nadwrażliwość na rośliny astrowate
Nadwrażliwość na rośliny astrowate (Asteraceae, dawniej Compositae) to zespół reakcji alergicznych wywołanych kontaktem z roślinami należącymi do rodziny astrowatych, jednej z największych rodzin roślin kwiatowych. W jej skład wchodzą m.in. słonecznik, rumianek, chryzantema, nagietek, arnika, wrotycz, bylica oraz mniszek lekarski.
Głównym mechanizmem nadwrażliwości na rośliny astrowate jest reakcja typu IV (komórkowa, opóźniona), manifestująca się najczęściej alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry. Za reakcje alergiczne odpowiadają sesquiterpeny laktonowe zawarte w tych roślinach. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle po 24-48 godzinach od ekspozycji i obejmują zaczerwienienie, świąd, obrzęk, pęcherze oraz złuszczanie naskórka w miejscu kontaktu.
Diagnostyka nadwrażliwości na rośliny astrowate opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz testach płatkowych z wykorzystaniem standardowych alergenów zawierających mieszanki sesquiterpenów laktonowych. Warto zauważyć, że u osób uczulonych występuje zjawisko reakcji krzyżowych pomiędzy różnymi gatunkami z tej rodziny, a także możliwe są reakcje krzyżowe z niektórymi lekami i produktami spożywczymi.
Leczenie nadwrażliwości na rośliny astrowate polega przede wszystkim na unikaniu kontaktu z alergenem oraz stosowaniu miejscowych preparatów przeciwzapalnych (głównie glikokortykosteroidów) w przypadku wystąpienia objawów. W cięższych przypadkach może być konieczne zastosowanie leków przeciwhistaminowych lub ogólnoustrojowych kortykosteroidów. Istotna jest także edukacja pacjenta dotycząca rozpoznawania roślin z rodziny astrowatych w środowisku.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Marimigran 100 mg
Lek Marimigran w postaci kapsułek twardych zawiera 100 mg ziela maruny (Tanacetum parthenium) jako substancję czynną. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na ziele maruny oraz na inne rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), takie jak rumianek, arnika, nagietek, bylica czy krwawnik, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych i krzyżowych. Ponadto, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na jakąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. W związku z biologicznym pochodzeniem substancji czynnej, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z predyspozycją do alergii.
- Leksykon substancji czynnych
Marmelos – Przeciwwskazania stosowania
Substancja czynna marmelos (Aegle marmelos) jest składnikiem wieloskładnikowego preparatu Padma 28 Formuła, występującym w dawce 20 mg na kapsułkę, wśród 20 komponentów roślinnych i mineralnych. Stosowanie marmelos jest przeciwwskazane u pacjentów z potwierdzoną nadwrażliwością na ten składnik lub inne składniki preparatu, w tym na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), obecne w formule, np. korzeń auklandii (Saussurea costus) w dawce 40 mg na kapsułkę. Ze względu na złożony skład preparatu, ryzyko reakcji alergicznych jest zwiększone, co wymaga szczególnej ostrożności i dokładnej diagnostyki nadwrażliwości przed zaleceniem terapii, zwłaszcza u pacjentów z historią alergii na mieszanki ziołowe lub preparaty wieloskładnikowe.
Aegle marmelos, babka lancetowata, diagnostyka nadwrażliwości, drzewo sandałowe, goździk, kaempferia galanga, kamfora, kardamon, korzeń auklandii, korzennik, kozłek lekarski, lukrecja, marmelos, migdałecznik, miodla indyjska, nadwrażliwość, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nagietek lekarski, orlik pospolity, Padma 28 Formuła, pięciornik złoty, porost islandzki, rdest ptasi, reakcja alergiczna, rośliny astrowate, Saussurea costus, siarczan wapnia, Sida cordifolia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arnithei 24 g/100 g
Żel Arnithei, zawierający nalewkę z kwiatu arniki (Arnica montana L.) w stężeniu 24 g/100 g oraz substancje pomocnicze, takie jak makrogologlicerol hydroksystearynian (40) w ilości 3 g i etanol w stężeniu około 24% m/m, może wywoływać działania niepożądane o charakterze alergicznym. Do najczęstszych objawów należą świąd, zaczerwienienie skóry oraz wyprysk w miejscu aplikacji, jednak częstość ich występowania nie została precyzyjnie określona z powodu ograniczonych danych epidemiologicznych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadwrażliwością na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), ze względu na zwiększone ryzyko reakcji alergicznych.
