Wskazania do stosowania leku Esotkaleno – kliniczne zastosowania prednizonu

Produkt leczniczy Esotkaleno zawiera prednizon – glikokortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. Jest wskazany w leczeniu chorób wymagających ogólnoustrojowego podawania glikokortykosteroidów u osób dorosłych oraz dzieci i młodzieży w każdym wieku. Dostępny jest w szerokiej gamie dawek (1 mg, 2,5 mg, 5 mg, 10 mg, 20 mg, 25 mg, 30 mg oraz 50 mg) w postaci tabletek z linią podziału, umożliwiających precyzyjne dostosowanie dawki do potrzeb pacjenta.¹

Leczenie substytucyjne

Esotkaleno znajduje zastosowanie w terapii substytucyjnej w przypadkach:

• Niewydolności kory nadnerczy o dowolnej etiologii (np. choroba Addisona, zespół nadnerczowo-płciowy, stan po adrenalektomii, niedobór ACTH) po zakończeniu wzrostu, chociaż lekami pierwszego wyboru w tych przypadkach są hydrokortyzon i kortyzon
• Stanów stresowych po długotrwałej terapii kortykosteroidami

Należy pamiętać, że w przypadku leczenia substytucyjnego hydrokortyzon i kortyzon pozostają lekami pierwszego wyboru.²

Choroby reumatyczne/reumatologia

W przypadku chorób reumatycznych Esotkaleno jest zalecany w następujących sytuacjach klinicznych:

Aktywne fazy układowego zapalenia naczyń:

• Guzkowe zapalenie tętnic – przy dodatnim wyniku testu serologicznego na WZW typu B czas leczenia powinien być ograniczony do 2 tygodni
• Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic i polimialgia reumatyczna
• Zapalenie tętnicy skroniowej – w przypadku ostrej utraty wzroku zalecana jest początkowa terapia pulsacyjna w dużych dawkach dożylnych, a następnie leczenie podtrzymujące z regularnym monitorowaniem OB
• Ziarniniakowatość Wegenera – jako terapia indukcyjna w skojarzeniu z metotreksatem (w postaciach łagodnych bez zajęcia nerek) lub według schematu Fauciego (w postaciach ciężkich z zajęciem nerek i/lub płuc), a następnie jako terapia remisyjna w połączeniu z lekami immunosupresyjnymi
• Eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (dawniej zespół Churga i Strauss) – w leczeniu wstępnym w przypadkach objawów narządowych i ciężkiej progresji w połączeniu z lekami immunosupresyjnymi, a następnie w terapii remisyjnej

³

Aktywne fazy ogólnoustrojowych chorób reumatycznych:

• Toczeń rumieniowaty układowy
• Zapalenie wielomięśniowe/przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne
• Mieszane choroby tkanki łącznej
• Reumatoidalne zapalenie stawów w postaciach ciężkich, zwłaszcza formach destrukcyjnych i/lub z manifestacjami pozastawowymi
• Inne postacie zapalenia stawów, gdy nasilenie choroby wymaga zastosowania glikokortykosteroidów, a NLPZ są przeciwwskazane:
  • Zapalenie stawów kręgosłupa (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa) z zajęciem stawów obwodowych
  • Łuszczycowe zapalenie stawów
  • Artropatia enteropatyczna o dużej aktywności zapalnej
  • Reaktywne zapalenie stawów
  • Zapalenie stawów w sarkoidozie
• Zapalenie serca w gorączce reumatycznej – w ciężkich przypadkach leczenie powyżej 2-3 miesięcy
• Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów z ciężką progresją ogólnoustrojową (choroba Stilla) lub z zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego, gdy leczenie miejscowe jest nieskuteczne

⁴

Pulmonologia

W schorzeniach pulmonologicznych Esotkaleno jest wskazany w:

• Astmie oskrzelowej – równocześnie zalecane jest podawanie leków rozszerzających oskrzela
• Zaostrzeniach POChP (przewlekłej obturacyjnej choroby płuc) – zalecany okres leczenia do 10 dni
• Śródmiąższowych chorobach płuc, takich jak:
  • Ostre zapalenie pęcherzyków płucnych (alveolitis)
  • Zwłóknienie płuc
  • Zarostowe zapalenie oskrzelików z organizującym się zapaleniem płuc – prawdopodobnie w połączeniu z lekami immunosupresyjnymi
  • Przewlekłe eozynofilowe zapalenie płuc
  • Przewlekłe postaci sarkoidozy w stadium II i III (z dusznością, kaszlem i pogorszeniem parametrów czynnościowych płuc)
• Profilaktyce zespołu niewydolności oddechowej u wcześniaków

