Właściwości farmakokinetyczne
Pentaerythritol compositum 0,5 mg + 20 mg

Właściwości farmakokinetyczne leku Pentaerythritol Compositum (20 mg + 0,5 mg)

Pentaerythritol Compositum zawiera dwie substancje czynne: pentaerytrytylu tetraazotan (20 mg) oraz glicerolu triazotan (0,5 mg). Poniżej przedstawiono szczegółowy opis ich właściwości farmakokinetycznych ze szczególnym uwzględnieniem procesów metabolizmu, wchłaniania i wydalania poszczególnych składników.¹

Metabolizm pentaerytrytylu tetraazotanu

Po podaniu doustnym pentaerytrytylu tetraazotan podlega złożonemu procesowi metabolizmu, który rozpoczyna się już w przewodzie pokarmowym. Związek ten jest przekształcany przez mikroflorę jelitową głównie do pentaerytrytylu triazotanu (PETriN). Ten lipofilny metabolit charakteryzuje się dobrym wchłanianiem jelitowym, osiągającym poziom 60-70%.²

Istotnym aspektem farmakokinetyki jest fakt, że stężenia samego pentaerytrytylu tetraazotanu oraz pentaerytrytylu triazotanu w krwi nie są możliwe do zmierzenia przy użyciu dostępnych metod analitycznych.³

Dalsze przemiany metaboliczne i krążenie wątrobowo-jelitowe

Wchłonięty pentaerytrytylu triazotan podlega intensywnym przemianom metabolicznym podczas pierwszego przejścia przez wątrobę oraz w krwinkach czerwonych. W procesach tych powstają kolejne pochodne:⁴

• Dwuazotany (PEDN) – powstające w wyniku dalszej denitryfikacji
• Monoazotany (PEMN) – końcowe aktywne metabolity

Część tych metabolitów, po sprzęgnięciu z kwasem glukuronowym, jest wydalana z żółcią do jelit. W jelitach następuje odszczepienie kwasu glukuronowego, a uwolnione aktywne pochodne dwu- i monoazotanowe podlegają ponownemu wchłanianiu jelitowemu. To wątrobowo-jelitowe krążenie metabolitów znacząco wydłuża aktywność farmakologiczną leku.⁵

Czynniki wpływające na biodostępność

Na biodostępność pentaerytrytylu tetraazotanu wpływa kilka istotnych czynników:⁶

• Obecność pokarmu w górnej części przewodu pokarmowego – zmniejsza absorpcję i biodostępność
• Zaburzenia czynności nerek – mogą zwiększać biodostępność
• Uszkodzenie wątroby – prowadzi do zwiększenia biodostępności
• Podeszły wiek pacjenta – związany z wyższą biodostępnością

Końcowy etap metabolizmu

Końcowa faza metabolizmu pentaerytrytylu tetraazotanu polega na jego całkowitej denitryfikacji do pentaerytrytylu (PE), który jest nieaktywnym farmakologicznie związkiem.⁷

Uwalnianie tlenku azotu

Istotnym mechanizmem działania azotanów jest uwalnianie tlenku azotu (NO), który jest kluczowym przekaźnikiem odpowiedzialnym za efekt wazodylatacyjny. Badania wykazały, że:⁸

Wszystkie metabolity pentaerytrytylu tetraazotanu (z wyjątkiem samego pentaerytrytylu) są farmakologicznie aktywne i wykazują zdolność uwalniania NO. Pentaerytrytylu triazotan uwalnia tlenek azotu z szybkością stanowiącą około 1/3 szybkości glicerolu triazotanu. Monoazotan charakteryzuje się połową aktywności diazotanu w uwalnianiu NO, jednak efekt ten jest kompensowany przez 4,6-krotnie wyższe maksymalne stężenie we krwi (Cmax) monoazotanu.⁹

Wydalanie metabolitów

Metabolity pentaerytrytylu tetraazotanu są wydalane głównie przez nerki z moczem, ze szczególną intensywnością między 8 a 12 godziną od przyjęcia leku. W ciągu 24 godzin z moczem wydala się 20-50% przyjętej dawki w postaci:¹⁰

• Końcowego metabolitu – pentaerytrytylu (PE)
• Pentaerytrytylu monoazotanu

Z kałem wydalane są niewielkie ilości:¹¹

• Niewchłoniętego ponownie pentaerytrytylu tetraazotanu
• Głównego metabolitu – pentaerytrytylu
• Śladowe ilości pentaerytrytylu diazotanu
• Śladowe ilości pentaerytrytylu monoazotanu

Dynamika działania hemodynamicznego

Po doustnym podaniu pentaerytrytylu tetraazotanu w postaci tabletki można zaobserwować następującą dynamikę działania hemodynamicznego:¹²

• Początek działania: po około 20-60 minutach od podania
• Czas trwania efektu: około 12 godzin

Ta stosunkowo długotrwała aktywność hemodynamiczna wynika głównie z opisanego wcześniej wątrobowo-jelitowego krążenia aktywnych metabolitów oraz wieloetapowego metabolizmu substancji czynnej.