arnica montana, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, działanie niepożądane, etanol, grudka, leczenie objawowe, makrogologlicerolu hydroksystearynian, manifestacja skórna, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nalewka z kwiatu arniki, pęcherzyk, przekrwienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja skórna, reakcja zapalna, rodzina astrowatych, rumień, stosunek korzyści do ryzyka, swędzenie skóry, świąd, wyprysk, zaczerwienienie skóry, złuszczanie naskórka - Leksykon substancji czynnych
Jesion – Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg z kory jesionu (Fraxinus excelsior L.) stanowi aktywny składnik fitofarmaceutyku Phytodolor, stosowanego głównie w terapii dolegliwości reumatycznych. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na substancje czynne preparatu, w tym na wyciąg z kory jesionu, kory i liści osiki (Populus tremula L.) oraz ziele nawłoci (Solidago virgaureae L.). Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość reakcji krzyżowych u pacjentów uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), do której należy nawłoć, co może skutkować reakcjami alergicznymi. Ponadto, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na salicylany, w tym kwas acetylosalicylowy, co wyklucza stosowanie preparatu u pacjentów z alergią na te związki.
choroba alkoholowa, choroba wątroby, dolegliwość reumatyczna, Fraxinus excelsior, interakcja z alkoholem, krople doustne, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nadwrażliwość na salicylany, nadwrażliwość na substancje czynne, niewydolność krążenia, niewydolność nerkowa, Phytodolor, postać farmaceutyczna, problem z połykaniem, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, wyciąg z kory i liści osiki, wyciąg z kory jesionu, zawartość etanolu, ziele nawłoci - Leksykon substancji czynnych
Owoc ostropestu – Przeciwwskazania stosowania
Owoc ostropestu (Silybi mariani fructus tinctura) jest składnikiem preparatu Gastrobonisol, występującym w formie nalewki o stężeniu 1:45-55, ekstrahowanej etanolem 65% (V/V), stanowiącej 15% składu produktu. Preparat zawiera 50-60% etanolu, co stanowi istotny czynnik ryzyka w określonych grupach pacjentów. Główne przeciwwskazania do stosowania preparatów z owocem ostropestu obejmują nadwrażliwość na substancje czynne ostropestu oraz na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), do której należy ostropest plamisty. W rodzinie tej znajdują się także inne rośliny lecznicze, takie jak rumianek, arnika, nagietek, mniszek lekarski, krwawnik i bylica, co wymaga szczególnej uwagi w diagnostyce alergii.
choroba alkoholowa, choroba wątroby, Gastrobonisol, interakcja z alkoholem, intrakt z ziela bożego drzewka, nadwrażliwość na mentol, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nadwrażliwość na substancje czynne, nalewka z liścia mięty, nalewka z owocu ostropestu, nalewka z ziela dziurawca, ostropest plamisty, rodzina Asteraceae, rodzina astrowatych, Silybum marianum, sok z korzenia mniszka, sok z ziela krwawnika - Leksykon substancji czynnych
Osika – Przeciwwskazania stosowania
Osika (Populus tremula L.) jest jedną z trzech substancji czynnych w preparacie Phytodolor, występującą w postaci wyciągu z kory i liści w stężeniu 570 mg/ml, co stanowi 60% składu produktu. Preparat zawiera również wyciągi z kory jesionu i ziela nawłoci, a jego istotną cechą jest wysoka zawartość etanolu (43,3-47,9% V/V). Podstawowymi przeciwwskazaniami do stosowania Phytodoloru są nadwrażliwość na osikę, pozostałe składniki preparatu oraz rośliny z rodziny astrowatych (z uwagi na obecność ziela nawłoci). Dodatkowo, ze względu na obecność salicylanów w osice, preparat jest przeciwwskazany u pacjentów uczulonych na kwas acetylosalicylowy lub inne salicylany. Preparat nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością serca i nerek, gdzie konieczne jest ograniczenie podaży płynów, a także u osób z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką oraz u kobiet w ciąży, karmiących piersią i dzieci ze względu na wysoką zawartość alkoholu i brak danych dotyczących bezpieczeństwa.
alkoholizm, choroba autoimmunologiczna, choroba nerek, choroba wątroby, ciężka choroba serca, etanol, kora jesionu, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nadwrażliwość na salicylany, nadwrażliwość na substancje czynne, niewydolność nerek, niewydolność serca, ograniczenie przyjmowania płynów, osika, padaczka, rośliny astrowate, uraz mózgu, właściwość przeciwkrzepliwa, ziele nawłoci - Leksykon substancji czynnych
Czosnek – Przeciwwskazania stosowania
Czosnek (Allium sativum L.) jest szeroko stosowanym środkiem leczniczym, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na wyciąg z czosnku lub na substancje pomocnicze, takie jak mentol w preparacie Alliomint (300 mg cebuli czosnku, min. 0,6 mg allicyny na tabletkę). Szczególną ostrożność należy zachować u osób z nadwrażliwością na związki siarkowe (przeciwwskazanie w Alliofil zawierającym 200 mg cebuli czosnku i 53,5 mg liścia pokrzywy), astmą oskrzelową, niewydolnością wątroby oraz alergiami pokarmowymi, które mogą zwiększać ryzyko reakcji nadwrażliwości. Preparaty złożone, takie jak Alchinal (0,248 g suchego wyciągu z czosnku i 0,056 g wyciągu z jeżówki purpurowej na 10 ml), są przeciwwskazane u pacjentów z postępującymi chorobami układowymi, schorzeniami autoimmunologicznymi oraz nadwrażliwością na rośliny z rodziny Compositae.