⁵

Choroby górnych dróg oddechowych

Prednizon znajduje zastosowanie w:

• Ciężkich postaciach kataru siennego i alergicznego nieżytu nosa po niepowodzeniu leczenia glikokortykosteroidami w postaci aerozolu do nosa
• Ostrych zwężeniach krtani i tchawicy, w tym w obrzęku Quinckego i obturacyjnym zapaleniu krtani podgłośniowej (rzekomy krup)

⁶

Dermatologia

Esotkaleno jest zalecany w chorobach skóry i błon śluzowych, których nie można leczyć lub których nie można wystarczająco leczyć kortykosteroidami stosowanymi miejscowo z powodu ich nasilenia, wielkości zajętego obszaru lub zajęcia narządów wewnętrznych. Do wskazań dermatologicznych należą:

• Reakcje alergiczne i pseudoalergiczne:
  • Reakcje alergiczne związane z zakażeniami
  • Ostra pokrzywka
  • Reakcje anafilaktoidalne
  • Wysypki polekowe
  • Wielopostaciowy rumień wysiękowy
  • Toksyczna rozpływna martwica naskórka (zespół Lyella)
  • Uogólniona ostra osutka krostkowa
  • Rumień guzowaty
  • Ciężka gorączkowa dermatoza neutrofilowa (zespół Sweeta)
  • Alergiczny wyprysk kontaktowy
• Egzema – w tym wyprysk atopowy, kontaktowy i bakteryjny
• Choroby ziarniniakowe – w tym sarkoidoza i ziarniniakowe zapalenie warg
• Dermatozy pęcherzowe – pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, łagodny pemfigoid błony śluzowej, liniowa dermatoza IgA
• Zapalenie naczyń – w tym alergiczne zapalenie naczyń i guzkowe zapalenie tętnic
• Choroby autoimmunologiczne – zapalenie skórno-mięśniowe, twardzina układowa, przewlekły tarczowaty i podostry skórny toczeń rumieniowaty
• Dermatozy ciążowe – np. opryszczka ciężarnych, liszajec herpetiformis
• Dermatozy rumieniowo-łuskowate – łuszczyca krostkowa, łupież rubra mieszkowy, parałuszczyca
• Erytrodermia, również z zespołem Sezary’ego
• Inne zaburzenia:
  • Reakcja Jarischa-Herxheimera w leczeniu penicyliną lues
  • Szybko i przemieszczeniowo rosnący naczyniak jamisty
  • Choroba Behçeta
  • Piodermia zgorzelinowa
  • Eozynofilowe zapalenie powięzi
  • Liszaj ruberowy osutka
  • Wrodzone pęcherzowe oddzielanie się naskórka

⁷

Hematologia/Onkologia

W zakresie chorób hematologicznych i onkologicznych, Esotkaleno jest wskazany w:

• Chorobach hematologicznych:
  • Autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna
  • Idiopatyczna plamica małopłytkowa (zespół Werlhofa)
  • Ostra przerywana trombocytopenia
• Chorobach nowotworowych:
  • Ostra białaczka limfoblastyczna
  • Choroba Hodgkina
  • Chłoniak nieziarniczy
  • Przewlekła białaczka limfatyczna
  • Choroba Waldenströma
  • Szpiczak mnogi
• Hiperkalcemii w pierwotnych chorobach złośliwych
• Profilaktyce i leczeniu wymiotów wywołanych cytostatykami, stosowanie w ramach schematu przeciwwymiotnego
• Paliatywnej terapii chorób nowotworowych

Warto zaznaczyć, że prednizon może być stosowany w celu złagodzenia objawów, takich jak brak apetytu, anoreksja i ogólne osłabienie w zaawansowanych chorobach nowotworowych, po wyczerpaniu określonych możliwości terapeutycznych.⁸

Neurologia

W schorzeniach neurologicznych Esotkaleno jest stosowany w:

• Miastenii (przy czym leczeniem pierwszego wyboru jest azatiopryna)
• Przewlekłym zespole Guillaina-Barrégo
• Zespole Tolosa-Hunta
• Polineuropatii związanej z gammapatią monoklonalną
• Stwardnieniu rozsianym (SM) – w celu zmniejszenia dawki doustnej po podaniu dużych dawek glikokortykosteroidów pozajelitowych w kontekście ostrego zaostrzenia
• Zespole Westa (napady padaczkowe u niemowląt)

