zespół podkradania wieńcowego
Zespół podkradania wieńcowego (coronary steal syndrome) to zjawisko patofizjologiczne, w którym dochodzi do niedokrwienia mięśnia sercowego z powodu redystrybucji przepływu krwi w naczyniach wieńcowych. Występuje głównie u pacjentów z istniejącą chorobą wieńcową oraz w obecności krążenia obocznego.
Mechanizm podkradania wieńcowego polega na tym, że w wyniku rozszerzenia naczyń w obszarze zdrowym (np. pod wpływem leków wazodylatacyjnych), krew jest „podkradana” z obszarów zaopatrywanych przez naczynia ze zwężeniami, co prowadzi do nasilenia niedokrwienia w tych regionach. Typowo występuje po podaniu leków rozszerzających naczynia, takich jak dipirydamol czy adenozyna.
Klinicznie zespół ten może manifestować się nasileniem dolegliwości dławicowych, szczególnie podczas wysiłku fizycznego lub po zastosowaniu leków rozszerzających naczynia. Zjawisko to ma znaczenie diagnostyczne w badaniach obciążeniowych, takich jak scyntygrafia perfuzyjna mięśnia sercowego, gdzie może być wykorzystywane do identyfikacji obszarów zagrożonych niedokrwieniem.
Leczenie zespołu podkradania wieńcowego obejmuje rewaskularyzację zwężonych naczyń wieńcowych (PCI lub CABG), ostrożne stosowanie leków rozszerzających naczynia u pacjentów z chorobą wieńcową oraz optymalizację farmakoterapii choroby niedokrwiennej serca. Zjawisko to ma również implikacje podczas planowania zabiegów rewaskularyzacyjnych i oceny ryzyka sercowo-naczyniowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Olicard 40 retard 40 mg
Olicard 40 retard, zawierający monoazotan izosorbidu w dawce 40 mg w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, może wywoływać liczne działania niepożądane, które wymagają monitorowania podczas terapii. Najczęstszym działaniem jest ból głowy, występujący u ≥1/10 pacjentów, zwykle o zmniejszającej się intensywności wraz z kontynuacją leczenia. Często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się zawroty głowy i senność, które mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak nasilenie lub wystąpienie dławicy piersiowej, bradyarytmia, niedociśnienie ortostatyczne oraz odruchowa tachykardia. Z nieznaną częstością mogą pojawić się uderzenia gorąca, omdlenia, zapaść krążeniowa, nudności, wymioty, złuszczające zapalenie skóry, reakcje nadwrażliwości skórnej oraz zmęczenie, które mogą znacząco wpływać na komfort i funkcjonowanie pacjenta.
adherencja pacjenta, azotan, ból głowy, bradyarytmia, dławica piersiowa, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, monoazotan izosorbidu, niedociśnienie ortostatyczne, nudności, Olicard retard, omdlenie, reakcja nadwrażliwości skórnej, senność, tachykardia odruchowa, tolerancja krzyżowa, tolerancja na lek, uderzenia gorąca, wymioty, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zapaść krążeniowa, zawroty głowy, zespół podkradania wieńcowego, złuszczające zapalenie skóry, zmęczenie - Leksykon substancji czynnych
Pentaerytrytol – Właściwości farmakodynamiczne
Pentaerytrytylu tetraazotan (PETN), stosowany w preparacie Pentaerythritol Compositum w dawce 20 mg na tabletkę (w połączeniu z 0,5 mg glicerolu triazotanu), jest organicznym azotanem o unikatowym mechanizmie działania polegającym na uwalnianiu tlenku azotu (NO) w obecności hydrolaz i glutationu. NO aktywuje rozpuszczalną cyklazę guanylową, zwiększając stężenie cGMP, co prowadzi do fosforylacji białek regulujących stężenie Ca²⁺ i rozkurczu mięśni gładkich naczyń. Efektem jest rozszerzenie naczyń żylnego układu pojemnościowego, dużych tętnic wieńcowych podwsierdziowych oraz arterioli >100 µm, co poprawia ukrwienie mięśnia sercowego, redystrybucję krwi do krążenia obocznego i zapobiega skurczom tętnic wieńcowych, bez ryzyka zespołu podkradania wieńcowego.
