Właściwości farmakodynamiczne
Fluimucil Muko Junior 100 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Fluimucil Muko Junior

Fluimucil Muko Junior jest lekiem zawierającym acetylocysteinę (100 mg w saszetce) należącym do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w kaszlu i przeziębieniu, a dokładniej leków mukolitycznych. Klasyfikowany jest kodem ATC: R05C B01. ¹

Mechanizm działania i właściwości mukolityczne

Acetylocysteina charakteryzuje się silnym działaniem mukolitycznym, co oznacza zdolność do upłynniania śluzu i wydzieliny śluzowo-ropnej. Mechanizm tego działania polega na depolimeryzacji kompleksów mukoproteinowych oraz kwasów nukleinowych, które odpowiadają za zwiększoną lepkość składników śluzowych i ropnych obecnych w plwocinie i innych wydzielinach. Dzięki temu acetylocysteina korzystnie wpływa na klirens śluzowo-rzęskowy. ²

Właściwości antyoksydacyjne

Poza działaniem mukolitycznym, acetylocysteina wykazuje bezpośrednie działanie antyoksydacyjne. Jest to możliwe dzięki obecności w cząsteczce nukleofilowej wolnej grupy tiolowej (-SH), która ma zdolność bezpośredniego oddziaływania z grupami elektrofilowymi wolnych rodników. Szczególnie istotne jest odkrycie, że acetylocysteina chroni α1-antytrypsynę (inhibitor enzymu elastazy) przed unieczynnieniem przez kwas podchlorawy (HClO). Kwas ten jest silnym środkiem utleniającym, powstającym pod wpływem działania enzymu mieloperoksydazy, wytwarzanej przez aktywowane fagocyty. ³

Zastosowanie kliniczne

Ze względu na powyższe właściwości, Fluimucil Muko Junior jest zalecany w leczeniu zarówno ostrych, jak i przewlekłych schorzeń układu oddechowego, które charakteryzują się gęstą, lepką śluzowo-ropną wydzieliną. ⁴

Przenikanie przez błony komórkowe i rola w syntezie glutationu

Budowa cząsteczkowa acetylocysteiny umożliwia jej łatwe przenikanie przez błony komórkowe. Wewnątrz komórki acetylocysteina ulega dezacetylacji do L-cysteiny, aminokwasu niezbędnego do syntezy glutationu (GSH). GSH to wysoce reaktywny trójpeptyd, powszechnie występujący w różnych tkankach organizmów zwierzęcych. Jest on niezbędny do utrzymania funkcji oraz integralności morfologicznej komórki, ponieważ stanowi najważniejszy wewnątrzkomórkowy mechanizm obronny przeciwko wolnym rodnikom (zarówno pochodzenia zewnętrznego, jak i wewnętrznego) oraz licznym substancjom cytotoksycznym, w tym paracetamolowi. ⁵

Działanie cytotoksyczne paracetamolu polega na stopniowym zmniejszaniu zawartości GSH. Acetylocysteina odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu odpowiedniego stężenia GSH, przyczyniając się tym samym do ochrony komórki przed czynnikami uszkadzającymi, które, w przypadku narastającego zubożenia organizmu w GSH, mogłyby wykazać swoje działanie cytotoksyczne, jak ma to miejsce w przypadku zatrucia paracetamolem. ⁶

Badania kliniczne potwierdzające skuteczność

Badania w POChP

W badaniu przeprowadzonym przez Stava i współpracowników (Chest 2009) 24 pacjentom z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) podawano acetylocysteinę w dawce 1200 mg na dobę przez 6 tygodni. Porównując z grupą placebo, u pacjentów leczonych acetylocysteiną zaobserwowano znaczące zwiększenie pojemności wdechowej i FVC (natężonej pojemności życiowej). Efekt ten był prawdopodobnie spowodowany ograniczeniem zjawiska pułapki powietrznej. Wyniki badania wskazywały na działanie antyoksydacyjne acetylocysteiny. ⁷

Badania w samoistnym włóknieniu płuc

W rocznym badaniu IFIGENIA u pacjentów z samoistnym włóknieniem płuc stosowano jednocześnie standardowe leczenie (prednizon i azatiopryna) wraz z acetylocysteiną w dawce 600 mg trzy razy dziennie. Połączenie obu tych terapii wpływało korzystnie na zachowanie pojemności życiowej i zdolności dyfuzyjnej płuc dla tlenku węgla (DL CO) mierzonej metodą pojedynczego oddechu. ⁸

Badania w mukowiscydozie

W dwóch badaniach oceniano skuteczność acetylocysteiny u osób z mukowiscydozą. W obu stosowano bardzo duże dawki acetylocysteiny (do 3000 mg na dobę przez 4 tygodnie) i nie zaobserwowano istotnych działań niepożądanych. Działanie antyoksydacyjne acetylocysteiny wiązało się ze znacznym zmniejszeniem aktywności elastazy w plwocinie, która jest głównym czynnikiem rokowniczym czynności płuc u pacjentów chorych na mukowiscydozę. ⁹

Leczenie acetylocysteiną zmniejszało również obciążenie dróg oddechowych neutrofilami, jak również liczbę neutrofili aktywnie wydzielających ziarnistości bogate w elastazę. ¹⁰

Kluczowe właściwości farmakodynamiczne

• Działanie mukolityczne – depolimeryzacja kompleksów mukoproteinowych i kwasów nukleinowych, upłynnianie wydzieliny śluzowo-ropnej, poprawa klirensu śluzowo-rzęskowego ¹¹
• Działanie antyoksydacyjne – neutralizacja wolnych rodników dzięki obecności wolnej grupy tiolowej, ochrona α1-antytrypsyny przed inaktywacją ¹²
• Prekursor glutationu – po dezacetylacji wewnątrzkomórkowej do L-cysteiny, bierze udział w syntezie glutationu, kluczowego wewnątrzkomórkowego przeciwutleniacza ¹³
• Działanie ochronne – zabezpieczenie komórek przed uszkodzeniem przez czynniki cytotoksyczne dzięki utrzymaniu odpowiedniego poziomu glutationu ¹⁴
• Wpływ na funkcję płuc – poprawa parametrów spirometrycznych (pojemność wdechowa, FVC) u pacjentów z POChP ¹⁵
• Zmniejszenie aktywności elastazy – ograniczenie procesu zapalnego w drogach oddechowych u pacjentów z mukowiscydozą ¹⁶