Właściwości farmakodynamiczne leku Pentaerythritol Compositum

Pentaerythritol Compositum należy do grupy farmakoterapeutycznej: Leki rozszerzające naczynia stosowane w leczeniu chorób serca, azotany organiczne (kod ATC: C01DA20). Tabletka zawiera dwie substancje czynne: 20 mg pentaerytrytylu tetraazotanu (PETN) oraz 0,5 mg glicerolu triazotanu (GTN), które są syntetycznymi estrami kwasu azotowego.¹

Mechanizm działania substancji czynnych

Zarówno PETN, jak i GTN działają jako proleki, których mechanizm działania opiera się na uwalnianiu we wnętrzu komórek wolnego rodnika tlenku azotu (NO). Proces ten zachodzi w obecności hydrolaz i glutationu (donora grup tiolowych – SH) przede wszystkim w komórkach mięśni gładkich naczyń, śródbłonka naczyniowego i płytek krwi.²

NO jest aktywną cząsteczką opisanego wcześniej związku EDRF (czynnika rozszerzającego naczynia pochodzenia śródbłonkowego) o silnym działaniu rozkurczającym naczynia. W komórkach mięśni gładkich NO stymuluje rozpuszczalną cyklazę guanylową (sGC), która zwiększa w komórce stężenie wtórnego przekaźnika – cyklicznego 3’5′-guanylomonofosforanu (cGMP). Ta cząsteczka aktywuje zależną od cGMP kinazę białkową, odpowiedzialną za fosforylację białek biorących udział w regulacji stężenia Ca²⁺ w komórkach mięśni gładkich. Obniżenie wewnątrzkomórkowego stężenia Ca²⁺ prowadzi do rozkurczu komórek mięśni gładkich.³

W chorobie wieńcowej azotany działają poprzez dwa mechanizmy: zmniejszenie zużycia tlenu przez mięsień sercowy oraz poprawę jego dostarczania do tkanek.⁴

Efekty naczyniowe azotanów

Główną właściwością azotanów jest rozszerzanie naczyń krwionośnych, które najsilniej występuje w obrębie:

• pojemnościowego układu żylnego – prowadzi do zmniejszenia obciążenia wstępnego serca
• dużych tętnic wieńcowych podwsierdziowych – zapewnia lepsze ukrwienie warstw podwsierdziowych
• arterioli o średnicy powyżej 100 µm – poprawia przepływ krwi w krążeniu wieńcowym

⁵

Działanie naczyniowe umożliwia:

• redystrybucję krwi do krążenia obocznego (kolaterali) strefy niedokrwionej
• poprawę ukrwienia w obszarze podwsierdziowym
• zapobieganie i usuwanie skurczów tętnic wieńcowych, zarówno spontanicznych, jak i występujących w ekscentrycznych zwężeniach tętnic

Istotną zaletą jest fakt, że azotany nie powodują zjawiska zespołu podkradania wieńcowego.⁶

Unikalne właściwości pentaerytrytylu tetraazotanu (PETN)

Badania eksperymentalne i kliniczne dotyczące tolerancji azotanów wskazują, że pentaerytrytylu tetraazotan jest jedynym donorem z grupy organicznych azotanów, który nie powoduje:

• zwiększenia stężenia reaktywnych form tlenu (ROS) w trakcie metabolizmu w komórkach naczyń
• rozwoju tolerancji na swoje działanie farmakologiczne podczas długotrwałego stosowania

⁷

Mechanizm braku tolerancji podczas przewlekłego stosowania PETN jest złożony i nie został jeszcze w pełni wyjaśniony. Uważa się, że istota tego zjawiska wynika z przemian w komórce czynnych metabolitów pentaerytrytylu tetraazotanu (głównie pentaerytrytylu diazotanu), które podczas uwalniania NO wykazują jednocześnie potencjał redukcyjny, chroniący syntazę tlenku azotu (NOS) przed „rozłączeniem”.⁸

Działanie antyoksydacyjne i przeciwmiażdżycowe

Korzystne działanie antyoksydacyjne i przeciwmiażdżycowe pentaerytrytylu tetraazotanu wiąże się z:

• zwiększeniem zawartości ferrytyny w komórkach śródbłonka – białka o właściwościach przeciwutleniających
• zwiększeniem ekspresji hemooksygenazy-1, która chroni komórkę przed cytotoksycznym działaniem reaktywnych form tlenu (ROS)

⁹

Skład i postać farmaceutyczna

Pentaerythritol Compositum jest dostępny w postaci tabletek zawierających kombinację dwóch substancji czynnych: 20 mg pentaerytrytylu tetraazotanu (PETN) oraz 0,5 mg glicerolu triazotanu (GTN). Tabletki mają biały kolor, okrągły kształt i są obustronnie lekko wypukłe. Produkt zawiera substancje pomocnicze o znanym działaniu: sacharozę i laktozę jednowodną.¹⁰