azotan organiczny, cGMP, choroba wieńcowa, cyklaza guanylowa, działanie antyoksydacyjne, EDRF, ferrytyna, glicerolu triazotan, hemooksygenaza, krążenie oboczne, miażdżyca, pentaerytrytylu tetraazotan, reaktywne formy tlenu, rozszerzenie naczyń, śródbłonek naczyniowy, stres oksydacyjny, syntaza tlenku azotu, tętnica wieńcowa, tlenek azotu, tolerancja lekowa, zespół podkradania wieńcowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pentaerythritol compositum 0,5 mg + 20 mg
Pentaerythritol Compositum to lek rozszerzający naczynia z grupy azotanów organicznych (kod ATC: C01DA20), zawierający 20 mg pentaerytrytylu tetraazotanu (PETN) oraz 0,5 mg glicerolu triazotanu (GTN) w tabletce. Obie substancje działają jako proleki, uwalniając tlenek azotu (NO) w komórkach mięśni gładkich naczyń, śródbłonka i płytek krwi, co prowadzi do aktywacji cyklazy guanylowej i wzrostu stężenia cGMP. W efekcie dochodzi do obniżenia stężenia Ca²⁺ i rozkurczu naczyń, szczególnie w układzie żylnym, dużych tętnicach wieńcowych podwsierdziowych oraz arteriolach >100 µm, co zmniejsza obciążenie wstępne serca, poprawia ukrwienie podwsierdziowe i przepływ wieńcowy. Azotany zapobiegają skurczom tętnic wieńcowych i nie wywołują zespołu podkradania wieńcowego, co jest istotne w terapii choroby wieńcowej.
azotan organiczny, choroba serca, choroba wieńcowa, cykliczny guanylomonofosforan, dysfagia, działanie przeciwmiażdżycowe, ferrytyna, glicerolu triazotan, krążenie oboczne, mięsień sercowy, pentaerytrytylu tetraazotan, płytka krwi, pojemnościowy układ żylny, prolek, reaktywne formy tlenu, rozpuszczalna cyklaza guanylowa, rozszerzanie naczyń krwionośnych, skurcz tętnicy wieńcowej, śródbłonek naczyniowy, syntaza tlenku azotu, tętnica wieńcowa, tlenek azotu, zespół podkradania wieńcowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Galpent 100 mg
Pentaerytrytylu tetraazotan, będący organicznym azotanem o kodzie ATC C01DA05, jest prolekiem stosowanym w leczeniu stabilnej choroby niedokrwiennej serca. Jego mechanizm działania opiera się na biotransformacji do tlenku azotu (NO), który aktywuje rozpuszczalną cyklazę guanylową (sGC), zwiększając stężenie cGMP i prowadząc do obniżenia wewnątrzkomórkowego Ca²⁺ w mięśniach gładkich naczyń, co skutkuje ich rozkurczem. Pentaerytrytylu tetraazotan rozszerza głównie żyły pojemnościowe, duże tętnice wieńcowe podwsierdziowe oraz arteriole >100 μm, poprawiając perfuzję obszarów niedokrwionych i zapobiegając skurczom tętnic wieńcowych bez wywoływania zespołu podkradania wieńcowego. Wyróżnia się brakiem indukcji tolerancji oraz niepowodowaniem wzrostu reaktywnych form tlenu (ROS), co jest unikalne wśród azotanów organicznych i wiąże się z jego specyficznymi metabolitami i działaniem antyoksydacyjnym, m.in. poprzez zwiększenie ekspresji ferrytyny i hemooksygenazy-1 w śródbłonku.
Wskazaniem do stosowania pentaerytrytylu tetraazotanu jest profilaktyka dławicowych bólów wysiłkowych oraz skurczów tętnic wieńcowych u pacjentów ze stabilną chorobą niedokrwienną serca, a także u stabilnych pacjentów po zawale mięśnia sercowego. Lek nie jest przeznaczony do doraźnego przerywania bólu wieńcowego ze względu na wolną absorpcję po podaniu doustnym. Terapia może być prowadzona w monoterapii lub w skojarzeniu z beta-adrenolitykami i inhibitorami ACE, przy czym należy zachować ostrożność ze względu na ryzyko nadmiernej hipotensji. Zgodnie z wytycznymi ACC/AHA, azotany organiczne są rekomendowane w klasie IB u pacjentów, u których beta-adrenolityki są przeciwwskazane, źle tolerowane lub niewystarczająco skuteczne. Długotrwałe stosowanie pentaerytrytylu tetraazotanu skutkuje zmniejszeniem częstości bólów wieńcowych oraz redukcją zapotrzebowania na nitroglicerynę doraźną.