alergia pokarmowa, allicyna, Allium sativum, astma oskrzelowa, działanie immunomodulujące, jeżówka purpurowa, nadwrażliwość, nadwrażliwość na mentol, nadwrażliwość na rośliny astrowate, niewydolność wątroby, postępująca choroba układowa, preparat czosnkowy, schorzenie autoimmunologiczne, substancja czynna, substancja lecznicza, substancja pomocnicza, tabletka dojelitowa, wyciąg z czosnku, wyciąg z jeżówki purpurowej, zawiesina doustna, związki siarki - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z liścia podbiału pospolitego – Przeciwwskazania stosowania
Preparat Farfaron 325 mg/5 ml syrop zawiera wyciąg gęsty z liścia podbiału pospolitego (Tussilago farfara L., folium) w stężeniu 5 g wyciągu na 100 g produktu, otrzymywany wodnym ekstraktem w proporcji 4,5–6:1. Podstawowymi przeciwwskazaniami do stosowania tego leku są nadwrażliwość na substancję czynną, na substancje pomocnicze zawarte w preparacie oraz na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), do której należy podbiał pospolity. Szczególnie istotne jest uwzględnienie ryzyka reakcji krzyżowych u pacjentów uczulonych na inne rośliny z tej rodziny, takie jak rumianek, arnika, nagietek czy chryzantema, ze względu na podobieństwo alergenów. Syrop charakteryzuje się lepką konsystencją, czerwono-fioletową barwą i lekką opalizacją, co może być pomocne w identyfikacji produktu.
asteraceae, Farfaron, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, objaw nadwrażliwości, postać farmaceutyczna, preparat roślinny, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, Tussilago farfara, wyciąg gęsty z liścia podbiału, wyciąg z liścia podbiału pospolitego, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Goździk – Przeciwwskazania stosowania
Preparaty zawierające kwiat goździka (Syzygium aromaticum), takie jak Padma 28 Formuła, zawierają 12 mg tej substancji czynnej w każdej kapsułce i mogą wywoływać reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na goździk lub inne składniki preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), gdyż Padma 28 zawiera m.in. kwiat nagietka (Calendula officinalis), co może prowadzić do reakcji krzyżowych. Objawy nadwrażliwości mogą obejmować świąd, wysypkę, a w ciężkich przypadkach obrzęk naczynioruchowy lub anafilaksję. Ponadto, preparat zawiera 20 różnych substancji czynnych, w tym korzeń auklandii, plechę porostu islandzkiego i owoc miodli indyjskiej, co wymaga szczegółowego wywiadu alergologicznego przed jego zastosowaniem.
anafilaksja, D-kamfora, korzeń auklandii, kwiat goździka, kwiat nagietka, miodla indyjska, nadwrażliwość na rośliny astrowate, obrzęk naczynioruchowy, olejek eteryczny, Padma 28 Formuła, porost islandzki, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, siarczan wapnia półwodny, substancja pomocnicza, świąd, wysypka, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Brzoza – Przeciwwskazania stosowania
Preparaty zawierające brzozę (Betula sp.) są szeroko stosowane w różnych formach farmaceutycznych, takich jak nalewki, soki, wyciągi alergoidów pyłku brzozowego oraz mieszanki ziołowe. Podstawowym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest nadwrażliwość na brzozę oraz rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae). Ze względu na działanie moczopędne, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z obrzękami spowodowanymi niewydolnością serca lub nerek oraz w stanach wymagających ograniczenia podaży płynów. W immunoterapii swoistej alergoidami pyłku brzozy (np. Perosall D, Pollinex Tree) przeciwwskazania obejmują m.in. choroby autoimmunologiczne, nowotworowe, niedobory immunologiczne, aktywną gruźlicę, ostre infekcje z gorączką, ciężką astmę z FEV1 <70%, niestabilne choroby układu krążenia, stałe leczenie beta-adrenolitykami oraz wiek poniżej 5-6 lat w zależności od preparatu.
alergoid pyłku brzozy, alkaptonuria, astma niestabilna, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beta-adrenolityk, choroba autoimmunologiczna, choroba nowotworowa, choroba reumatoidalna, choroba wieńcowa, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, działanie moczopędne, epinefryna, gruźlica czynna, immunoterapia swoista, inhibitor ACE, L-tyrozyna, leczenie immunosupresyjne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nalewka, niedobór immunologiczny, niewydolność nerek, niewydolność serca, ostra choroba infekcyjna, preparat leczniczy, pyłek brzozy, reakcja anafilaktyczna, równowaga elektrolitowa, rozedma płuc, rozstrzenie oskrzelowe, spirometria FEV1, tyrozynemia, zaburzenie przemiany tyrozyny, zakażenie ostre