potworniak jajnika
Potworniak jajnika (teratoma ovarii) to łagodny nowotwór wywodzący się z komórek zarodkowych, stanowiący około 15-20% wszystkich nowotworów jajnika. Wyróżnia się dwa główne typy: dojrzały potworniak torbielowaty (cystoma dermoides) oraz niedojrzały potworniak jajnika.
Dojrzały potworniak torbielowaty zawiera tkanki pochodzące z trzech listków zarodkowych: ektodermy (skóra, włosy, gruczoły łojowe), mezodermy (kości, chrząstki, mięśnie) i endodermy (nabłonek układu pokarmowego i oddechowego). Charakterystycznym objawem radiologicznym jest obecność tkanki tłuszczowej i zwapnień wewnątrz guza.
Niedojrzały potworniak jajnika stanowi mniej niż 1% wszystkich nowotworów jajnika i zawiera niedojrzałe (embrionalne) struktury tkankowe. Jest klasyfikowany w skali od G1 do G3 w zależności od ilości niedojrzałej tkanki nerwowej. W przeciwieństwie do postaci dojrzałej, wykazuje potencjał złośliwy i wymaga agresywniejszego leczenia.
W diagnostyce potworniaka wykorzystuje się badania obrazowe (USG, TK, MRI) oraz oznaczenie markerów nowotworowych (CA-125, AFP, hCG). Leczenie dojrzałego potworniaka jest głównie chirurgiczne, z dążeniem do zachowania płodności u młodych pacjentek. W przypadku niedojrzałego potworniaka stosuje się dodatkowo chemioterapię, zwłaszcza w wyższych stopniach zaawansowania.
Potworniaki mogą ulegać powikłaniom, takim jak skręt szypuły, pęknięcie z rozsiewem zawartości do jamy otrzewnej, a w rzadkich przypadkach (0,5-2%) transformacji złośliwej. Szczególnym przypadkiem jest występowanie zespołu przeciwciał przeciwko receptorom NMDA w przebiegu potworniaka, manifestującego się objawami neurologicznymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Autoimmunologiczne zapalenie mózgu – Epidemiologia
Autoimmunologiczne zapalenie mózgu (AZM) stanowi istotną grupę chorób neurozapalnych oparte na nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej skierowanej przeciwko autoantygenom OUN. Epidemiologia AZM wykazuje, że częstość występowania jest porównywalna lub wyższa niż zapalenia mózgu o etiologii zakaźnej, z częstością 13,7/100 000 osób i roczną zapadalnością około 0,8/100 000 osobo-lat. W ostatniej dekadzie obserwuje się znaczący wzrost wykrywalności AZM, co przypisuje się powszechniejszemu stosowaniu testów na autoprzeciwciała neuronalne oraz wzrostowi świadomości klinicznej. Różnice epidemiologiczne dotyczą rasy (wyższa częstość u Afroamerykanów), wieku (częstsze występowanie u dzieci i młodych dorosłych w niektórych podtypach) oraz płci (np. zapalenie mózgu anty-NMDAR częściej u młodych kobiet). Wśród czynników ryzyka dominują nowotwory (np. potworniaki jajnika w zapaleniu mózgu anty-NMDAR) oraz choroby autoimmunologiczne i infekcje (np. HSV, COVID-19). Około 50% przypadków jest seronegatywnych, co utrudnia diagnostykę i może prowadzić do niedoszacowania częstości występowania.
ADEM, autoantygen, autoimmunologiczne zapalenie mózgu, choroba Creutzfeldta-Jakoba, COVID-19, DALY, drobnokomórkowy rak płuca, inhibitor punktów kontrolnych, odpowiedź immunologiczna, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, pierwszy epizod psychozy, potworniak jajnika, przeciwciała anty-CASPR2, przeciwciała anty-LGI1, seronegatywne zapalenie mózgu, terapia nowotworów, wirus HSV, zapalenie mózgu anty-NMDAR, zapalenie mózgu HSV, zespół miasteniczny Lamberta-Eatona, zespół paraneoplastyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Autoimmunologiczne zapalenie mózgu – Objawy
Autoimmunologiczne zapalenie mózgu (AZM) to heterogenna grupa schorzeń ośrodkowego układu nerwowego, charakteryzująca się podostrym początkiem objawów rozwijających się w ciągu dni do miesięcy. Klinicznie manifestuje się szerokim spektrum objawów neurologicznych (zaburzenia funkcji poznawczych, napady padaczkowe oporne na standardowe leki, zaburzenia ruchowe, mowy, obniżenie świadomości) oraz psychiatrycznych (agresja, psychoza, zaburzenia nastroju), często poprzedzonych fazą prodromalną z objawami grypopodobnymi. W przebiegu choroby mogą wystąpić także dysfunkcje autonomiczne, wymagające intensywnej terapii u około 50% pacjentów. Typowe podtypy AZM, takie jak encephalitis z przeciwciałami anty-NMDAR i anty-LGI1, różnią się wiekiem chorych, charakterem objawów i przebiegiem klinicznym, co ma istotne znaczenie diagnostyczne i terapeutyczne. W diagnostyce kluczowe są badania obrazowe (MRI z hiperintensywnością w T2/FLAIR), analiza płynu mózgowo-rdzeniowego oraz wykrycie specyficznych przeciwciał.
afazja, ataksja, autoimmunologiczne zapalenie mózgu, badanie PET, dysfunkcja układu autonomicznego, dystonia, gastropareza, halucynacja słuchowa, halucynacja wzrokowa, hiponatremia, hipowentylacja centralna, katatonia, mioklonia, napad padaczkowy, objaw parkinsonowski, objaw prodromalny, obniżenie poziomu świadomości, ośrodkowy układ nerwowy, pleocytoza, potworniak jajnika, prążek oligoklonalny, ruch pląsawiczy, stan padaczkowy, urojenie, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenie autonomiczne, zaburzenie snu, zaburzenie termoregulacji, zapalenie limbiczne