American Heart Association, azotany organiczne, choroby układu sercowo-naczyniowego, cykliczny guanozynomonofosforan, działanie przeciwmiażdżycowe, ferrytyna, glutation, hemooksygenaza, hydrolaza, inhibitor konwertazy angiotensyny, jony wapnia, krążenie oboczne, lek beta-adrenolityczny, lek rozszerzający naczynia krwionośne, pentaerytrytylu tetraazotan, reaktywne formy tlenu, rozpuszczalna cyklaza guanylowa, rozszerzenie naczyń krwionośnych, skurcz tętnicy wieńcowej, stabilna choroba niedokrwienna serca, tlenek azotu, tolerancja lekowa, zawał mięśnia sercowego, zespół podkradania wieńcowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Treprostinil Zentiva 10 mg/ml
Treprostinil Zentiva (10 mg/ml roztwór do infuzji) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na treprostynil lub substancje pomocnicze, nadciśnieniem płucnym związanym z chorobą zarostową żył, zastoinową niewydolnością serca z ciężkim zaburzeniem czynności lewej komory, ciężką niewydolnością wątroby (Child-Pugh C), a także u osób z czynną chorobą wrzodową przewodu pokarmowego, krwawieniem śródczaszkowym, zranieniami lub innymi krwawieniami. Ze względu na właściwości naczyniorozszerzające i antyagregacyjne, stosowanie leku w tych stanach może prowadzić do poważnych powikłań, w tym nasilenia krwawień i pogorszenia hemodynamiki. Lek jest również przeciwwskazany u pacjentów z wrodzonymi lub nabytymi wadami zastawkowymi serca z klinicznie istotnymi zaburzeniami czynności mięśnia sercowego niezwiązanymi z nadciśnieniem płucnym.
arytmia, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa przewodu pokarmowego, choroba zarostowa żył, dławica piersiowa niestabilna, epizod naczyniowo-mózgowy, hemodynamika, krwawienie śródczaszkowe, nadciśnienie płucne, niewydolność lewej komory, niewydolność serca, niewydolność wątroby, przejściowe niedokrwienie mózgu, skala Child-Pugh, treprostynil, udar mózgu, wada zastawkowa serca, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół podkradania wieńcowego - Leksykon substancji czynnych
Pentaerytrytylu tetraazotan – Właściwości farmakodynamiczne
Pentaerytrytylu tetraazotan, będący organicznym azotanem i prolekiem, jest aktywowany enzymatycznie w obecności hydrolaz oraz glutationu, co prowadzi do uwolnienia tlenku azotu (NO). NO stymuluje rozpuszczalną cyklazę guanylową (sGC) w mięśniach gładkich naczyń, zwiększając stężenie cGMP i aktywując kinazę białkową zależną od cGMP. W efekcie dochodzi do obniżenia wewnątrzkomórkowego stężenia jonów Ca²⁺ i rozkurczu naczyń, zwłaszcza w pojemnościowym układzie żylnym, dużych tętnicach wieńcowych podwsierdziowych oraz arteriolach >100 μm. Mechanizm ten zmniejsza zapotrzebowanie tlenowe mięśnia sercowego oraz poprawia perfuzję obszarów niedokrwionych, zapobiegając skurczom tętnic wieńcowych i nie wywołując zespołu podkradania wieńcowego.
azotany organiczne, beta-adrenolityk, ból dławicowy, choroba niedokrwienna serca, cyklaza guanylowa, donor NO, dystrybucja krwi, działanie antyoksydacyjne, ferrytyna, glutation, hemooksygenaza, inhibitor konwertazy angiotensyny, kinaza białkowa, leczenie skojarzone, monoterapia, pentaerytrytylu tetraazotan, prolek, reaktywne formy tlenu, redystrybucja krwi, rozkurcz mięśni gładkich, skurcz tętnicy wieńcowej, spadek ciśnienia tętniczego, tlenek azotu, tolerancja lekowa, zapotrzebowanie tlenowe, zawał mięśnia sercowego, zespół podkradania wieńcowego