⁹

Choroby zakaźne

Prednizon jest stosowany w stanach toksycznych w ciężkich chorobach zakaźnych (w połączeniu z antybiotykami/chemoterapią), takich jak:

• Gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
• Ciężka progresja gruźlicy płuc

¹⁰

Choroby oka

W chorobach oka Esotkaleno znajduje zastosowanie w:

• Chorobach ogólnoustrojowych oczu i procesach immunologicznych zachodzących w oczodole i w oku:
  • Neuropatia nerwu wzrokowego (np. olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, traumatyczna neuropatia nerwu wzrokowego)
  • Choroba Behçeta
  • Sarkoidoza
  • Orbitopatia endokrynologiczna
  • Guz rzekomy oczodołu
  • Odrzucenia przeszczepu
  • Niektóre zapalenia błony naczyniowej oka, takie jak choroba Harady i współczulne zapalenie oka
• Schorzeniach okulistycznych, gdy leczenie miejscowe jest nieskuteczne:
  • Zapalenie twardówki
  • Zapalenie nadtwardówki
  • Zapalenie rogówki
  • Przewlekłe zapalenie rzęs
  • Zapalenie błony naczyniowej oka
  • Alergiczne zapalenie spojówek
  • Oparzenia zasadowe
  • Śródmiąższowe zapalenie rogówki o podłożu autoimmunologicznym lub kiłowym
  • Zapalenie rogówki wywołane przez opryszczkę zrębową – wyłącznie gdy nabłonek rogówki jest nienaruszony i przy regularnych kontrolach okulistycznych

¹¹

Gastroenterologia/Hepatologia

W schorzeniach przewodu pokarmowego i wątroby Esotkaleno jest stosowany w:

• Wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego
• Chorobie Leśniowskiego-Crohna
• Autoimmunologicznym zapaleniu wątroby
• Oparzeniach przełyku

¹²

Nefrologia

W chorobach nefrologicznych Esotkaleno jest wskazany w:

• Submikroskopowym kłębuszkowym zapaleniu nerek
• Rozplemowym zewnątrzwłośniczkowym kłębuszkowym zapaleniu nerek (szybko postępującym kłębuszkowym zapaleniu nerek) – leczenie dużymi dawkami w pulsach, zwykle w skojarzeniu z cytostatykami; w zespole Goodpasture’a zalecana jest redukcja i przerwanie leczenia, a we wszystkich innych postaciach długotrwała kontynuacja terapii
• Idiopatycznym włóknieniu zaotrzewnowym

¹³

Schematy dawkowania w zależności od wskazania klinicznego

Dawkowanie Esotkaleno (prednizonu) zależy od rodzaju i nasilenia choroby oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta na leczenie. W charakterystyce produktu leczniczego przy wskazaniach występują oznaczenia schematów dawkowania (SD od a do e), które określają zalecane dawki w zależności od wskazania:

Stosowanie prednizonu wymaga regularnej kontroli lekarskiej, szczególnie w przypadku długotrwałej terapii. Lek należy odstawiać stopniowo, zmniejszając dawkę według zaleceń lekarza, aby zapobiec wystąpieniu zespołu odstawienia oraz niedoczynności kory nadnerczy.¹⁴

Przeciwwskazania i specjalne uwagi

Przed zastosowaniem Esotkaleno u pacjentów z chorobami zakaźnymi, takimi jak gruźlica, należy zapewnić odpowiednią terapię przeciwdrobnoustrojową. W przypadku chorób nowotworowych lek może być stosowany w celu łagodzenia objawów, takich jak brak apetytu, anoreksja i ogólne osłabienie w zaawansowanych stadiach, po wyczerpaniu innych możliwości terapeutycznych.

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie prednizonu w chorobach okulistycznych, zwłaszcza przy zapaleniu rogówki wywołanym przez opryszczkę zrębową, gdzie można go stosować wyłącznie przy nienaruszonym nabłonku rogówki i przy regularnych kontrolach okulistycznych.¹⁵

W chorobach dermatologicznych lek ten stosuje się tylko wtedy, gdy miejscowe leczenie kortykosteroidami jest nieskuteczne lub niewystarczające ze względu na nasilenie, rozległość zmian lub zajęcie narządów wewnętrznych.¹⁶