowanej suplementacji oraz regularne monitorowanie poziomu PTH, fosforu i kreatyniny, zwłaszcza u osób starszych i pacjentów z chorobami nerek.
fosfor w surowicy, hiperkalciuria, hipokalcemia, kalcytriol, kapsułki doustne, kapsułki miękkie, krzywica hipofosfatemiczna, miareczkowanie dawki, nadczynność przytarczyc wtórna, niedoczynność przytarczyc, normokalcemia, osteodystrofia nerkowa, parametry biochemiczne, parathormon, poziom wapnia, spożycie wapnia, suplementacja, wapń w moczu, wapń w surowicy, zaburzenia czynności wątroby, zadławienie