Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Ebetrexat

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa metotreksatu obejmowały ocenę toksyczności po podaniu wielokrotnym, potencjału genotoksycznego i rakotwórczego oraz wpływu na reprodukcję i rozwój potomstwa. Dane te dostarczają istotnych informacji na temat profilu bezpieczeństwa tego leku stosowanego w praktyce klinicznej.¹

Toksyczność po podaniu wielokrotnym

W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym przeprowadzonych na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych (myszy, szczury i psy) zaobserwowano charakterystyczny profil działań toksycznych metotreksatu. Główne objawy toksyczności obejmowały zmiany w obrębie układu pokarmowego, istotne zahamowanie czynności szpiku kostnego oraz toksyczne działanie na wątrobę. Efekty te odzwierciedlają kliniczne działania niepożądane obserwowane u pacjentów leczonych tym lekiem.²

Genotoksyczność i rakotwórczość

Ocena potencjału rakotwórczego metotreksatu w długoterminowych badaniach przeprowadzonych na szczurach, myszach i chomikach nie wykazała działania rakotwórczego. Jest to istotna informacja z punktu widzenia długoterminowego bezpieczeństwa stosowania leku, szczególnie w terapiach przewlekłych.³

Jednakże badania potencjału genotoksycznego wykazały, że metotreksat wywołuje mutacje genetyczne i chromosomalne zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo. Na podstawie tych danych istnieją podejrzenia, że lek może wykazywać działanie mutagenne również u ludzi. Ta właściwość metotreksatu stanowi istotną informację przy ocenie stosunku korzyści do ryzyka, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu.⁴

Toksyczny wpływ na reprodukcję i rozwój potomstwa

Badania wpływu metotreksatu na reprodukcję i rozwój płodu wykazały jego teratogenne działanie u czterech gatunków zwierząt laboratoryjnych: szczurów, myszy, królików i kotów. Zdolność leku do wywoływania wad rozwojowych u tak różnych gatunków wskazuje na istotne ryzyko teratogenności również u ludzi.⁵

Co ciekawe, dodatkowe badania przeprowadzone na małpach rhesus, gatunku filogenetycznie bliższym człowiekowi, nie wykazały wad rozwojowych podobnych do tych obserwowanych u ludzi. Niemniej jednak, ze względu na potwierdzoną teratogenność u innych gatunków, metotreksat jest przeciwwskazany w ciąży, a pacjentki w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia i przez odpowiedni okres po jego zakończeniu.⁶